1. Pod jaką datą wprowadzić samochód osobowy do ewidencji środków trwałych?
Przedsiębiorca (osoba fizyczna) prowadzący księgi rachunkowe kupił od osoby prywatnej używany samochód osobowy. Z jaką datą należy wprowadzić ten samochód do ewidencji środków trwałych? Czy będzie to data z umowy kupna, czy data przerejestrowania, które nastąpiło kilka dni po zakupie?
| Jeżeli w momencie zakupu samochód był zarejestrowany i dopuszczony do ruchu, to należy przyjąć go do użytkowania i wprowadzić do ewidencji środków trwałych pod datą zakupu wynikającą z umowy. |
Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 15 ustawy o rachunkowości środki transportu zalicza się do środków trwałych, jeżeli przewidywany okres ich ekonomicznej użyteczności jest dłuższy niż rok, są kompletne, zdatne do użytku oraz przeznaczone na potrzeby jednostki.
Dla ustalenia momentu przyjęcia samochodu do środków trwałych istotne znaczenie ma zatem ocena, kiedy można uznać go za kompletny i zdatny do użytku. Kwestię tę szerzej wyjaśnia Krajowy Standard Rachunkowości nr 11 "Środki trwałe" (KSR nr 11). Jak wynika z zawartych w nim wyjaśnień, środek trwały uznaje się za zdatny do użytkowania, jeżeli jest kompletny i jednocześnie spełnia wymogi prawne przewidziane dla danej kategorii środków trwałych oraz wymogi wewnętrzne związane z dostosowaniem go do miejsca i warunków funkcjonowania w jednostce. W świetle zaś pkt 3.9 tego standardu, za dzień przyjęcia środka trwałego do użytkowania przyjmuje się dzień, w którym jednostka, po zakończeniu wszystkich czynności faktycznych i prawnych warunkujących jego użytkowanie, przyjęła go do użytkowania, co potwierdza właściwy dokument.
W odniesieniu do samochodów sama sprawność techniczna nie jest wystarczająca do uznania ich za zdatne do użytkowania. Konieczne jest również dopuszczenie pojazdu do ruchu. W świetle art. 71 ust. 1-2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, dokumentem stwierdzającym dopuszczenie pojazdu samochodowego do ruchu jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Pojazd jest dopuszczony do ruchu, jeżeli odpowiada wymaganiom technicznym, jest zarejestrowany i zaopatrzony w zalegalizowane tablice rejestracyjne. W razie przeniesienia własności pojazdu zarejestrowanego, dotychczasowy właściciel przekazuje nowemu właścicielowi dowód rejestracyjny oraz, jeżeli jest to wymagane, zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu (por. art. 78 ust. 1 ww. ustawy).
Obowiązek przerejestrowania pojazdu przez nabywcę nie wpływa więc na sam fakt dopuszczenia pojazdu do ruchu, o ile pojazd pozostaje zarejestrowany i spełnia ww. ustawowe wymagania. Przerejestrowanie stanowi odrębny obowiązek administracyjny związany ze zmianą właściciela. Dlatego używany samochód, który w momencie zakupu był zarejestrowany i dopuszczony do ruchu, można przyjąć do użytkowania i wprowadzić do ewidencji środków trwałych pod datą zakupu wynikającą z umowy.
2. Jak wycenić i ująć w księgach operację przesunięcia waluty obcej pomiędzy rachunkami bankowymi?
Nasza jednostka posiada kilka rachunków walutowych. Jak ująć w księgach rachunkowych przesunięcia waluty z jednego rachunku walutowego na drugi rachunek walutowy? Czy z tego tytułu powstają różnice kursowe?
| Do wyceny operacji przesunięcia waluty pomiędzy walutowymi rachunkami bankowymi ma zastosowanie kurs historyczny. Oznacza to, że taka operacja wyceniana jest po tym samym kursie, po jakim wcześniej nastąpił wpływ waluty na pierwotny rachunek walutowy. W konsekwencji wartość waluty posiadanej przez jednostkę nie ulega zmianie i nie powstają różnice kursowe. |
W trakcie roku obrotowego różnice kursowe powstają przy zapłacie należności i zobowiązań w walutach obcych, jak również przy sprzedaży walut. Tak wynika z art. 30 ust. 4 ustawy o rachunkowości. Przekazanie waluty obcej pomiędzy własnymi rachunkami walutowymi jednostki nie stanowi żadnej z tych operacji, dlatego nie powoduje powstania różnic kursowych.
