Składki ZUS i zaliczka na podatek dochodowy od wynagrodzenia zleceniobiorcy będącego studentem po ukończeniu 26 lat

W spółce z o.o. umowę zlecenia zawartą na okres od 1 marca do 31 lipca 2026 r., za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej (40 zł/godz.), wykonywał student, który 3 lipca 2026 r. ukończył 26 lat. Do kiedy należało zgłosić go do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego? Zleceniobiorca 3 lipca 2026 r. otrzymał wynagrodzenie za czerwiec 2026 r., a 4 sierpnia 2026 r. za lipiec 2026 r. Jak należało rozliczyć składki ZUS i zaliczkę na podatek dochodowy?

Z umowy zlecenia od 3 lipca 2026 r. zleceniobiorca podlegał ubezpieczeniom w ZUS na ogólnych zasadach, tj.:

• obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, ubezpieczeniu wypadkowemu oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu (art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1 ustawy o sus, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy zdrowotnej),
• dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu (art. 11 ust. 2 ustawy o sus).

Umowa zlecenia nie stanowi tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń w ZUS w przypadku, gdy jest wykonywana przez ucznia szkoły ponadpodstawowej albo studenta, który nie ukończył 26 lat (art. 6 ust. 4 ustawy o sus). Zgodnie z art. 112 K.c., termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca. Przy czym przy obliczaniu wieku osoby fizycznej termin upływa z początkiem ostatniego dnia.

Zleceniobiorca z pytania 26 lat ukończył 3 lipca 2026 r. (urodzony 3 lipca 2000 r.). Zleceniodawca powinien więc zgłosić go do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego od 3 lipca 2026 r., przekazując zgłoszenie ZUS ZUA, w ciągu 7 dni od dnia powstania obowiązkowych ubezpieczeń.

Zleceniobiorca jest wynagradzany w stawce godzinowej. W takim przypadku podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wykonywania umowy zlecenia (art. 18 ust. 3 i art. 20 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 9 ustawy o sus). Przy czym w podstawie wymiaru tych składek należy uwzględnić wynagrodzenie z umowy zlecenia uzyskane za okres od 3 do 31 lipca 2026 r. Tak ustalona kwota po pomniejszeniu o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez zleceniobiorcę stanowi podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 81 ust. 1 i 6 ustawy zdrowotnej). Wynagrodzenie za lipiec 2026 r. zostało wypłacone 4 sierpnia 2026 r., czyli w miesiącu, w którym zleceniobiorca nie wykonywał już umowy zlecenia. Składki ZUS rozliczone od tego wynagrodzenia podlegają wykazaniu w raporcie ZUS RCA sporządzonym za sierpień 2026 r., z kodem tytułu ubezpieczenia rozpoczynającym się cyframi 30 00. W lipcu 2026 r. zleceniobiorca uzyskał wynagrodzenie za czerwiec 2026 r., tj. za miesiąc, w którym nie podlegał ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu. Dlatego w raporcie ZUS RCA sporządzonym za lipiec 2026 r. zleceniodawca powinien był wykazać zleceniobiorcę z kodem tytułu ubezpieczenia rozpoczynającym się cyframi 04 11 oraz z "zerowymi" podstawami wymiaru składek i z "zerowymi" składkami.

Wynagrodzenie zleceniobiorcy uzyskane 4 sierpnia 2026 r., czyli po ukończeniu 26 lat, podlega opodatkowaniu. Na mocy art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o pdof, wolne od podatku dochodowego są uzyskane przychody wymienione w tym przepisie, m.in. z umów zlecenia, o których mowa w art. 13 pkt 8 ustawy o pdof - otrzymane przez podatnika do ukończenia 26. roku życia, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 85.528 zł. Warunek wieku musi być spełniony na moment uzyskania przychodów. Przypominamy, że dla celów stosowania powołanego art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o pdof, nie stosuje się art. 112 K.c., lecz art. 12 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że terminy określone w latach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim roku, który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim roku nie było - w dniu, który poprzedzałby bezpośrednio ten dzień. To oznacza, że prawo do zwolnienia podatkowego określonego w art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o pdof przysługuje podatnikowi włącznie z dniem, w którym przypadają 26. urodziny (tu 3 lipca 2026 r. włącznie). Tym samym wynagrodzenie z umowy zlecenia za czerwiec 2026 r. wypłacone 3 lipca 2026 r. nie podlegało opodatkowaniu. Omawiane zwolnienie zleceniodawca stosuje z mocy ustawy o pdof, chyba że zleceniobiorca złożył płatnikowi sporządzony na piśmie wniosek o pobór zaliczek bez jego stosowania (art. 41 ust. 1b ustawy o pdof). Od wynagrodzenia za lipiec 2026 r. wypłaconego 4 sierpnia 2026 r. zleceniodawca powinien był pobrać zaliczkę na podatek dochodowy zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o pdof.

Zwracamy uwagę! Przy ustalaniu zaliczki na podatek dochodowy od wynagrodzenia wypłaconego zleceniobiorcy w sierpniu 2026 r. zleceniodawca nie stosuje kwoty zmniejszającej zaliczkę na podatek dochodowy, chyba że przed jego wypłatą były zleceniobiorca złożył oświadczenie o jej zastosowanie (np. na formularzu PIT-2).

Przyjmujemy założenia z pytania i dodatkowo zakładamy, że zleceniobiorca w okresie od 1 do 31 lipca 2026 r. przepracował 139 godzin, uzyskując 4 sierpnia 2026 r. wynagrodzenie w kwocie 5.560 zł (139 godz. x 40 zł), w tym za okres od 3 do 31 lipca 2026 r. - 4.880 zł (122 godz. x 40 zł) oraz że z umowy zlecenia podlegał ubezpieczeniom emerytalno-rentowym, ubezpieczeniu wypadkowemu oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu. Koszty uzyskania przychodu wynoszą 20% i w sierpniu 2026 r. przed wypłatą wynagrodzenia za lipiec 2026 r. były zleceniobiorca złożył PIT-2 upoważniający zleceniodawcę do stosowania kwoty zmniejszającej w wysokości 300 zł.

Od wynagrodzenia wypłaconego 4 sierpnia 2026 r. zleceniodawca dokonał następujących wyliczeń:

Zleceniodawca z własnych środków opłaci część składek na ubezpieczenia społeczne, a ponadto składki na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.