Prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy

W UiPP nr 23/2025, str. 5 omawialiśmy najważniejsze założenia do projektu z dnia 4 listopada 2025 r. ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (numer z wykazu UD283), który zakładał m.in. nadanie właściwym organom Państwowej Inspekcji Pracy uprawnień do stwierdzania istnienia stosunku pracy w sytuacji kiedy zawarto umowę cywilnoprawną lub osoba faktycznie świadczy pracę za wynagrodzeniem w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 K.p., powinna być zawarta umowa o pracę. Na początku stycznia 2026 r. przerwano prace nad tą ustawą, o czym informowaliśmy na naszej stronie internetowej w zakładce "Redakcja informuje". Jednakże w lutym 2026 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji (www.legislacja.gov.pl), udostępniono projekt z 12 lutego 2026 r. wymienionej wyżej ustawy. Na dzień oddania niniejszego numeru UiPP do druku projekt ustawy został przyjęty przez Radę Ministrów.

Zgodnie z wersją projektu z 12 lutego 2026 r., w razie naruszeń dotyczących funkcjonowania umowy cywilnoprawnej, lub niezawarcia umowy - w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 K.p. powinna być zawarta umowa o pracę, właściwy organ Państwowej Inspekcji Pracy będzie uprawniony do wydania polecenia usunięcia tych naruszeń. Dopiero w przypadku niewykonania tego polecenia, okręgowy inspektor pracy, po wszczęciu postępowania, jeżeli stwierdzi, że praca jest wykonywana w warunkach określonych w art. 22 § 1 K.p., będzie mógł:

• stwierdzić w drodze decyzji istnienie stosunku pracy - decyzja, od dnia jej wydania, wywoła skutki prawne, jakie wiążą się ze stwierdzeniem istnienia stosunku pracy, na gruncie przepisów prawa pracy, prawa podatkowego, ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego oraz obowiązkowych wpłat na fundusze, o których mowa w odrębnych przepisach i stanie się ona wykonalna z dniem następującym po dniu, w którym upłynie termin do wniesienia odwołania, jeżeli żadna ze stron nie wniesie odwołania albo z dniem prawomocnego orzeczenia sądu albo z dniem nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności, lub
• skierować powództwo o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy.

W porównaniu do projektu z 4 listopada 2025 r., projekt z 12 lutego 2026 r. nie przewiduje możliwości stwierdzenia istnienia stosunku pracy w drodze decyzji za okres wsteczny (pierwotnie zakładał okres nie dłuższy niż trzy lata, licząc wstecz od dnia wszczęcia postępowania). Ponadto okręgowy inspektor pracy będzie mógł skierować powództwo, w szczególności gdy zajdzie konieczność ustalenia istnienia stosunku pracy za okres wcześniejszy niż ten, który może zostać objęty decyzją. W przypadku wniesienia takiego powództwa, nie będzie wydawana decyzja administracyjna w zakresie objętym powództwem.

Do tego tematu powrócimy na łamach kolejnych numerów UiPP.