Jak dla celów VAT traktować rabat pośredni?
W ustawie o VAT nie ma regulacji, które w sposób szczególny odnosiłyby się do rozliczania rabatów pośrednich, ustawa o VAT nie posługuje się tym pojęciem. W związku z tym kwestią do rozstrzygnięcia jest to, jak takie rabaty traktować dla celów VAT, tj. czy taki rabat należy uznać za wynagrodzenie za jakąś usługę (nie mamy tu z całą pewnością do czynienia z wynagrodzeniem za towar), czy też należy rozliczać jak "typowy" rabat, pomimo iż pomiędzy podmiotem udzielającym rabatu pośredniego a podmiotem otrzymującym rabat nie doszło do "pierwotnej" dostawy towaru.
Organy podatkowe uznają obecnie, że w przypadku rabatów pośrednich nie dochodzi do świadczenia usług przez otrzymującego rabat na rzecz podmiotu go udzielającego. Rabat ten nie jest więc dokumentowany fakturą. Także podmiot udzielający rabatu pośredniego nie wystawia faktury korygującej na podmiot otrzymujący rabat, ze względu na to, że pomiędzy tymi podmiotami nie doszło wcześniej do żadnej dostawy - podmiot udzielający rabatu nie wystawił temu odbiorcy wcześniej żadnej faktury.
W związku z powyższym w praktyce uznaje się, że rabat pośredni jest dokumentowany np. notą księgową (uznaniową/obciążeniową). Tak wynika np. z interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 23 lipca 2026 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.389.2026.4.IK. Jak czytamy w tej interpretacji:
"(...) Przepisy krajowe nie określają dokumentu, na podstawie którego podatnik udzielający rabatu lub otrzymujący rabat może go udokumentować. Nie jest w tym przypadku właściwym dokumentem faktura korygująca, jednak nic nie wskazuje, że nie może nim być np. nota księgowa, rabatowa, uznaniowa, obciążeniowa (czy to wystawiona samodzielnie przez udzielającego rabaty, czy też sporządzona przez otrzymującego rabat). Zatem wypłacana przez Państwa premia jako rabat pośredni może zostać udokumentowana innym dokumentem księgowym, np. wskazaną przez Państwa notą uznaniową. (...)"
Przyjmuje się, że kwota rabatu pośredniego jest kwotą brutto, a kwotę VAT ustala się tzw. metodą "w stu".
Korekta VAT w podmiocie udzielającym rabatu
Pomimo, iż udzielenie rabatu pośredniego nie jest dokumentowane przez sprzedawcę fakturą korygującą, lecz np. notą księgową to uznaje się, że podatnik udzielający tego rabatu obniża podstawę opodatkowania o wartość przyznanego rabatu (zgodnie z art. 29a ust. 10 pkt 1 ustawy o VAT, podstawę opodatkowania obniża się o kwoty udzielonych po dokonaniu sprzedaży opustów i obniżek cen). W konsekwencji na skutek udzielenia rabatu pośredniego obniżeniu ulega także kwota VAT należnego. Tak wynika np. z ww. interpretacji indywidualnych Dyrektora KIS z 23 lipca 2026 r. oraz z 26 czerwca 2026 r., nr 0113-KDIPT1-2.4012.405.2026.1.SM. W drugiej z tych interpretacji organ podatkowy stwierdził, że konstrukcja podstawy opodatkowania pozwala zrealizować fundamentalną zasadę neutralności podatku VAT. Ekonomiczny ciężar podatku VAT powinien bowiem, co do zasady, ponosić konsument, a nie podatnik. W ślad zatem za obniżeniem ceny transakcyjnej w formie rabatu powinno następować obniżenie podstawy opodatkowania tej transakcji, aby zachowana została zasada proporcjonalności podatku VAT do ceny towarów i usług. W związku z tym, zdaniem organu podatkowego:
"(...) Rabaty pośrednie wypłacane przez Państwa X stanowią/będą stanowić opusty (obniżki cen) w rozumieniu art. 29a ust. 10 pkt 1 ustawy (o VAT - przyp. red.), których udzielenie uprawnia/będzie uprawniało Państwa do obniżenia podstawy opodatkowania VAT oraz podatku należnego z tytułu sprzedaży towarów dokonywanej na rzecz hurtowni. (...)"
