Pracownik w marcu 2026 r. przez cały miesiąc chorował i za ten okres ZUS wypłacił mu zasiłek chorobowy. W tym miesiącu pracownik otrzymał 5 marca premię bilansową w kwocie 700 zł, a 28 marca premię miesięczną w wysokości 59,50 zł. Jak od tych wypłat należało wyliczyć składkę zdrowotną? Nadmieniamy, że pracownikowi przysługują podstawowe koszty uzyskania przychodów i złożył pracodawcy PIT-2 upoważniający go do stosowania kwoty zmniejszającej (300 zł).
Składki ZUS i zaliczkę na podatek dochodowy należało pobrać od każdej z wypłat, licząc narastająco. Jeśli ustalona składka zdrowotna była wyższa od kwoty zaliczki na podatek dochodowy obliczonej zgodnie z przepisami ustawy o pdof obowiązującymi na dzień 31 grudnia 2021 r., to należało ją obniżyć do wysokości tej zaliczki (art. 83 ust. 1 i 2b ustawy zdrowotnej).
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne pracowników, co do zasady, stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy (art. 18 ust. 1 i art. 20 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 9 ustawy o sus i art. 81 ust. 1 ustawy zdrowotnej). Przychód ten powstaje w momencie jego otrzymania lub postawienia do dyspozycji pracownika (art. 11 ust. 1 ustawy o pdof). W omawianych okolicznościach zarówno premia bilansowa, jak i premia miesięczna stanowiły przychód ze stosunku pracy podlegający oskładkowaniu (także opodatkowaniu).
Pracodawca w dokumentach rozliczeniowych uwzględnia należne składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne od wszystkich dokonanych lub postawionych do dyspozycji pracownika wypłat, od pierwszego do ostatniego dnia miesiąca kalendarzowego, którego dokumenty dotyczą, stanowiących podstawę wymiaru składek na przedmiotowe ubezpieczenia (§ 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Dz. U. z 2022 r. poz. 1771 ze zm.).
Jeżeli pracownik w danym miesiącu uzyskuje przychód podlegający oskładkowaniu w różnych terminach, to od każdego z nich pracodawca rozlicza składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, licząc narastająco. W przypadku gdy obliczona składka zdrowotna jest wyższa od zaliczki na podatek dochodowy ustalonej według zasad obowiązujących na dzień 31 grudnia 2021 r., to pracodawca obniża ją do kwoty tej zaliczki. Przy ustalaniu kwoty zaliczki na dzień 31 grudnia 2021 r. pracodawca stosuje stawkę podatku w wysokości 17% oraz kwotę zmniejszającą w wysokości 43,76 zł (jeżeli jest uprawniony do jej stosowania przy obliczaniu bieżącej zaliczki).
Analogicznie, tj. narastająco, pracodawca ustala zaliczkę na podatek dochodowy od uzyskanego przez pracownika przychodu podlegającego opodatkowaniu.
Zwracamy uwagę! Sąd Najwyższy w dniu 2 lutego 2016 r. podjął uchwałę (sygn. akt III UZP 18/15), zgodnie z którą: "Składka na ubezpieczenie zdrowotne podlega obniżeniu do wysokości zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych w tej części, którą oblicza się od przychodu stanowiącego podstawę wymiaru składki (...).".
Przyjmując założenia wskazane w pytaniu, rozliczenie składkowo-podatkowe przedstawiało się następująco:
| wyszczególnienie | wiersz | rozliczenie składkowo-podatkowe | |
| premia bilansowa wypłacona 5.03.26 r. | premia miesięczna wypłacona 28.03.26 r., z uwzględnieniem premii bilansowej | ||
| kwota premii bilansowej | - 1 - | 700,00 zł | 700,00 zł |
| kwota premii miesięcznej | - 2 - | - | 59,50 zł |
| podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne: wiersze 1 + 2 | - 3 - | 700,00 zł | 759,50 zł |
| składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika: wiersz 3 x 9,76% + wiersz 3 x 1,5% + wiersz 3 x 2,45% | - 4 - | 95,97 zł | 104,13 zł |
| podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne: wiersze 1 + 2 - 4 | - 5 - | 604,03 zł | 655,37 zł |
| składka na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 9%: wiersz 5 x 9% | - 6 - | 54,36 zł*) | 58,98 zł*) |
| składka na ubezpieczenie zdrowotne obniżona do wysokości zaliczki na podatek dochodowy | - 7 - | 16,42 zł*) | 25,09 zł*) |
| podstawa obliczenia zaliczki na podatek dochodowy: wiersze 1 + 2 - 250 zł - wiersz 4, po zaokrągleniu | - 8 - | 354,00 zł | 405,00 zł |
| zaliczka na podatek dochodowy do pobrania: wiersz 8 x 12% - 300 zł, po zaokrągleniu | - 9 - | nie wystąpi | nie wystąpi |
| kwota do wypłaty: wiersze 1 - 4 - 7 - 9 | - 10 - | 587,61 zł | - |
| kwota do wypłaty: wiersze 1 + 2 - 4 - 7 - 9 - 587,61 zł | - 11 - | - | 42,67 zł |
| Uwaga:*) Obliczona składka na ubezpieczenie zdrowotne jest wyższa od kwoty zaliczki na podatek dochodowy obliczonej według stanu prawnego na dzień 31 grudnia 2021 r., a zatem na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy zdrowotnej została ona obniżona do wysokości tej zaliczki. | |||
Gdyby kwotę zmniejszającą podatek stosował ZUS przy obliczaniu zaliczki od wypłacanego zasiłku chorobowego, hipotetyczna zaliczka na podatek obliczona według stanu prawnego na 31 grudnia 2021 r. wyniosłaby odpowiednio 60,18 zł i narastająco 68,85 zł. Ponieważ kwoty te byłyby wyższe od składki zdrowotnej wynoszącej odpowiednio 54,36 zł i 58,98 zł, składka zdrowotna nie podlegałaby obniżeniu.