W dniu 17 lutego 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw, przedłożony przez Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Jak czytamy w komunikacie zamieszczonym na stronie internetowej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (www.gov.pl) na temat planowanych zmian:
"(...) Projekt wzmacnia Państwową Inspekcję Pracy (PIP) i zwiększa skuteczność kontroli przestrzegania prawa pracy. Nowe przepisy mają lepiej chronić pracowników, ograniczyć nadużywanie umów cywilnoprawnych oraz usprawnić współpracę między instytucjami publicznymi. Przyjęte rozwiązania realizują reformę zapisaną w Krajowym Planie Odbudowy (KPO).
Zmiany zwiększą skuteczność kontroli, poprawią warunki zatrudnienia oraz umożliwią uczciwą konkurencję między pracodawcami. Zapewnią także większą stabilność zatrudnienia osobom, które faktycznie pracują w warunkach właściwych dla umowy o pracę.
Najważniejsze rozwiązania
- Nowe przepisy przewidują, że inspektor pracy będzie mógł wydać decyzję administracyjną stwierdzającą istnienie stosunku pracy.
- Oznacza to, że w sytuacji gdy praca jest wykonywana pod kierownictwem pracodawcy, w określonym miejscu i czasie oraz za wynagrodzeniem - czyli w warunkach właściwych dla etatu - PIP będzie mogła formalnie potwierdzić, że strony łączy umowa o pracę.
- W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, inspektor PIP najpierw wyda polecenie usunięcia naruszenia. Strony, czyli pracodawca i osoba pracująca, będą mogli:
- zawrzeć umowę o pracę - wtedy sprawa zakończy się bez dalszych działań;
- zmienić sposób wykonywania umowy cywilnoprawnej tak, aby nie miała cech stosunku pracy.
- Jeśli polecenie PIP nie zostanie prawidłowo wykonane, sprawa trafi do okręgowego inspektora pracy, który będzie mógł:
- wydać decyzję administracyjną stwierdzającą istnienie stosunku pracy, albo
- skierować sprawę do sądu.
- Od decyzji administracyjnej PIP strony będą mogły się odwołać do sądu pracy.
- Sąd będzie miał możliwość udzielenia zabezpieczenia po decyzji PIP.
- Sąd ma rozpatrzeć sprawę zabezpieczenia w ciągu 3 dni.
- Podwyższone zostają kary za naruszenia praw pracowniczych.
- Projekt przewiduje podwojenie maksymalnej wysokości grzywny w postępowaniu mandatowym za wykroczenia przeciwko prawom pracownika.
- Wprowadzona zostanie możliwość prowadzenia zdalnych kontroli PIP, z wykorzystaniem transmisji online.
- Rozwiązanie usprawni i przyspieszy działania kontrolne.
- Ponadto, PIP, Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Krajowa Administracja Skarbowa będą mogły sprawniej wymieniać dane, m.in. w celu planowania kontroli.
Nowe przepisy mają wejść w życie zasadniczo po 3 miesiącach od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw."