Podstawa zasiłku dla zleceniobiorcy, gdy rachunki przedkłada w różnych terminach

Mamy osobę, która jest zgłoszona do ubezpieczenia chorobowego w ramach umowy zlecenia nieprzerwanie od kilkunastu miesięcy (jest zachowana ciągłość umów). Jednak za umowy zlecenia wystawia rachunki nie zawsze w każdym miesiącu. Pomiędzy rachunkami występują zatem przerwy, ale są składane zerowe deklaracje do ZUS, w tym za marzec, czerwiec i wrzesień 2025 r. Miesiąc bez rachunku nie wynika z przerw spowodowanych pobieraniem świadczeń chorobowych czy też faktycznego niewykonywania pracy, tylko z woli zleceniobiorcy, że niekiedy co drugi miesiąc daje zestawienie wykonanych zleceń. Praca jest wykonywana w tym czasie normalnie. Rachunek w następnym miesiącu kumuluje zlecenia np. z dwóch poprzednich miesięcy. Jak w takim przypadku ustalić podstawę wymiaru zasiłku chorobowego należnego zleceniobiorcy za kilka dni lutego 2026 r.? Czy zsumowaną kwotę przychodu z ostatnich 12 miesięcy powinienem podzielić przez 12 czy przez 9, bo występują miesiące z zerowym rachunkiem (w których wynagrodzenie nie zostało osiągnięte)? (pytanie nr 1541242)

Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego ubezpieczonemu niebędącemu pracownikiem (w tym zleceniobiorcy), co do zasady, stanowi przeciętny miesięczny przychód za okres 12 lub - przy krótszym okresie ubezpieczenia chorobowego - pełnych miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Przeciętny miesięczny przychód stanowiący podstawę wymiaru zasiłku chorobowego ustala się przez podzielenie przychodu osiągniętego przez ubezpieczonego niebędącego pracownikiem za uwzględniany okres, przez liczbę miesięcy, w których przychód ten został osiągnięty.

Mowa o tym w art. 48 z uwzględnieniem art. 36 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 38 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 501 ze zm.), zwanej ustawą zasiłkową. Jednocześnie ustawa ta (w art. 3 pkt 4 i art. 50) precyzuje, iż:

• za przychód uznaje się tu kwotę stanowiącą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe ubezpieczonego niebędącego pracownikiem, po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe,
• w przypadku gdy w uwzględnianym okresie przychód ubezpieczonego niebędącego pracownikiem uległ zmniejszeniu wskutek niewykonywania pracy lub działalności w okresie pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego albo odbywania ćwiczeń wojskowych, przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego:
• wyłącza się przychód za miesiące, w których ubezpieczony wykonywał pracę lub działalność przez mniej niż połowę miesiąca,
• przyjmuje się przychód za miesiące, w których ubezpieczony wykonywał pracę lub działalność przez co najmniej połowę miesiąca.

Przy ustalaniu postawy wymiaru zasiłku uwzględniany jest zatem przychód wypłacony "za" uwzględniany okres, niezależnie od terminu wypłaty wynagrodzenia za dany miesiąc z tytułu wykonywanej umowy zlecenia. Natomiast pominięciu ulegają wyłącznie:

• pierwszy niepełny miesiąc ubezpieczenia i/lub
• te miesiące, w których zleceniobiorca z podanych wcześniej przyczyn wykonywał pracę przez mniej niż połowę miesiąca albo nie wykonywał jej wcale w danym miesiącu.

Z pytania wynika, że żadna z tych okoliczności nie miała miejsca, a tym samym do ustalenia podstawy wymiaru należnego zleceniobiorcy zasiłku chorobowego należy przyjąć jego łączny przychód za 12 miesiący poprzedzających powstanie niezdolności do pracy, tj. za okres od lutego 2025 r. do stycznia 2026 r., niezależnie od daty jego wypłaty za poszczególne miesiące (przykład), dzieląc go następnie przez 12.

Warto dodać, iż o ile, jak podkreśla organ rentowy w swoim komentarzu do ustawy zasiłkowej, dostępnym na stronie internetowej www.zus.pl, kwota przychodu nie może przekraczać kwoty odpowiadającej 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, po pomniejszeniu o kwotę odpowiadającą 13,71%, to zasada ta nie dotyczy sytuacji, gdy zleceniodawca w jednym miesiącu dokonał wypłaty przychodu osiągniętego przez zleceniobiorcę w kilku miesiącach. Wówczas tę górną granicę należy ustalić jako wielokrotność miesięcznego limitu obowiązującego za miesiące, za które nastąpiła wypłata.