Pracownik zatrudniany po raz pierwszy w życiu, na cały etat, ma prawo do 20 dni (przy zatrudnieniu krótszym niż 10 lat) lub 26 dni (przy zatrudnieniu minimum 10-letnim) urlopu wypoczynkowego w roku kalendarzowym (art. 154 § 1 K.p.). W razie zatrudnienia na część etatu pracownik jest uprawniony do rocznego urlopu ustalonego proporcjonalnie do jego wymiaru czasu pracy, przy czym podstawę obliczeń - w zależności od posiadanego stażu urlopowego - stanowi 20 lub 26 dni, a niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.
Przy obliczaniu stażu urlopowego na dzień pierwszego zatrudnienia pracowniczego, pracodawca uwzględnia okresy ukończonej nauki w wymiarze wskazanym w art. 155 § 1 K.p., przy czym okresów tych nie sumuje. Do stażu urlopowego zalicza okres przypisany do szkoły co do zasady ostatnio ukończonej przez pracownika, oraz okresy zaliczalne, w tym okresy aktywności zawodowej wymienione w art. 3021 § 1-7 K.p. (por. odpowiedź MRPiPS z 11 grudnia 2025 r. na pytanie naszego Wydawnictwa). W razie pokrywania się tych okresów pracodawca powinien przyjąć do stażu urlopowego okres korzystniejszy dla pracownika (art. 155 § 2 K.p.).
Zdaniem Głównego Inspektoratu Pracy, wyrażonym w odpowiedzi z 27 lipca 2026 r. na pytanie naszego Wydawnictwa (znak GIP-GBI.0701.85.2026.3): "(...) Z treści art. 155 § 1 Kodeksu pracy wynika, że okresy nauki w średniej szkole ogólnokształcącej oraz szkole policealnej nie podlegają sumowaniu. Zaliczany jest w takim przypadku wyłącznie jeden, korzystniejszy dla pracownika okres, czyli ten, którego wliczenie do stażu urlopowego spowoduje wcześniejsze nabycie wyższego wymiaru urlopu. (...)". Więcej na ten temat piszemy w niniejszym numerze na str. 4.
| Przykład |
Agencja marketingowa zatrudniła od 1 lipca 2026 r. osobę, która wcześniej będąc studentem przez 2,5 roku, wykonywała w tej agencji umowę zlecenia. Okres wykonywania tej umowy został uwzględniony przy ustalaniu zakładowego i ogólnego stażu pracy pracownika, który do dnia zatrudnienia wyniósł 2 lata i 6 miesięcy. Natomiast staż urlopowy pracownika wyniósł 8 lat z tytułu ukończenia szkoły wyższej. Ponieważ okres wykonywania umowy zlecenia przypadał na czas studiów, nie został dodatkowo uwzględniony w stażu urlopowym.
Pracownik podejmujący pracę po raz pierwszy, w roku kalendarzowym, w którym podjął pracę, uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku, tzw. urlop cząstkowy (art. 153 § 1 K.p.). Pojęcie "pracy", o której tu mowa, interpretuje się jako pierwszą pracę na podstawie stosunku pracy (por. m.in. Kodeks pracy. Komentarz, red. dr hab. Krzysztof Walczak, C.H.BECK 2025, kom. do art. 153). Z tego powodu na wskazany sposób nabywania urlopu z dołu, po przepracowaniu każdego miesiąca, nie ma wpływu posiadanie przez takiego pracownika okresów aktywności zawodowej, o których mowa w art. 3021 § 1-7 K.p., mimo ich włączenia do stażu urlopowego (por. przywoływana odpowiedź MRPiPS z 11 grudnia 2025 r.).
Miesiąc pracy przy pierwszym zatrudnieniu pracowniczym liczy się według zasad potocznych, z wyłączeniem art. 112 K.c. (por. wyrok SN z 19 grudnia 1996 r., sygn. akt I PKN 47/96). Urlopu tego nie zaokrągla się, chyba że pracodawca wprowadził zasadę zaokrąglania w górę (korzystniejszego dla pracownika) do prawa wewnątrzzakładowego.
| Przykład |
Pracownik 1 sierpnia 2026 r. podjął pierwszą w życiu pracę na podstawie umowy o pracę na 3-miesięczny okres próbny. Jego staż urlopowy do tego dnia wynosił 12 lat (6 lat szkoły policealnej + niepokrywające się z okresem nauki 6 lat wykonywania umów zlecenia i B2B). W takim razie urlop cząstkowy jest naliczany z 26 dni urlopu rocznie. Ponieważ u pracodawcy nie obowiązują w przepisach wewnątrzzakładowych postanowienia o zaokrąglaniu cząstkowego urlopu w górę, pracownik uzyskał prawo do 2,16 dnia (1/12 x 26 dni) urlopu po przepracowaniu pierwszego pełnego miesiąca (1-31 sierpnia 2026 r.). Tyle samo będzie mu przysługiwało za przepracowany w całości wrzesień i październik br., a także listopad i grudzień br., przyjmując, że zostanie zawarta kolejna umowa o pracę (na czas określony lub nieokreślony).
Miesiąc pracy może być liczony jako 30 dni (art. 112 K.c.), jeżeli w pierwszym roku pracy pracownik zmieni pracodawcę. Tyle że wtedy umowa zawierana z nowym pracodawcą, nie będzie jego pierwszą tego rodzaju umową w życiu.