Odszkodowanie uzyskane od ubezpieczyciela
Co do zasady, przychodem z działalności gospodarczej są wszelkie przysporzenia majątkowe, uzyskane w związku z tą działalnością, o ile ustawa nie wyłącza ich z tej kategorii. Do przychodów z tego źródła należy zaliczyć odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą (art. 12 ust. 1 pkt 1 updop i art. 14 ust. 2 pkt 12 updof).
Organy podatkowe podkreślają, że do odszkodowań nie ma zastosowania art. 12 ust. 4 pkt 6a updop i art. 14 ust. 3 pkt 3a updof, na podstawie których do przychodów nie zalicza się zwróconych innych wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania.
Co istotne, przychodem podatnika z tytułu otrzymanego od ubezpieczyciela odszkodowania z tytułu szkody dotyczącej samochodu osobowego, jest cała wartość odszkodowania, nawet jeśli podatnik nie zaliczył do kosztów wydatków na naprawę powypadkową lub zaliczył tylko część tych wydatków. Również w przypadku gdy odszkodowanie zostało wypłacone z OC sprawcy, będzie ono stanowiło (u otrzymującego) przychód w pełnej wysokości. Takiej sytuacji dotyczy powołana interpretacja z 1 kwietnia 2026 r. W opisanym w niej stanie faktycznym szkoda została pokryta z polisy OC sprawcy. Wskazując art. 14 ust. 3 pkt 3a updof, organ podatkowy stwierdził, że: "Z przytoczonego przepisu wynika, że w przypadku, gdy podatnik poniesie wydatek, który zostaje sfinansowany kwotą pochodzącą z tytułu ubezpieczenia, nie można mówić o zwrocie wydatku poniesionego przez podatnika. Otrzymane odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia jest realizacją świadczenia wynikającego z postanowień umowy ubezpieczenia i stanowi wyrównanie poniesionego wydatku (na pokrycie szkody z majątku podatnika), w kwocie odpowiadającej poniesionemu przez podatnika wydatkowi, a nie zwrot tego wydatku. Tym samym, kwoty wypłaconych odszkodowań, nawet na pokrycie wydatków poniesionych przez podatnika, niezaliczanych do kosztów uzyskania przychodów, nie stanowią zwrotu wydatków, w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych".
Zatem, gdy podatnik otrzyma od ubezpieczyciela odszkodowanie w związku ze szkodą komunikacyjną samochodu stanowiącego jego środek trwały, to uzyskuje on z tego tytułu przychód podatkowy objęty dyspozycją art. 12 ust. 1 pkt 1 updop i art. 14 ust. 2 pkt 12 updof. Przychód u otrzymującego powstaje również, w sytuacji gdy ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie bezpośrednio do wykonawcy naprawy uszkodzonego auta (por. interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 17 lipca 2023 r., nr 0114-KDIP3-1.4011.497.2023.2.AC).
Przychód z tytułu otrzymanego odszkodowania powstaje w momencie jego faktycznego uzyskania przez podatnika, tj. generalnie w momencie jego wpływu na rachunek bankowy podatnika. Jeżeli jednak firma ubezpieczeniowa nie przekazuje odszkodowania bezpośrednio do podatnika, lecz na rachunek bankowy warsztatu dokonującego powypadkowej naprawy samochodu, to w takiej sytuacji przyjmuje się, że przychód podatkowy z tytułu odszkodowania powstaje w dacie przekazania odszkodowania do tego podmiotu.
