W ewidencji mamy środek trwały, dla którego amortyzacja podatkowa w poprzednich latach była wyższa niż bilansowa. Różnicę tę dodawaliśmy statystycznie do kosztów podatkowych. Od 2026 r. amortyzacja podatkowa już się zakończyła i mamy sytuację odwrotną. Czy w związku z obowiązkiem raportowania ksiąg taką amortyzację powinniśmy oznaczyć znacznikiem PD5?
| W sytuacji przedstawionej w pytaniu, jednostka powinna przypisać znacznik PD5. |
Przepisy bilansowe i podatkowe w zakresie amortyzacji różnią się między sobą. Ustawa o rachunkowości nie zawiera stawek amortyzacyjnych dla poszczególnych grup środków trwałych. Nie stanowi również wprost o możliwości stosowania stawek podatkowych dla celów bilansowych. Jeżeli jednak stosowana dla celów podatkowych metoda i stawka amortyzacji odzwierciedla faktyczny ustalony okres ekonomicznej użyteczności środka trwałego, to nie ma przeszkód, by dla celów bilansowych stosować tę samą stawkę co do amortyzacji podatkowej. Jeśli jednak przebieg amortyzacji podatkowej w czasie nie oddaje istoty faktycznego zużywania się danego środka trwałego w okresie jego ekonomicznej użyteczności, to amortyzacja dla celów bilansowych powinna przebiegać w sposób niezależny od podatkowej.
Jednostka, która dokonuje odpisów amortyzacyjnych dwutorowo, czyli odrębnie dla celów podatkowych i bilansowych, powinna odpowiednio dostosować ewidencję księgową. W tym celu może przyjąć rozwiązanie polegające na wyodrębnieniu w księgach rachunkowych na koncie w zespole 4, prowadzonym dla amortyzacji, kont analitycznych z podziałem na amortyzację stanowiącą koszt podatkowy (KUP) i amortyzację niestanowiącą kosztów uzyskania przychodów (NKUP), np. 40-0/1 "Amortyzacja - KUP" i 40-0/2 "Amortyzacja - NKUP". Innym rozwiązaniem jest ujmowanie kosztów amortyzacji NKUP na wyodrębnionym koncie w ewidencji pozabilansowej.
W sytuacji opisanej w pytaniu mamy do czynienia z przyspieszoną amortyzacją podatkową, tzn. stawka amortyzacji podatkowej była większa od stawki amortyzacji bilansowej. Zatem bilansowe odpisy amortyzacyjne są przejściowo niezgodne z amortyzacją podatkową. Odpisy amortyzacyjne nie stanowią kosztu uzyskania przychodów w bieżącym roku, ponieważ koszt podatkowy został rozpoznany w latach wcześniejszych wskutek szybszej amortyzacji podatkowej. Jest to przejściowa różnica między wynikiem bilansowym a podatkowym.
W konsekwencji do konta wynikowego, np. 40-0/2, wskazane jest przypisać znacznik PD5 "Koszty nieuznawane za koszty uzyskania przychodów w bieżącym roku".
Warto w tym miejscu dodać, że prawidłowe przypisanie odpowiednich znaczników wymaga każdorazowo indywidualnej analizy zapisów księgowych oraz stosowanych zasad (polityki) rachunkowości. Czynność ta może zostać wykonana wyłącznie przez podatnika, który - dysponując wiedzą o rzeczywistym charakterze zdarzeń gospodarczych ujętych na kontach - jest w stanie właściwie określić ich klasyfikację i nadać im adekwatny znacznik.
Tak wynika z odpowiedzi Ministerstwa Finansów na pytanie 132, zamieszczone na stronie www.podatki.gov.pl w zakładkach Podatki dla przedsiębiorców/JPK/JPK_PD/Pytania i odpowiedzi JPK_PD/Pytania i odpowiedzi merytoryczne.
W przypadku amortyzacji NKUP zastosowanie mogą znaleźć również inne znaczniki podatkowe. Przykładowo w odniesieniu do:
1) odpisów amortyzacyjnych w części ustalonej od wartości samochodu osobowego przewyższającej limity określone w art. 16 ust. 1 pkt 4 updop i art. 23 ust. 1 pkt 4 updof - zastosowanie znajdzie znacznik PD4 (lub odpowiedni znacznik pozabilansowy PD4_PB),
2) odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych wykorzystywanych w działalności rolniczej (stanowiące koszty działalności rolniczej, z wyjątkiem dotyczących dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej) na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 updop i art. 2 ust. 1 pkt 1 updof - zastosowanie znajdzie znacznik PD4_1 (lub odpowiedni znacznik pozabilansowy PD4_PB_1),
3) odpisów amortyzacyjnych od środka trwałego w części sfinansowanej z dotacji wolnej od podatku na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 48 updop - zastosowanie znajdzie znacznik PD4_3 (lub odpowiedni znacznik pozabilansowy PD4_PB_3).