Wynagrodzenia i inne należności pracownicze

1. Wynagrodzenie za dzień urlopu przypadającego w ostatnim dniu miesiąca po 30 dniach choroby

Pracownik jest wynagradzany stałą stawką miesięczną. W sierpniu br. przez 30 dni chorował, a w ostatnim dniu tego miesiąca korzystał z urlopu wypoczynkowego. Czy za ten dzień należy mu wypłacić wynagrodzenie urlopowe? Jeśli tak, to jak je obliczyć, jeżeli w dwóch poprzednich miesiącach otrzymał również wynagrodzenie za nadgodziny?

Pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za jeden dzień urlopu wypoczynkowego.

Absencja chorobowa trwająca przez pierwsze 30 dni miesiąca liczącego 31 dni nie wpływa na prawo pracownika do wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy, z którego pracownik korzystał w jedynym - 31. dniu tego miesiąca nieobjętym zwolnieniem lekarskim. Ma natomiast znaczenie dla sposobu obliczenia wynagrodzenia urlopowego z miesięcznych składników stałych za ten dzień.

Miesięczne składniki stałe przyjmuje się do podstawy wynagrodzenia urlopowego w wysokości należnej pracownikowi w miesiącu wykorzystywania urlopu wypoczynkowego (§ 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego..., Dz. U. nr 2, poz. 14 z późn. zm., dalej rozporządzenia urlopowego). Zasadniczo oznacza to, że pracownik otrzyma je za miesiąc, w którym korzystał z urlopu, w wysokości ustalonej w umowie o pracę, tj. w takiej, jaką otrzymałby, gdyby pracował przez cały ten miesiąc (por. Kodeks pracy. Komentarz, red. prof. dr hab. Wojciech Muszalski i dr hab. Krzysztof Walczak, C.H.BECK 2024, kom. do art. 172). Jednak nie wtedy, gdy w danym miesiącu występują też inne absencje (tu chorobowa) niż urlopowa. W takim przypadku wynagrodzenie urlopowe stanowi część wynagrodzenia z miesięcznych składników stałych za przepracowaną część miesiąca, obliczonego - w zależności od przyczyn nieobecności w pracy - według § 11 lub § 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy... (Dz. U. z 2017 r. poz. 927), dalej rozporządzenia o wynagrodzeniu.

Do sytuacji z pytania odnosi się § 11 rozporządzenia o wynagrodzeniu, ponieważ za nieprzepracowaną część sierpnia 2026 r. pracownik otrzymał wynagrodzenie chorobowe (art. 92 K.p.) i/albo zasiłek przewidziany w przepisach o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub w przepisach o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Zatem biorąc pod uwagę tylko ten przepis, Czytelnik obliczyłby wynagrodzenie za 1 dzień urlopu:

• dzieląc miesięczną stawkę wynagrodzenia ustaloną w stałej wysokości przez 30, uzyskując stawkę dzienną,
• mnożąc stawkę dzienną przez liczbę dni wskazanych w zaświadczeniu lekarskim o czasowej niezdolności do pracy wskutek choroby (w tym za dni wolne od pracy, np. soboty i niedziele), otrzymując kwotę zmniejszenia wynagrodzenia,
• odejmując kwotę zmniejszenia wynagrodzenia od wynagrodzenia przysługującego za cały miesiąc.

Zastosowanie powyższej metody (por. przykład poniżej) pozbawiłoby jednak pracownika wynagrodzenia za dzień faktycznie przepracowany (tu za 1 dzień urlopu) w miesiącu liczącym 31 dni, co jest niezgodne z art. 80 K.p. (por. stanowiska: MPiPS i GIP z 3 grudnia 2009 r., znak GPP-87-4560-64/09/PE/RP). Z tego powodu resort pracy zaleca obliczenie wynagrodzenia za przepracowany dzień (tu za 1 dzień urlopu) na podstawie § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia o wynagrodzeniu. Należy więc podzielić miesięczną stawkę wynagrodzenia pracownika przez liczbę godzin pracy przypadających do przepracowania w danym miesiącu, a następnie pomnożyć tak ustaloną wartość godziny pracy przez liczbę godzin przepracowanych w tym dniu.

