Skutki w podmiocie udzielającym rabatu
• Udzielenie rabatu pośredniego - korekta przychodu czy koszt podatkowy?
W ustawie o PDOP nie ma przepisów, które w sposób szczególny odnosiłyby się do rozliczania dla celów CIT tzw. rabatu pośredniego. Do niedawna kwestią sporną było to, czy w związku z udzieleniem takiego rabatu podatnik (udzielający rabatu):
- wartość tego rabatu zalicza do kosztów uzyskania przychodów, czy
- koryguje przychód podatkowy.
Choć na przestrzeni lat organy podatkowe prezentowały różne stanowisko w tym zakresie, to obecnie uznają one, że prawidłowe jest drugie z ww. rozwiązań, tj. że udzielony rabat pośredni podatnik powinien traktować jako obniżkę ceny i skorygować przychód. Nie ma natomiast podstaw do ujmowania wartości tego rabatu w kosztach uzyskania przychodów. Tak wynika np. z interpretacji indywidualnych Dyrektora KIS z 28 lipca 2026 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.232.2026.6.EKB, czy z 27 marca 2025 r., nr 0114-KDIP2-2.4010.47.2025.2.SP. Jak przykładowo czytamy w pierwszej z tych interpretacji:
"(...) w opisanym przypadku mamy do czynienia z pomniejszeniem, czyli odstępstwem od ustalonej ceny towarów przez Państwa, bo choć nie sprzedają Państwo bezpośrednio towarów na rzecz x, to na podstawie odpowiednich indywidualnych ustaleń udzielają Państwo im rabatu w formie bonusu, premii pieniężnej lub zwrotu wartości odpowiadającej uzgodnionemu "rabatowi". Powoduje to w istocie zwrot części ceny towarów dla danych x.
(...) Tak więc przyznawane przez Państwa rabaty będą w istocie bonifikatą (...) w postaci rabatu pośredniego, który obniży wartość dokonanej przez Państwa sprzedaży. Udzielając rabatu pośredniego powinni zatem Państwo dokonać korekty przychodów poprzez ich zmniejszenie. (...)"
• Moment dokonania korekty przychodu
W przypadku korekty przychodów należy mieć na uwadze, że jeżeli korekta przychodu podatkowego:
- nie jest spowodowana błędem rachunkowym lub inną oczywistą omyłką - korekty dokonuje się poprzez zmniejszenie lub zwiększenie przychodów osiągniętych w okresie rozliczeniowym, w którym została wystawiona faktura korygująca lub, w przypadku braku faktury, inny dokument potwierdzający przyczyny korekty (art. 12 ust. 3j ustawy o PDOP),
- jest spowodowana błędem rachunkowym lub inną oczywistą omyłką - korekty należy dokonać wstecz, tj. w okresie rozliczeniowym, w którym wykazano korygowany przychód.
W przypadku udzielenia rabatu pośredniego nie mamy do czynienia z błędem rachunkowym ani z inną oczywistą omyłką. W związku z tym podatnik udzielający rabatu pośredniego powinien skorygować przychód podatkowy na bieżąco, tj. w okresie rozliczeniowym, w którym został wystawiony dokument potwierdzający udzielenie rabatu (czyli, gdy została wystawiona nota uznaniowa/obciążeniowa).
Skutki w podmiocie otrzymującym rabat pośredni
Obecnie uznaje się, że podmiot otrzymujący rabat pośredni nie uzyskuje z tego tytułu przychodu podatkowego. Wartość tego rabatu uwzględnia on natomiast w kosztach uzyskania przychodów, odpowiednio korygując te koszty. Korekty tej dokonuje się w okresie rozliczeniowym, w którym podatnik otrzymał stosowny dokument (np. notę) potwierdzający otrzymanie rabatu (zob. art. 15 ust. 4i ustawy o PDOP i art. 22 ust. 7c ustawy o PDOF). Tak uznał Dyrektor KIS np. w interpretacji indywidualnej z 9 kwietnia 2024 r., nr 0111-KDIB1-3.4010.73.2024.1.AN. Jak czytamy w tej interpretacji:
"(...) Wnioskodawca (...) otrzymując bonus (rabat pośredni), powinien (...) obniżyć koszty uzyskania przychodu, ponieważ przyznany rabat obniża faktycznie koszty zakupu towaru.
(...) w sytuacji otrzymania rabatu pośredniego należy skorygować koszty uzyskania przychodów poprzez zmniejszenie kosztów uzyskania przychodów poniesionych w okresie rozliczeniowym, w którym została otrzymana faktura korygująca, lub w przypadku braku faktury inny dokument potwierdzający przyczyny korekty. (...)"
W jakiej wysokości korygować przychody/koszty podatkowe - brutto czy netto?
W przypadku "zwykłych" rabatów dokumentowanych fakturą korygującą zarówno przychody, jak i koszty podatkowe są korygowane generalnie o wartość netto rabatu. W naszej opinii, analogicznie powinno być w przypadku rabatów pośrednich, dokumentowanych np. notą księgową. Tak też wynika np. z interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 24 marca 2023 r., nr 0114-KDIP2-2.4010.58.2023.3.RK, dotyczącej korekty kosztów podatkowych w związku z otrzymaniem rabatu pośredniego. Jak stwierdził organ podatkowy:
"(...) w związku z otrzymaniem rabatu dodatkowego spółka będzie zobowiązana do korekty kosztów podatkowych w kwocie netto rabatu dodatkowego (w kwocie wykazanej w nocie uznaniowej w wartości netto, lub w kwocie wykazanej w nocie uznaniowej pomniejszonej o kwotę o jaką Wnioskodawca będzie zobowiązany zmniejszyć podatek naliczony VAT wyliczoną wg metody "w stu" w przypadku, gdy w nocie uznaniowej rabat dodatkowy zostanie wykazany bez podziału na wartość netto i wartość podatku VAT). (...)"
W praktyce można spotkać także odmienny pogląd, zgodnie z którym podatnik otrzymujący rabat powinien skorygować koszty uzyskania przychodów o kwotę brutto wykazaną w nocie księgowej. Tak uznał Dyrektor KIS w ww. interpretacji indywidualnej z 9 kwietnia 2024 r. jako argument podając, że podatnik otrzymuje całą kwotę brutto wskazaną w ww. nocie oraz że obniżeniu podlega kwota łącznej należności za sprzedane towary. W naszej opinii, takie podejście nie znajduje jednak uzasadnienia.