Wprowadzenie gruntu do ewidencji środków trwałych

Co do zasady, grunty - jeśli nie służą wydobyciu kopalin metodą odkrywkową - nie podlegają amortyzacji (por. art. 31 ust. 2 ustawy o rachunkowości). W księgach rachunkowych nieodpłatne nabycie gruntu przez zasiedzenie odnosi się więc bezpośrednio na pozostałe przychody operacyjne. Jak wynika bowiem z art. 3 ust. 1 pkt 32 lit. h) ustawy o rachunkowości, pozostałe koszty i przychody operacyjne to m.in. koszty i przychody związane z przekazaniem lub otrzymaniem nieodpłatnie, w tym w drodze darowizny aktywów, w tym także środków pieniężnych na inne cele niż dopłaty do cen sprzedaży, nabycie lub wytworzenie środków trwałych, środków trwałych w budowie albo wartości niematerialnych i prawnych.

Także KSR nr 11 w pkt 6.23 wyjaśnia, iż wartość początkową nieodpłatnie otrzymanego środka trwałego niepodlegającego amortyzacji (np. gruntu) ujmuje się drugostronnie na dzień otrzymania jako pozostały przychód operacyjny. Otrzymany nieodpłatnie grunt ujmuje się w księgach rachunkowych na podstawie dokumentu "OT - Przyjęcie środka trwałego", zapisem po stronie Wn konta 01 "Środki trwałe (w analityce: Grunty), w korespondencji ze stroną Ma konta 76-0 "Pozostałe przychody operacyjne".

Należy jednak zauważyć, że gdy nabycie nieruchomości przez zasiedzenie nastąpiło we wcześniejszym okresie sprawozdawczym, co np. potwierdził sąd w wydanym postanowieniu, to zastosowanie znajdzie w takiej sytuacji art. 54 ust. 3 ustawy o rachunkowości. W myśl tego przepisu, jeżeli w danym roku obrotowym lub przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego za ten rok obrotowy jednostka stwierdziła popełnienie w poprzednich latach obrotowych błędu, w następstwie którego nie można uznać sprawozdania finansowego za rok lub lata poprzednie za spełniające wymagania określone w art. 4 ust. 1 tej ustawy, to kwotę korekty spowodowanej usunięciem tego błędu odnosi się na kapitał (fundusz) własny i wykazuje jako "zysk (strata) z lat ubiegłych". W praktyce przepis ten dotyczy nie tylko popełnionych błędów, lecz także zdarzeń odnoszących się do lat poprzednich. Istotne zdarzenia z lat ubiegłych ujmuje się w księgach rachunkowych na koncie 82 "Rozliczenie wyniku finansowego" (w analityce: Zysk/strata z lat ubiegłych). Następnie wykazuje się je w pasywach bilansu jako nierozliczony wynik z lat ubiegłych. Z kolei zdarzenia nieistotne rozlicza się na zasadach ogólnych, dokonując zapisu w księgach rachunkowych tak, jakby zdarzenie miało miejsce w danym okresie sprawozdawczym.