Przyjmujemy, że pracownik z pytania jest zatrudniony na cały etat, a jego wynagrodzenie zasadnicze wynosi 6.000 zł. Dodatkowo zakładamy, że 31 sierpnia 2026 r. przepracował 8 godzin. Nominalny czas pracy w tym miesiącu wynosił 160 godzin.

Gdyby ograniczyć sposób obliczenia wynagrodzenia za urlop w dniu 31 sierpnia 2026 r. tylko do wytycznych z § 11 rozporządzenia o wynagrodzeniu, to pracownikowi wynagrodzenie by nie przysługiwało, zgodnie z wyliczeniem:

• stawka dzienna: 6.000 zł : 30 = 200 zł,
• kwota zmniejszenia wynagrodzenia: 200 zł x 30 dni = 6.000 zł,
• wynagrodzenie urlopowe: 0 zł.

Postępując zgodnie z zaleceniem resortu pracy, pracownik powinien otrzymać za 1 dzień urlopu 300 zł (6.000 zł : 160 godz. = 37,50 zł; 37,50 zł x 8 godz. = 300 zł). Taką kwotę uzyskałby za pracę, gdyby w tym dniu ją świadczył (art. 172 zd. 1 K.p.).

Wynagrodzenie za godziny nadliczbowe z tytułu przekroczenia normy dobowej (normalne wynagrodzenie i dodatek z art. 151¹ § 1 K.p.) stanowi zmienny składnik wynagrodzenia przysługujący za okresy nie dłuższe niż jeden miesiąc (dalej miesięczny składnik zmienny), w rozumieniu § 8 rozporządzenia urlopowego (por. odpowiedź MRPiPS z 21 listopada 2024 r. na pytanie naszego Wydawnictwa). Przyjmuje się go do podstawy wynagrodzenia urlopowego (dalej podstawy wymiaru) w łącznej wysokości wypłaconej pracownikowi w okresie 3 miesięcy kalendarzowych (maksymalnie 12 miesięcy kalendarzowych przy znacznych wahaniach wysokości) poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu (§ 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia urlopowego). Od tej zasady § 10 i 11 rozporządzenia urlopowego przewiduje wyjątki, lecz nie mają one zastosowania do sytuacji z pytania.

W celu obliczenia wynagrodzenia urlopowego, należy ustalić:

• stawkę urlopową - dzieląc podstawę wymiaru przez liczbę godzin, w czasie których pracownik wykonywał pracę w okresie, z którego została ustalona ta podstawa (§ 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia urlopowego); do tej liczby godzin dolicza się przepracowane nadgodziny (por. stanowisko GIP z 9 sierpnia 2010 r., znak GPP-110-4560-50-1/10/PE/RP oraz stanowisko MRiPS udostępnione naszemu Wydawnictwu z 3 grudnia 2021 r.),
• kwotę wynagrodzenia urlopowego, mnożąc stawkę urlopową przez liczbę godzin, jakie pracownik przepracowałby w czasie urlopu w ramach normalnego czasu pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, gdyby w tym czasie nie korzystał z urlopu (§ 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia urlopowego).

Przyjmujemy założenia z poprzedniego przykładu oraz że pracownik w czerwcu i lipcu 2026 r. przepracował łącznie 6 nadgodzin, za które otrzymał 312,12 zł (normalne wynagrodzenia + dodatki 50%). Zakładamy także, że jego łączny przepracowany czas w okresie maj-lipiec 2026 r. (3 m-ce uwzględniane w podstawie wymiaru) wyniósł 518 godzin (160 godz. maj + 168 godz. czerwiec + 184 godz. lipiec + 6 nadgodz.). W takim razie z miesięcznych składników zmiennych pracownikowi przysługiwało 4,80 zł za urlop w dniu 31 sierpnia 2026 r., zgodnie z wyliczeniem:

• stawka urlopowa: 312,12 zł : 518 godz. = 0,60 zł,
• kwota wynagrodzenia urlopowego: 0,60 zł x 8 godz. = 4,80 zł.

Łącznie za jeden dzień urlopu wypoczynkowego pracownikowi przysługiwało 304,80 zł (300 zł + 4,80 zł).

