Wzrost progów dochodowych dla emerytów i rencistów

Zarobkowanie przez pobierających świadczenia emerytalno-rentowe jest dopuszczalne. Ustalając zasady osiągania dodatkowego przychodu przez świadczeniobiorców, ustawodawca określił pułapy stanowiące odpowiedni procent przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za dany kwartał, których przekroczenie powoduje dla rencisty/emeryta zmniejszenie wysokości renty, emerytury (ale nie każdej) albo zawieszenie do nich prawa. Z uwagi na zmianę wartości przeciętnego wynagrodzenia emeryci i renciści począwszy od 1 marca 2026 r. mogą więcej zarobić.

Zawieszenie lub zmniejszenie

Prawo do emerytury lub renty ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego oraz z tytułu służby. Za działalność podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego uważa się zatrudnienie, służbę lub inną pracę zarobkową albo prowadzenie pozarolniczej działalności. Za przychód, od którego zależy, czy organ rentowy zmniejszy świadczenie lub zawiesi do niego prawo uważa się kwotę:

• od której oblicza się składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (jest to tzw. podstawa wymiaru składek), jak również
• pobranych zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego oraz wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, wypłacanego na podstawie przepisów Kodeksu pracy, i kwoty świadczenia rehabilitacyjnego i wyrównawczego, zasiłku i dodatku wyrównawczego.

Przy czym organ rentowy zawiesi lub zmniejszy świadczenie także wtedy, gdy świadczeniobiorca:

• osiąga przychód z dodatkowej pracy i jest wyłączony z obowiązku ubezpieczeń społecznych, ponieważ pobiera emeryturę lub rentę,
• wykonuje pracę, od której nie trzeba opłacać składek na ubezpieczenia społeczne, bo są opłacane na te ubezpieczenia z innego tytułu.

Zasady te wynikają z art. 104 ust. 1 ust. 2, ust. 4, ust. 6 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 ze zm.), zwanej ustawą emerytalną.

Dla celów tzw. zawieszalności świadczeń warto przypomnieć, że spod wymienionych zasad wyłączeni są emeryci, którzy osiągnęli wiek 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni). Dla tej grupy świadczeniobiorców ważny jest art. 103a ustawy emerytalnej. Stanowi on, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji ZUS.

Dopuszczalne kwoty

Prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, ulega zawieszeniu w razie osiągania przychodu w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa GUS.

W razie natomiast osiągania przychodu w kwocie przekraczającej 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa GUS, nie wyżej jednak niż 130% tej kwoty, świadczenie ulega zmniejszeniu o kwotę przekroczenia, nie większą jednak niż kwota maksymalnego zmniejszenia obowiązująca w dniu 31 grudnia 1998 r. w wysokości:

• 24% kwoty bazowej z ostatniej waloryzacji w 1998 r. - dla emerytury lub renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
• 18% wymienionej kwoty bazowej dla renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy,
• 20,4% wskazanej kwoty bazowej dla renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba,

z zastrzeżeniem art. 104 ust. 8a i ust. 8b ustawy emerytalnej.

Kwoty maksymalnych zmniejszeń podlegają podwyższeniu przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w kolejnych terminach waloryzacji, a więc corocznie z dniem 1 marca (patrz tabela).

O wskazanych zasadach stanowi art. 104 ust. 7-8 ustawy emerytalnej. Trzeba pamiętać, że art. 104 ustawy emerytalnej ma zastosowanie do renty socjalnej (art. 10 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej - Dz. U. z 2025 r. poz. 420 ze zm.).

Zmiana przychodu

Dopuszczalne kwoty przychodu, wynoszące odpowiednio 70% i 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, zmieniają się czterokrotnie w roku kalendarzowym, tj. poczynając od 1 marca, 1 czerwca, 1 września i 1 grudnia.

Tym samym z dniem 1 marca 2026 r. zmianie uległy kwoty dopuszczalnego przychodu dla zarobkujących rencistów i emerytów, którzy nie osiągnęli powszechnego wieku emerytalnego.

Miesięczne graniczne kwoty przychodu wpływające na zawieszenie lub zmniejszenie świadczeń emerytów i rencistów zmieniają się m.in. z dniem 1 marca każdego roku i są zależne od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa GUS. Na dopuszczalne kwoty przychodu obowiązujące od marca 2026 r. wpływ ma przeciętne wynagrodzenie w czwartym kwartale 2025 r. Jak wynika z komunikatu Prezesa GUS z dnia 9 lutego 2026 r. (Mon. Pol. poz. 194), przeciętne miesięczne wynagrodzenie w czwartym kwartale 2025 r. wyniosło 9.197,79 zł. Tym samym w okresie od 1 marca do 31 maja 2026 r. limity obowiązujące emerytów i rencistów wynoszą, po zaokrągleniu do pełnych 10 gr w górę, odpowiednio:

• dolny - 6.438,50 zł
  (9.197,79 zł × 70% = 6.438,50 zł),
• górny - 11.957,20 zł
  (9.197,79 zł × 130% = 11.957,20 zł).

W stosunku do obowiązujących do 28 lutego 2026 r. limitów nastąpił wzrost (patrz tabela).

Dla celów rozliczenia świadczeń za przychód osiągnięty uważa się faktyczny przychód uzyskany przez emeryta/rencistę w danym miesiącu/roku kalendarzowym. Natomiast okres, z którego ustala się łączną kwotę przychodu osiągniętego przez emeryta lub rencistę oraz kwoty graniczne przychodu, ulega odpowiedniemu skróceniu w roku kalendarzowym, w którym powstało lub ustało prawo do świadczeń.