Wraz z mamą i bratem mieliśmy po 1/3 udziału w budynku (ze spadku), który każdy amortyzował we własnej działalności gospodarczej. W 2026 r. mama i brat przekazali mi swoje udziały jako darowiznę. Czy powinnam je dopisać do wartości początkowej mojego dotychczasowego środka trwałego i dokończyć ich amortyzację w kosztach firmy na zasadzie kontynuacji, czy też założyć dla nich nową kartotekę w ewidencji środków trwałych? Jeśli obowiązuje kontynuacja amortyzacji, to według jakiej stawki?
Zasadniczo, na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a) ustawy o pdof, za koszty uzyskania przychodów nie uważa się odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych nabytych nieodpłatnie, z wyjątkiem nabytych w drodze spadku, jeżeli nabycie to lub dochód z tego tytułu spełniają kryteria określone w tym przepisie. Jednakże - z uwagi na treść art. 23 ust. 9 ustawy o pdof - powyższe wyłączenie nie dotyczy składników majątku trwałego nabytych w drodze darowizny, jeżeli darczyńca dokonywał odpisów amortyzacyjnych od tych składników. W takim przypadku stosuje się odpowiednio przepisy art. 22g ust. 12 oraz art. 22h ust. 3 ustawy o pdof.
Zgodnie z pierwszą z wymienionych norm, w razie zmiany formy prawnej, a także połączenia albo podziału podmiotów dokonywanych na podstawie odrębnych przepisów - wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych ustala się w wysokości wartości początkowej określonej w ewidencji (wykazie) podmiotu o zmienionej formie prawnej, podzielonego albo połączonego. Zasadę tę stosuje się odpowiednio do spółek niebędących osobami prawnymi, w tym również powstałych z przekształcenia spółki. Z kolei art. 22h ust. 3 ustawy o pdof stanowi, że podmioty powstałe w wyniku zmiany formy prawnej, podziału albo połączenia podmiotów dokonują odpisów amortyzacyjnych z uwzględnieniem dotychczasowej wysokości odpisów oraz kontynuują metodę amortyzacji przyjętą przez podmiot o zmienionej formie prawnej, podzielony albo połączony. Ze względu na przytoczone zapisy otrzymane w drodze darowizny udziały w budynku powinny zwiększyć wartość początkową środka trwałego należącego do obdarowanego i objętego już stosowną ewidencją. Nie tworzy się zatem odrębnej kartoteki dla nowych udziałów, gdyż to nie udział w budynku jest odrębnym środkiem trwałym, lecz sam budynek.
Ponadto z powołanych przepisów wynika, że obdarowany zobowiązany jest kontynuować przyjętą przez darczyńców metodę amortyzacji, stosować dotychczasową stawkę amortyzacyjną i uwzględnić już dokonane umorzenie środka trwałego.
Może się jednak zdarzyć, że darczyńcy do amortyzacji budynku stosowali stawki indywidualne, a obdarowany stawkę z wykazu (lub odwrotnie). W takim przypadku należy mieć na uwadze, że jeden budynek stanowi jeden obiekt inwentarzowy w ewidencji środków trwałych i podlega jednolitej stawce amortyzacyjnej. Darowizna udziału w budynku wpływa na zmianę struktury własnościowej, lecz nie uprawnia do dzielenia stawki. Jeżeli zatem obdarowany lub darczyńcy stosowali do tej pory stawkę liniową, to stawka ta powinna zostać obecnie zastosowana przez obdarowanego do amortyzacji całego budynku.