2. Ustalenie wynagrodzenia za miesiąc, w którym pracownik niepełnosprawny uczestniczył w turnusie rehabilitacyjnym

Pracownik z niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym jest zatrudniony na cały etat (jego norma dobowa to 7 godz.) i wynagradzany płacą zasadniczą w wysokości 6.000 zł. Przez 10 dni roboczych lipca br. przebywał na turnusie rehabilitacyjnym. Czy za ten miesiąc należało wypłacić mu pełne wynagrodzenie zasadnicze, czy też wynagrodzenie odpowiadające sumie wynagrodzenia za przepracowaną część miesiąca i za czas turnusu?

Za miesiąc, w którym pracownik niepełnosprawny w stopniu umiarkowanym korzystał z turnusu rehabilitacyjnego, przysługiwała mu suma wynagrodzenia za czas tego turnusu oraz za przepracowaną część miesiąca.

Osoba o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma prawo do 21 dni roboczych zwolnienia od pracy w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym (dalej zwolnienie od pracy na turnus). Za czas korzystania z tego uprawnienia zachowuje ona prawo do wynagrodzenia, obliczanego jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, czyli według przepisów rozporządzenia urlopowego. Te zasady określa art. 20 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 884), dalej ustawy o rehabilitacji.

Zgodnie z § 15-17 rozporządzenia urlopowego w zw. z art. 20 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, podstawę wynagrodzenia za zwolnienie od pracy na turnus stanowi suma:

• składników określonych w stałej stawce miesięcznej w wysokości należnej w miesiącu nabycia prawa do tego wynagrodzenia - w pytaniu 6.000 zł płacy zasadniczej,
• składników zmiennych przysługujących za okresy nie dłuższe niż 1 miesiąc w średniej wysokości wypłaconej w ciągu 3 miesięcy bezpośrednio poprzedzających miesiąc nabycia prawa do tego wynagrodzenia - nie występują w pytaniu, więc pomijamy też wyjątki od wskazanej reguły zapisane w § 11 i § 16 ust. 2 rozporządzenia urlopowego,
• składników za okresy dłuższe niż 1 miesiąc w średniej wysokości wypłaconej w okresie 12 miesięcy bezpośrednio poprzedzających miesiąc nabycia prawa do wynagrodzenia - nie występują w pytaniu.

Tak ustaloną podstawę wynagrodzenia za zwolnienie od pracy na turnus dzieli się przez współczynnik urlopowy przypisany do wielkości etatu pracownika (w 2026 r. przy pełnym etacie wynosi on 20,92). Uzyskaną w ten sposób stawkę dzienną dzieli się przez liczbę odpowiadającą dobowej normie czasu pracy obowiązującej dla pełnego etatu (w pytaniu 7 godz.). Następnie otrzymaną stawkę godzinową mnoży się przez liczbę godzin zwolnienia na turnus (§ 18-19 rozporządzenia urlopowego w zw. z art. 20 ust. 2 ustawy o rehabilitacji).

Przyjmujemy dane z pytania. Nominalny czas pracy w lipcu br. dla tego pracownika, wynosił 161 godzin (23 dni x 7 godz.). Za 70 godzin (10 dni x 7 godz.) zwolnienia na turnus w tym miesiącu pracownikowi przysługiwało 2.867,90 zł, zgodnie z wyliczeniem:

• stawka dzienna: 6.000 zł : 20,92 = 286,81 zł,
• stawka godzinowa: 286,81 zł : 7 godz. = 40,97 zł,
• wynagrodzenie za zwolnienie na turnus: 40,97 zł x 70 godz. = 2.867,90 zł.

W doktrynie można spotkać się ze stanowiskiem, że w sytuacji, gdy pracownik niepełnosprawny w stopniu umiarkowanym jest wynagradzany wyłącznie stałą stawką miesięczną (tak jak w pytaniu), to za miesiąc, w którym korzysta z turnusu rehabilitacyjnego (przyjmując brak innych absencji w pracy) przysługuje mu ta stawka wynagrodzenia. Naszym zdaniem ten pogląd nie znajduje uzasadnienia we wskazanych wyżej przepisach ustawy o rehabilitacji, które stanowią przepisy szczególne, o jakich mowa w art. 80 K.p. Gwarantują one bowiem odpłatność za czas nieświadczenia pracy w trakcie zwolnienia na turnus, określając jednocześnie sposób ustalania wynagrodzenia za ten okres.

