3.1. Zmiany dotyczące Państwowej Inspekcji Pracy
W dniu 17 lutego 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw, przedłożony przez Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Jak czytamy w komunikacie zamieszczonym na stronie internetowej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (www.gov.pl) na temat planowanych zmian:
"(...) Projekt wzmacnia Państwową Inspekcję Pracy (PIP) i zwiększa skuteczność kontroli przestrzegania prawa pracy. Nowe przepisy mają lepiej chronić pracowników, ograniczyć nadużywanie umów cywilnoprawnych oraz usprawnić współpracę między instytucjami publicznymi. Przyjęte rozwiązania realizują reformę zapisaną w Krajowym Planie Odbudowy (KPO).
Zmiany zwiększą skuteczność kontroli, poprawią warunki zatrudnienia oraz umożliwią uczciwą konkurencję między pracodawcami. Zapewnią także większą stabilność zatrudnienia osobom, które faktycznie pracują w warunkach właściwych dla umowy o pracę.
Najważniejsze rozwiązania
- Nowe przepisy przewidują, że inspektor pracy będzie mógł wydać decyzję administracyjną stwierdzającą istnienie stosunku pracy.
- Oznacza to, że w sytuacji gdy praca jest wykonywana pod kierownictwem pracodawcy, w określonym miejscu i czasie oraz za wynagrodzeniem - czyli w warunkach właściwych dla etatu - PIP będzie mogła formalnie potwierdzić, że strony łączy umowa o pracę.
- W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, inspektor PIP najpierw wyda polecenie usunięcia naruszenia. Strony, czyli pracodawca i osoba pracująca, będą mogli:
- zawrzeć umowę o pracę - wtedy sprawa zakończy się bez dalszych działań;
- zmienić sposób wykonywania umowy cywilnoprawnej tak, aby nie miała cech stosunku pracy.
- Jeśli polecenie PIP nie zostanie prawidłowo wykonane, sprawa trafi do okręgowego inspektora pracy, który będzie mógł:
- wydać decyzję administracyjną stwierdzającą istnienie stosunku pracy, albo
- skierować sprawę do sądu.
- Od decyzji administracyjnej PIP strony będą mogły się odwołać do sądu pracy.
- Sąd będzie miał możliwość udzielenia zabezpieczenia po decyzji PIP.
- Sąd ma rozpatrzeć sprawę zabezpieczenia w ciągu 3 dni.
- Podwyższone zostają kary za naruszenia praw pracowniczych.
- Projekt przewiduje podwojenie maksymalnej wysokości grzywny w postępowaniu mandatowym za wykroczenia przeciwko prawom pracownika.
- Wprowadzona zostanie możliwość prowadzenia zdalnych kontroli PIP, z wykorzystaniem transmisji online.
- Rozwiązanie usprawni i przyspieszy działania kontrolne.
- Ponadto, PIP, Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Krajowa Administracja Skarbowa będą mogły sprawniej wymieniać dane, m.in. w celu planowania kontroli.
Nowe przepisy mają wejść w życie zasadniczo po 3 miesiącach od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw."
3.2. Zmiany w zakresie mobbingu, dyskryminacji i innych form przemocy w miejscu pracy
W dniu 17 lutego 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, przedłożony przez Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
W komunikacie zamieszczonym na stronie internetowej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (www.gov.pl) wyjaśniono, że:
"(...) Celem projektu jest skuteczniejsza ochrona pracowników przed mobbingiem, dyskryminacją i innymi formami przemocy w miejscu pracy. Nowe przepisy mają być bardziej zrozumiałe i łatwiejsze do stosowania w praktyce. Przyjęte rozwiązania wzmacniają pozycję ofiar, a jednocześnie zapewniają pracodawcom ochronę przed nieuzasadnionymi zarzutami.
Nowe przepisy mają pomóc pracownikom lepiej zrozumieć, czym jest mobbing i dyskryminacja oraz jak skuteczniej dochodzić swoich praw. Pracodawcom dają natomiast jasne wytyczne, jak przeciwdziałać niepożądanym zjawiskom oraz jak tworzyć bezpieczne i przyjazne środowisko pracy. Proponowane zmiany opierają się na dorobku sądów i ekspertów, a także wieloletniej praktyce stosowania prawa pracy.
Najważniejsze rozwiązania
- Wprowadzona zostaje prostsza i jaśniejsza definicja mobbingu.
- Mobbing będzie jednoznacznie rozumiany jako uporczywe nękanie pracownika. Oznacza to zachowania powtarzające się lub stałe.
- Jednorazowe incydenty, choć mogą naruszać godność pracownika, nie będą od razu uznawane za mobbing.
- Wprowadzone zostaje rozróżnienie między mobbingiem a zwykłą krytyką.
Uzasadniona krytyka, egzekwowanie obowiązków oraz poleceń służbowych nie będą uznawane za mobbing. - Ujednolicone zostają formy nękania - mobbing, molestowanie i molestowanie seksualne mogą mieć charakter:
- fizyczny, np. niepożądany dotyk;
- werbalny, np. obraźliwe komentarze;
- pozawerbalny, np. gesty, izolowanie pracownika.
- Wprowadzony zostaje tzw. "model racjonalnej ofiary", zgodnie z którym ocena zachowania będzie dokonywana nie tylko z perspektywy subiektywnych odczuć pracownika, lecz także przy uwzględnieniu obiektywnych okoliczności sprawy.
- Rozwiązanie ograniczy ryzyko fałszywych oskarżeń.
- Podwyższeniu ulegnie minimalne zadośćuczynienie za mobbing.
- Będzie ono wynosić co najmniej sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę.
- Celem zmiany jest zapewnienie realnej, a nie symbolicznej rekompensaty za doznaną krzywdę.
- Wprowadzona zostaje lepsza ochrona przed działaniami odwetowymi.
- Pracownik, który w dobrej wierze korzysta z przysługujących mu uprawnień dotyczących naruszenia prawa pracy, oraz osoby, które go wspierają, będą chronieni - nawet jeśli ostatecznie nie potwierdzi się naruszenie.
- Pracodawcy będą m.in. zobowiązani do:
- zapobiegania mobbingowi i dyskryminacji,
- reagowania na zgłoszenia,
- wspierania osób dotkniętych niepożądanymi zachowaniami.
Nowe przepisy mają wejść w życie po 21 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw."