W dniu 11 sierpnia 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (projekt deregulacyjny), przedłożony przez Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Projekt ten ma na celu usprawnienie rozpatrywania spraw dotyczących ubezpieczeń społecznych. Jak zakłada projekt, sądy będą mogły w większej liczbie przypadków uchylić błędną decyzję organu rentowego (np. ZUS) i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W informacji zamieszczonej na stronie internetowej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (www.gov.pl) przedstawiono najważniejsze rozwiązania zawarte w ww. projekcie, tj.:
"(...)
- Sąd będzie mógł uchylić błędną decyzję np. ZUS i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia.
- Będzie to możliwe m.in. wtedy, gdy organ rentowy poważnie naruszył zasady prowadzenia postępowania. Dzięki temu sprawa będzie mogła wrócić do ZUS i zostać prawidłowo rozpatrzona.
- Dotychczas sądy miały ograniczone możliwości działania w tych sprawach.
- Z możliwości uchylenia decyzji będą mogli skorzystać nie tylko ubezpieczeni, ale także m.in. osoby pobierające świadczenia, płatnicy składek czy następcy prawni.
- Zmiany obejmą również decyzje, które kończą sprawę bez rozstrzygnięcia jej istoty.
- Chodzi np. o sytuacje, gdy organ rentowy umorzył postępowanie albo odmówił jego wszczęcia. Sąd będzie mógł uchylić taką decyzję i skierować sprawę do ponownego rozpatrzenia.
- Organ rentowy dostanie od sądu jasne wskazówki dotyczące dalszego prowadzenia postępowania.
- Jeżeli sąd przekaże sprawę do ponownego rozpatrzenia, będzie musiał wskazać, dlaczego uchylił decyzję oraz co należy zrobić przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Ma to zapobiec kolejnym błędom i przyspieszyć jej zakończenie.
- Sąd będzie mógł szybciej rozstrzygnąć sprawę o emeryturę, rentę lub inne świadczenie.
- Jeśli jest to pierwsza decyzja ZUS w sprawie danego świadczenia, sąd rozpatrujący odwołanie co do zasady sam zdecyduje, czy świadczenie się należy. Nie będzie odsyłał sprawy do ZUS. Dzięki temu osoba ubiegająca się o świadczenie szybciej otrzyma ostateczne rozstrzygnięcie.
Nowe przepisy mają wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw."