Zamierzamy wypowiedzieć umowę o pracę pracownikowi zatrudnionemu na czas nieokreślony. Ze względu na staż pracy obowiązuje go 3-miesięczny okres wypowiedzenia, w trakcie którego pracownik zostanie objęty ochroną przedemerytalną. Czy możemy wypowiedzieć mu umowę, zanim rozpocznie się okres tej ochrony?
Tak. Przepis art. 39 K.p. chroni pracownika przed wypowiedzeniem, a nie przed rozwiązaniem umowy o pracę. Zakaz wypowiedzenia umowy o pracę, o którym mowa w tym przepisie nie obowiązuje przed osiągnięciem przez pracownika wieku "przedemerytalnego", choćby osiągnął on ten wiek w okresie wypowiedzenia.
W art. 39 K.p. przyjęto, że pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku. Przepisu tego nie stosuje się w razie uzyskania przez pracownika prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (art. 40 K.p.) bądź w przypadku upadłości lub likwidacji pracodawcy (art. 411 § 1 K.p.). Zakaz z art. 39 K.p. dotyczy także, co do zasady, wypowiedzenia zmieniającego (art. 42 § 1 K.p.). W art. 43 K.p. przewidziano jednak, że pracodawca może wypowiedzieć warunki pracy lub płacy pracownikowi, o którym mowa w art. 39 K.p., jeżeli wypowiedzenie stało się konieczne ze względu na:
- wprowadzenie nowych zasad wynagradzania dotyczących ogółu pracowników zatrudnionych u danego pracodawcy lub tej ich grupy, do której należy dany pracownik bądź
- stwierdzoną orzeczeniem lekarskim utratę zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy albo niezawinioną przez pracownika utratę uprawnień koniecznych do jej wykonywania (por. także art. 5 ust. 5 pkt 1 i ust. 6 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, Dz. U. z 2025 r. poz. 570 ze zm.).
W wyroku Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 1999 r. (sygn. akt I PKN 643/98) zwrócono uwagę, że zakaz z art. 39 K.p. związany jest wyłącznie z wypowiedzeniem umowy o pracę, bez względu na to, kiedy w wyniku tej czynności prawnej nastąpi rozwiązanie umowy o pracę.
Jest to konstrukcja zakazująca wypowiedzenia umowy o pracę w okresie trwania ochrony przedemerytalnej, która nie stoi na przeszkodzie rozwiązaniu stosunku pracy, jeżeli wypowiedzenie zostało dokonane przed datą rozpoczęcia obowiązywania zakazu wypowiedzenia. W przypadkach, w których ustawodawca ustanowił szerszą ochronę przed ustaniem stosunku pracy, wyraźnie zakazuje się nie tylko wypowiedzenia, ale także rozwiązywania umowy o pracę w określonym okresie ochronnym. Natomiast brzmienie art. 39 K.p. wyklucza identyfikowanie wypowiedzenia umowy o pracę z jego skutkiem w postaci rozwiązania stosunku pracy, które nastąpi z upływem okresu wypowiedzenia. Zakaz z art. 39 K.p. obowiązuje natomiast w sytuacji, gdy rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło co prawda po osiągnięciu przez pracownika wieku emerytalnego, ale wypowiedzenie zostało dokonane przez pracodawcę w czasie, gdy pracownik był objęty ochroną przedemerytalną (por. wyrok SN z 19 maja 1992 r., sygn. akt I PRN 19/92).