Generalnie uznaje się, że podatnik udzielający rabatu pośredniego powinien odpowiednio zmniejszyć podstawę opodatkowania i kwotę VAT należnego w okresie rozliczeniowym, w którym faktycznie wypłacił rabat, tj. dokonał transferu środków pieniężnych na konto odbiorcy rabatu.
Korekta VAT w podmiocie otrzymującym rabat pośredni
U nabywcy przyjmuje się, że otrzymanie rabatu pośredniego wiąże się z korektą ("in minus") odliczonego VAT naliczonego, np. na podstawie otrzymanej noty (jak już wskazano, rabat pośredni nie jest dokumentowany fakturą korygującą). Tak wynika np. z interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 4 lipca 2025 r., nr 0114-KDIP4-3.4012.204.2025.3.DS, w której organ podatkowy stwierdził (odnosząc się do rozliczenia dla celów VAT otrzymanego rabatu pośredniego), że:
"(...) w analizowanej sytuacji (...) mamy do czynienia z pomniejszeniem, czyli odstępstwem od ustalonej ceny towarów (...) przez B, który co prawda nie sprzedaje ich bezpośrednio na rzecz Państwa, ale na podstawie porozumienia bonusowego udziela Państwu bonusu, powoduje to w istocie zwrot części ceny towarów na rzecz Państwa. W przypadku, kiedy otrzymują Państwo zwrot części ceny zakupionego towaru, wówczas u B następuje rzeczywiste obniżenie ceny towaru, gdyż dokonuje on sprzedaży towarów ostatecznie po obniżonej cenie, tj. udziela rabatu pośredniego wypłacając go bezpośrednio Państwu. Tym samym stwierdzić należy, że ww. rabat pośredni, otrzymywany przez Państwa od B, należy uznać za rabat będący obniżką ceny (...), a Państwo posiadają obowiązek obniżenia kwoty podatku naliczonego z tytułu nabycia (...) towarów, z których obrót jest uwzględniany przy ustalaniu podstawy ustalania wysokości ww. rabatu pośredniego. (...)"
Rabat pośredni a KSeF i JPK_VAT
Nota księgowa dokumentująca rabat pośredni nie jest wystawiana przy użyciu KSeF. Tak też wynika np. z interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 29 kwietnia 2026 r., nr 0114-KDIP4-3.4012.80.2026.2.DS.
Rabat pośredni wykazuje się natomiast w JPK_VAT z deklaracją na podstawie ww. noty, z oznaczeniem "WEW" oraz "DI" (oznaczenie "DI" dotyczy wszelkich innych dowodów, które nie są fakturą ustrukturyzowaną, elektroniczną lub papierową). Tak wynika np. z interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 13 lipca 2026 r., nr 0111-KDIB3-3.4012.181.2026.1.MAZ, w której organ podatkowy stwierdził:
"(...) Skoro (...) udzielenie rabatów pośrednich wynika z ilości i wartości przedmiotów nabytych od dealera, to rabaty nie są związane z konkretnymi fakturami, tylko są następstwem skali wzajemnych transakcji. W takim wypadku nota księgowa nie odnosi się bezpośrednio do pojedynczej transakcji dokumentowanej fakturą. Przy tym Państwo wskazali na dwa rodzaje not występujących w przypadku wystąpienia rabatów - noty księgowe wystawiane przez spółkę (noty obciążeniowe) lub wystawiane przez danego importera dokonującego wypłaty rabatu (noty uznaniowe). Noty takie są więc wyrazem wzajemnych rozliczeń wewnętrznych między wnioskodawcą a importerem, odnoszą się do skali dokonanych transakcji nabycia, co oznacza, że takie noty księgowe należy ujmować zarówno jako dowody oznaczone WEW, jak również oznaczone jako DI. (...)"
Powyższe dotyczy zarówno podmiotu udzielającego rabatu pośredniego, jak i go otrzymującego.