Umowa zlecenia została zawarta na okres od 6 sierpnia do 31 grudnia 2026 r. za wynagrodzeniem w stawce godzinowej. W sierpniu 2026 r. zleceniobiorca wystąpił z wnioskiem o wypłatę zasiłku opiekuńczego z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki nad chorym dzieckiem w wieku 3 lat (od 24 do 31 sierpnia 2026 r.), co zostało potwierdzone zaświadczeniem lekarskim ZUS ZLA. Jak ustalić wysokość podstawy wymiaru zasiłku opiekuńczego, jeśli nie ma innych zleceniobiorców wykonujących podobne umowy? Nadmieniamy, że zleceniobiorca do końca czerwca 2026 r. świadczył pracę w innym podmiocie w ramach umowy o pracę.
Zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki m.in. nad chorym dzieckiem w wieku do ukończenia 14 lat. Przy jego przyznawaniu nie obowiązuje okres wyczekiwania i jest on wypłacany w wysokości 80% podstawy wymiaru. Tak wynika z art. 32 ust. 1 pkt 2 i art. 35 ust. 1 ustawy zasiłkowej.
Ustalając podstawę wymiaru zasiłku opiekuńczego przysługującego zleceniobiorcy, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zasiłku chorobowego (art. 52 ustawy zasiłkowej). Zgodnie z art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej, jeśli zleceniobiorca sprawował osobistą opiekę nad chorym dzieckiem przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego i nie posiada wcześniejszego okresu tego ubezpieczenia z innego tytułu albo przerwa pomiędzy aktualnym i poprzednim okresem ubezpieczenia przekracza 30 dni, to okresem, z którego przychód przyjmuje się do ustalenia podstawy wymiaru jest miesiąc, w którym powstało prawo do zasiłku. Podstawę wymiaru zasiłku stanowi odpowiednio:
- kwota przychodu określona w umowie przypadająca za miesiąc, w którym powstało prawo do zasiłku, jeśli odpłatność za wykonywanie umowy zlecenia określono kwotowo,
- kwota przeciętnego miesięcznego przychodu innych ubezpieczonych, z którymi płatnik składek zawarł takie same lub podobne umowy z miesiąca, w którym powstało prawo do zasiłku, jeżeli odpłatność za wykonywanie umowy zlecenia określono w kwotowej stawce godzinowej, akordowej lub prowizyjnie,
po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71%.
Z pytania wynika, że zleceniobiorca jest wynagradzany stawką godzinową, zatem podstawę wymiaru zasiłku opiekuńczego należałoby ustalić według zasad określonych w drugim myślniku, tj. przyjmując przeciętny miesięczny przychód innych zleceniobiorców. Problem polega jednak na tym, że u zleceniodawcy nie ma takich osób. Ustawa zasiłkowa nie określa jak w takim przypadku obliczyć podstawę wymiaru. Wyjaśnił to ZUS w komentarzu do ustawy zasiłkowej.
| Ważne: Jeżeli u płatnika składek w miesiącu, w którym powstało prawo do zasiłku nie ma innych ubezpieczonych, których przychód powinien zostać przyjęty do obliczenia podstawy wymiaru zasiłku, podstawę tę stanowi przychód osiągnięty przez zleceniobiorcę (nawet jeśli wynosi on 0 zł). |
Podstawę wymiaru zasiłku opiekuńczego zleceniobiorcy z pytania stanowi zatem faktycznie osiągnięty przez niego przychód za sierpień 2026 r., pomniejszony o kwotę odpowiadającą 13,71%. Należy mieć na uwadze, że dla zleceniobiorców nie określono najniższej podstawy wymiaru zasiłków, zatem nie ma do nich zastosowania przepis art. 45 ustawy zasiłkowej (art. 52 ustawy zasiłkowej).
| Przykład |
Przyjmujemy założenia z pytania oraz że stawka godzinowa wynosi 33 zł/godz. W sierpniu 2026 r. zleceniobiorca wykonywał zlecenie łącznie przez 50 godzin, w związku z czym jego przychód za ten miesiąc wyniósł 1.650 zł.
Podstawę wymiaru zasiłku opiekuńczego przysługującego za okres od 24 do 31 sierpnia 2026 r. (8 dni) stanowi faktycznie osiągnięty przez zleceniobiorcę przychód za sierpień 2026 r. Podstawa wymiaru wyniosła 1.423,78 zł (1.650 zł - 226,22 zł), a stawka dzienna zasiłku - 37,97 zł (1.423,78 zł : 30 = 47,46 zł; 47,46 zł x 80% = 37,97 zł). Za 8 dni sprawowania opieki zleceniobiorca otrzymał zasiłek opiekuńczy w wysokości 303,76 zł (37,97 zł x 8 dni).
Zwracamy uwagę! Gdyby zleceniobiorca z pytania legitymował się wcześniejszym okresem ubezpieczenia chorobowego z innego tytułu i przerwa w tym ubezpieczeniu nie przekroczyłaby 30 dni, to podstawę wymiaru zasiłku opiekuńczego stanowiłby uzupełniony przychód za miesiąc, w którym była sprawowana opieka (art. 49 ust. 2 w zw. z art. 37 ust. 1 ustawy zasiłkowej). Kwota tego przychodu nie mogłaby przekroczyć 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (po pomniejszeniu o kwotę odpowiadającą 13,71%).