Stałem się niedawno właścicielem nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. Ścieki z tego budynku odprowadzane są do przydomowego zbiornika bezodpływowego. Wszystkie inwestycje na działce zostały zrealizowanego zgodnie z prawem, nie stanowią samowoli budowlanej. Dowiedziałem się, że gmina nakazuje mieszkańcom podłączenie budynków do gminnej sieci kanalizacyjnej. W moim przypadku wiąże się to z bardzo dużymi kosztami. Czy właściciele nieruchomości mogą nie zastosować się do otrzymanego od gminy żądania?
Zależy to od okoliczności sprawy. Właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy, wykonując w szczególności czynności określone w art. 5 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2025 r. poz. 733 ze zm.). Jeden z obowiązków wymienionych w powołanym przepisie odnosi się do problemu poruszonego w pytaniu. Na wspomniane podmioty nakłada się obowiązek przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych (art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy).
Z pytania wynika, że nieruchomość Czytelnika jest wyposażona w zbiornik bezodpływowy (tzw. szambo). Często wybudowanie szamba w związku z budową np. domu jednorodzinnego jest koniecznością, bowiem nie ma innego sposobu na odprowadzanie ścieków z uwagi na brak sieci kanalizacyjnej. Nie oznacza to jednak, że w przyszłości, po zrealizowaniu inwestycji przez gminę (miasto) i stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej właściciel posesji ma wybór - czy pozostaje przy zbiorniku odpływowym, czy decyduje się przyłączyć do sieci kanalizacyjnej. W takim przypadku ma bezwzględny obowiązek podłączenia nieruchomości do istniejącej kanalizacji. Jedynie w przypadku, gdy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych, wspomniany obowiązek nie jest aktualny. Co istotne, przydomowa oczyszczalnia ścieków zwalnia z przedmiotowego obowiązku, jeżeli powstała przed zrealizowaniem sieci kanalizacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2026 r., sygn. akt III OSK 2492/23). Natomiast takiego wyłączenia przepisy nie przewidują w odniesieniu do zbiornika bezodpływowego.
Co istotne, w orzecznictwie podkreśla się, że względy ekonomiczne i wysokość kosztów wykonania przyłącza - np. z uwagi na jego długość, wynikającą z powierzchni nieruchomości i usytuowania budynku i miejsca wpięcia w znacznej odległości od sieci doprowadzonej jedynie do granicy nieruchomości - nie stanowią okoliczności, które mogłyby podważyć ten obowiązek (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Po 85/25).