Nie ma prawnych wytycznych w zakresie ustalania wynagrodzenia za przepracowaną część miesiąca, w którym pracownik korzystał z odpłatnego zwolnienia od pracy na turnus. Można je obliczyć na dwa sposoby (wyniki będą się różniły). Pierwszy, stosowany w praktyce, polega na:

• podzieleniu stawki wynagrodzenia miesięcznego przez nominalny czas pracy w miesiącu korzystania ze zwolnienia od pracy na turnus,
• pomnożeniu uzyskanej stawki godzinowej przez liczbę godzin przepracowanych w tym miesiącu.

Drugi zakłada postępowanie zgodnie z § 12 rozporządzenia o wynagrodzeniu, mimo że przepis odnosi się do ustalania wynagrodzenia za przepracowaną część w miesiącu, w którym pracownik nie wykonuje pracy z innych powodów niż choroba i za ten okres nie zachowuje prawa do wynagrodzenia. Instruuje on, żeby wynagrodzenie za przepracowaną część miesiąca obliczać, dzieląc miesięczną stawkę wynagrodzenia przez liczbę godzin przypadających do przepracowania w danym miesiącu, następnie mnożąc otrzymaną kwotę przez liczbę godzin nieobecności pracownika w pracy, a uzyskany wynik odejmując od wynagrodzenia przysługującego za cały miesiąc.

Przyjmujemy, że pracownik z pytania w lipcu br. przepracował 91 godzin (161 godz. nominalnych - 70 godz. zwolnienia od pracy na turnus).

Wariant 1 - wynagrodzenie za przepracowaną część lipca br. obliczone z nominalnej stawki godzinowej:

• stawka godzinowa: 6.000 zł : 161 godz. = 37,27 zł,
• wynagrodzenie za przepracowaną część miesiąca: 37,27 zł x 91 godz. = 3.391,57 zł.

Wariant 2 - wynagrodzenie za przepracowaną część lipca br. obliczone zgodnie z § 12 rozporządzenia o wynagrodzeniu:

• stawka godzinowa: 6.000 zł : 161 godz. = 37,27 zł,
• kwota zmniejszenia wynagrodzenia: 37,27 zł x 70 godz. = 2.608,90 zł,
• wynagrodzenie za przepracowaną część miesiąca: 6.000 zł - 2.608,90 zł = 3.391,10 zł.

W wariancie 1 pracownikowi łącznie za lipiec br. przysługiwało 6.259,47 zł (3.391,57 zł + 2.867,90 zł za zwolnienie na turnus, wyliczone w poprzednim przykładzie), a w wariancie 2 - 6.259 zł (3.391,10 zł + 2.867,90 zł).

Zwracamy uwagę! Z zaprezentowanych przykładów wynika, że kwota łącznego wynagrodzenia pracownika z pytania w lipcu br. w obydwu wariantach jest wyższa od jego płacy zasadniczej (odpowiednio 6.259,47 zł i 6.259 zł wobec 6.000 zł). To efekt ustawowej metody ekwiwalentowej, której użycie powoduje, że stawka za 1 godzinę zwolnienia na turnus w tym miesiącu jest wyższa od stawki za 1 godzinę pracy: 40,97 zł > 37,27 zł. Nie miałoby to miejsca w miesiącach z 20 dniami pracy, gdyż taka liczba zapewnia pracownikowi z pytania wyższą stawkę za 1 godzinę pracy niż za 1 godzinę zwolnienia.

W sierpniu br. pracownik z pytania miał do przepracowania 20 dni, tj. 140 godzin (20 dni × 7 godz.). Gdyby w tym miesiącu korzystał przez 10 dni ze zwolnienia na turnus rehabilitacyjny, za pozostałe 10 dni (70 godz.) pracy przysługiwałoby mu wynagrodzenie w wysokości 3.000,20 zł (6.000 zł : 140 godz. = 42,86 zł; 42,86 zł x 70 godz. = 3.000,20 zł według wariantu 1). Łącznie jego wynagrodzenie za sierpień br., po doliczeniu wynagrodzenia za okres zwolnienia od pracy na turnus rehabilitacyjny w wysokości 2.867,90 zł, wyniosłoby 5.868,10 zł (3.000,20 zł + 2.867,90 zł).