Transfer i przewalutowanie środków na platformie do wymiany walut

Spółka komandytowa założyła konto na elektronicznej platformie do wymiany walut (fintech). Z konta walutowego spółki są przelewane środki, następnie na platformie następuje wymiana waluty EUR na PLN (odrębne konta) i kwota PLN trafia na bankowe konto złotówkowe spółki. Jakie kursy waluty należy zastosować do poszczególnych operacji? Jak rozliczyć powstałe różnice kursowe? W której pozycji bilansu wykazać saldo konta (EUR lub PLN)?

1. Ogólne zasady wyceny operacji wyrażonych w walutach obcych

Wszystkie operacje gospodarcze wyrażone w walucie obcej wymagają przeliczenia na walutę polską przed wprowadzeniem ich do ksiąg rachunkowych. Na mocy art. 30 ust. 2 ustawy o rachunkowości, wyrażone w walutach obcych operacje gospodarcze ujmuje się w księgach na dzień ich przeprowadzenia - o ile odrębne przepisy dotyczące środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej i innych krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz środków niepodlegających zwrotowi, pochodzących ze źródeł zagranicznych nie stanowią inaczej - odpowiednio po kursie:

1) faktycznie zastosowanym w tym dniu - wynikającym z charakteru operacji, w przypadku sprzedaży lub kupna walut oraz zapłaty należności lub zobowiązań,

2) średnim ogłoszonym przez NBP z dnia poprzedzającego ten dzień - w przypadku zapłaty należności lub zobowiązań (jeżeli zastosowanie kursu faktycznego nie jest uzasadnione) oraz w przypadku pozostałych operacji.

Zastosowanie kursu faktycznego do wyceny wpływu lub rozchodu z rachunku walutowego jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy dochodzi do rzeczywistej wymiany waluty (tj. jej zakupu lub sprzedaży). W sytuacjach gdy na rachunek walutowy wpływa należność od kontrahenta w walucie obcej lub gdy dokonuje się zapłaty zobowiązania bezpośrednio z tego rachunku, nie występuje kurs faktycznie zastosowany (ponieważ nie dochodzi do wymiany). Do wyceny stosuje się wówczas średni kurs ogłoszony dla danej waluty przez NBP z dnia poprzedzającego dzień:

1) wpływu waluty obcej (otrzymanie należności),

2) wypływu waluty obcej (zapłata zobowiązania).

2. Różnice kursowe od własnych środków pieniężnych

Jeżeli rozchód środków pieniężnych z tytułu zapłaty zobowiązania w walucie obcej wyceniany jest po kursie średnim NBP, lub w przypadku sprzedaży waluty - po kursie faktycznym, to zazwyczaj kursy te różnią się od kursów przyjętych w momencie wpływu waluty na rachunek. W konsekwencji na rachunku walutowym powstają różnice kursowe od własnych środków pieniężnych. Do ustalenia kolejności rozchodu środków z rachunku walutowego należy przyjąć jedną z metod określonych w art. 34 ust. 4 pkt 1-3 ustawy o rachunkowości, tj. FIFO (pierwsze przyszło, pierwsze wyszło), LIFO (ostatnie przyszło, pierwsze wyszło) lub metodę kursu przeciętnego (średnioważonego).

Warto dodać, iż dla celów bilansowych rozchód środków z rachunku walutowego można także wyceniać po kursie, po jakim waluty wyceniono w momencie ich wpływu na ten rachunek (tj. kursie historycznym), przyjmując jedną z metod, o których mowa w art. 34 ust. 4 pkt 1-3 ustawy o rachunkowości, określających kolejność rozchodu, tj. FIFO, LIFO lub kurs przeciętny (średnioważony). Takie podejście wynika z art. 35 ust. 8 ww. ustawy. Decyzja w sprawie zasad wyceny rozchodu waluty z rachunku walutowego należy do kierownika jednostki i powinna zostać opisana w polityce rachunkowości.

3. Wycena operacji na platformach wymiany walut

Platformy wymiany walut stanowią cyfrową alternatywę dla tradycyjnych rachunków bankowych, służąc zarówno do bieżących płatności, jak i transakcji zagranicznych. Środki zgromadzone przez jednostkę na takich platformach wykazuje się w aktywach bilansu, sporządzanego według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości, w pozycji B.III.1.c) - "Środki pieniężne w kasie i na rachunkach". Jeżeli na dzień bilansowy na rachunkach platform wymiany walut pozostają środki w walucie obcej, to należy je wycenić według średniego kursu ogłoszonego przez NBP z tego dnia (por. art. 30 ust. 1 ustawy o rachunkowości).

Jak wynika z pytania, spółka założyła konto na platformie wymiany walut, które zasila własną walutą obcą (euro), a następnie dokonuje tam wymiany na walutę polską i przelewa środki na firmowe konto złotówkowe. Istotne znaczenie dla poprawnej wyceny ma precyzyjne rozróżnienie momentu transferu od momentu wymiany środków pieniężnych.

Przelew waluty z własnego rachunku walutowego na platformę wymiany walut traktuje się jak przesunięcie środków pieniężnych na osobny (inny) rachunek własny. W związku z tym wycena tej operacji następuje po tym samym kursie, po jakim wyceniono pierwotny wpływ tej waluty (kurs historyczny). Operacja ta nie generuje różnic kursowych.

Z kolei zamiana waluty obcej na walutę polską na platformie (przewalutowanie) to w istocie sprzedaż waluty. Właściwym kursem do wyceny transakcji przewalutowania jest kurs faktycznie zastosowany przez platformę. W momencie przewalutowania powstają różnice kursowe, ponieważ następuje zamiana składnika aktywów wycenionego po kursie historycznym na składnik aktywów o konkretnej, nowej wartości w walucie polskiej.

Poniżej na przykładzie liczbowym przedstawimy szczegółowo zasady wyceny operacji związanych z wpływem, transferem oraz przewalutowaniem walut obcych.

Przykład

I. Założenia:

1. Na rachunku walutowym spółki figuruje kwota: 50.000 EUR, według dat wpływu:
   a) 15.01.2026 r.: 20.000 EUR × 4,2110 zł/EUR = 84.220 zł (wpływ należności),
   b) 23.01.2026 r.: 30.000 EUR × 4,2128 zł/EUR = 126.384 zł (wpływ należności),
   c) łączna wartość: 210.604 zł.
2. Spółka 27 stycznia 2026 r. przelała: 50.000 EUR na platformę wymiany walut, gdzie dokonano przewalutowania euro na złotówki po kursie: 4,203268 zł/EUR. W wyniku tej operacji, 29 stycznia 2026 r. na rachunek złotówkowy wpłynęła kwota: 210.163,40 zł.
3. Do wyceny rozchodu waluty spółka stosuje metodę FIFO.

II. Dekretacja:

III. Księgowania: