Agent ubezpieczeniowy świadczy usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego. Od firmy ubezpieczeniowej otrzymuje zestawienie należnych prowizji za dany miesiąc. Agent nie wystawia faktur, gdyż nie ma takiego obowiązku. Czy powinien prowadzić ewidencję sprzedaży na potrzeby ujęcia przychodu w PKPiR? Czy zestawienie prowizyjne może zastąpić taką ewidencję?
| Przychody z tytułu prowizji za usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego podatnik może wpisywać do podatkowej księgi na podstawie dowodu wewnętrznego albo zestawienia (ewidencji) sprzedaży - sporządzonych w oparciu o ww. zestawienie prowizyjne. |
Szczegółowe warunki, jakim powinna odpowiadać podatkowa księga przychodów i rozchodów (PKPiR) oraz szczegółowy zakres obowiązków związanych z prowadzeniem księgi określa rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 6 września 2025 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. poz. 1299); dalej: rozporządzenie w sprawie PKPiR.
Jak stanowi § 11 ust. 3 tego rozporządzenia, zapisy w księdze dotyczące przychodów ze sprzedaży są dokonywane na podstawie:
1) wystawionych faktur,
2) raportów fiskalnych (dobowych lub okresowych miesięcznych, skorygowanych o kwoty mające wpływ na wysokość przychodu) - w przypadku sprzedaży ujętej w ewidencji prowadzonej przy użyciu kas rejestrujących, o której mowa w przepisach ustawy o VAT,
3) wystawionego na koniec dnia dowodu wewnętrznego, w którym w jednej kwocie jest wykazana wysokość tych przychodów za dany dzień, albo prowadzonego zestawienia sprzedaży (ewidencji sprzedaży) - w przypadku przychodów, które nie są dokumentowane fakturami lub raportami fiskalnymi.
Zestawienie sprzedaży (ewidencja sprzedaży) powinno zawierać co najmniej następujące dane:
- liczbę porządkową wpisu,
- datę uzyskania przychodu nieudokumentowanego fakturą oraz
- wysokość ww. przychodu.
W myśl § 18 rozporządzenia w sprawie PKPiR, podatnik jest obowiązany dokonywać zapisów w zestawieniu sprzedaży (ewidencji sprzedaży) jeden raz dziennie po zakończeniu dnia, niepóźniej niż przed rozpoczęciem działalności w dniu następnym.
Do zestawienia sprzedaży (ewidencji sprzedaży) nie wpisuje się przychodów, które ujmuje się w księdze jeden raz dziennie po zakończeniu dnia, niepóźniej niż przed rozpoczęciem działalności w dniu następnym, czyli przychodów udokumentowanych wystawionym na koniec dnia dowodem wewnętrznym.
Zapisów w PKPiR na podstawie zestawienia sprzedaży (ewidencji sprzedaży) dokonuje się do 20. dnia każdego miesiąca następującego po miesiącu uzyskania tych przychodów, w jednej pozycji na koniec każdego miesiąca. Natomiast zapisów na podstawie dowodów wewnętrznych należy dokonywać raz dziennie po zakończeniu dnia, niepóźniej niż przed rozpoczęciem działalności w dniu następnym.
Z powołanych przepisów wynika, iż zestawienie (ewidencja) sprzedaży zasadniczo służy wpisywaniu w niej przychodów nieudokumentowanych fakturami/paragonami, jeden raz dziennie po zakończeniu dnia. Nie wydaje się zatem, aby zestawienie prowizyjne, jakie podatnik otrzymuje raz w miesiącu od firmy ubezpieczeniowej mogło zastąpić ww. ewidencję sprzedaży prowadzoną razem z księgą. Ponadto przepisy zobowiązują, aby to podatnik prowadził zestawienie (ewidencję) sprzedaży, a nie inny podmiot. Nie jest wprawdzie wykluczone, że organ podatkowy zgodziłby się, aby ww. zestawienie prowizyjne "zastąpiło" ewidencję sprzedaży, ale radzimy bezpieczniejsze rozwiązanie, tj. sporządzenie na podstawie tego zestawienia dowodu wewnętrznego. Z uwagi jednak na to, że w omawianej sytuacji podatnik w trakcie miesiąca nie ma możliwości ustalenia kwoty przychodów osiągniętych w poszczególnych dniach, ww. dowód może zostać sporządzony np. na koniec miesiąca. Uważamy, że nie powinno być też kwestionowane ujęcie przychodów wynikających z zestawienia prowizyjnego w specjalnie zaprowadzonej ewidencji sprzedaży.