Przy wycenie rozchodu waluty z rachunku walutowego według kursu historycznego zastosowanie ma art. 35 ust. 8 ustawy o rachunkowości. W myśl tego przepisu, jeżeli ceny nabycia jednakowych albo uznanych za jednakowe, ze względu na podobieństwo rodzaju i przeznaczenie, składników inwestycji są różne, to ich rozchód wycenia się według metody wybranej przez jednostkę spośród metod, o których mowa w art. 34 ust. 4 pkt 1-3 ustawy o rachunkowości. Jednostka może zatem stosować metodę FIFO (pierwsze przyszło, pierwsze wyszło), metodę LIFO (ostatnie przyszło pierwsze wyszło) lub wyceniać rozchód waluty według kursów przeciętnych, czyli ustalonych w wysokości średniej ważonej.
Wybraną metodę wyceny rozchodu waluty należy opisać w przyjętych zasadach (polityce) rachunkowości. Za ich ustalenie i aktualizację odpowiada kierownik jednostki.
3. Czy koszt badań archeologicznych można doliczyć do wartości początkowej gruntu?
Jednostka posiada w ewidencji środków trwałych grunt, który zamierza sprzedać. Potencjalny nabywca zwrócił się z prośbą o przeprowadzenie badań archeologicznych tej nieruchomości. Czy poniesione w związku z tym koszty zwiększają wartość początkową gruntu?
| Koszty badań archeologicznych gruntu, poniesione na prośbę potencjalnego nabywcy w związku z planowaną sprzedażą nieruchomości, nie zwiększają wartości początkowej gruntu. Stanowią one koszty okresu, w którym zostały poniesione. |
Do środków trwałych zalicza się grunty spełniające warunki określone w art. 3 ust. 1 pkt 15 ustawy o rachunkowości. Grunt ujmuje się w ewidencji środków trwałych z chwilą jego nabycia, ponieważ jest on kompletny i zdatny do użytku już w momencie wejścia jednostki w jego posiadanie. Wartością początkową gruntu jest jego cena nabycia, o której mowa w art. 28 ust. 2 i 8 ustawy o rachunkowości. Obejmuje ona cenę zakupu powiększoną o koszty bezpośrednio związane z nabyciem, takie jak m.in. opłaty notarialne, PCC czy opłatę za wpis do księgi wieczystej. Jak wskazano w pkt 6.6 Krajowego Standardu Rachunkowości nr 11 "Środki trwałe", cena nabycia obejmuje ogół kosztów pozostających w związku przyczynowo-skutkowym z pozyskaniem środka trwałego, poniesionych od dnia podjęcia udokumentowanej decyzji o jego pozyskaniu do dnia udokumentowanego przyjęcia go do użytkowania.
Po przyjęciu środka trwałego do używania jego wartość początkowa może zostać zwiększona o koszty jego ulepszenia polegającego na przebudowie, rozbudowie, modernizacji lub rekonstrukcji środka trwałego i powodującego wzrost jego wartości użytkowej. (por. art. 31 ust. 1 ustawy o rachunkowości).
Koszty badań archeologicznych zostały poniesione już po przyjęciu gruntu do użytkowania i nie pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z jego nabyciem. Nie stanowią także kosztów ulepszenia gruntu. Ich poniesienie wynika wyłącznie z planowanej sprzedaży nieruchomości i zostało podyktowane oczekiwaniami potencjalnego nabywcy. W konsekwencji wydatki te nie mogą zwiększyć wartości początkowej gruntu. Jednostka powinna ująć je w pozostałych kosztach operacyjnych okresu, w którym zostały poniesione, jako koszty związane z przygotowaniem środka trwałego do sprzedaży (por. art. 3 ust. 1 pkt 32 lit. b ustawy o rachunkowości).