Stawki rzeczywistych i planowanych pośrednich kosztów produkcji
Z pkt 8.9 KSR nr 13 wynika, że zalecane jest rozliczanie kosztów pośrednich produkcji między produkty przy założeniu normalnego wykorzystania zdolności produkcyjnych. Przypisanie kosztów pośrednich produktom następuje wtedy za pomocą stawek kosztów pośrednich, obliczanych jako iloraz kosztów pośrednich za pewien okres, zgromadzonych w miejscu powstawania kosztów i normalnego poziomu wykorzystania zdolności produkcyjnych w tym samym okresie, mierzonego jednostkami ilości produktu lub czasu pracy maszyn bądź pracowników. Stosowanie stawki rzeczywistych pośrednich kosztów produkcji - zmiennych i stawki rzeczywistych pośrednich kosztów produkcji - stałych wiąże się z koniecznością ewidencji faktycznie poniesionych kosztów pośrednich produkcji w podziale na zmienne i stałe.
Jeżeli przedsiębiorstwo nie ewidencjonuje rzeczywistych kosztów pośrednich produkcji w podziale na zmienne i stałe, zalecane jest stosowanie planowanych stawek pośrednich kosztów produkcji ustalanych przy uwzględnieniu planowanych kosztów zmiennych i stałych produkcji. Ustala się je na podstawie planowanych na pewien okres (rok, kwartał, miesiąc) zmiennych i stałych kosztów produkcji (wynikających z budżetów lub innych narzędzi planowania kosztów) przy założeniu normalnego wykorzystania zdolności produkcyjnych w tym okresie. Planowane stawki (narzuty) mogą być ustalane dla różnych miejsc powstawania kosztów - zakładu produkcyjnego, jednostek organizacyjnych zakładu, np. wydziałów, linii produkcyjnych, stanowisk pracy itd. (por. pkt 8.10 KSR nr 13).
|
Przykład opracowany na podstawie przykładu 8.3 zamieszczonego w KSR nr 13 W przedsiębiorstwie planowane kwartalne koszty pośrednie wydziału ustalono w następującej wysokości:
Kluczem rozliczeniowym, za pomocą którego koszty pośrednie są przypisywane produktom, są maszynogodziny zużyte na przetworzenie poszczególnych produktów. W normalnych warunkach przewidywane jest wyprodukowanie wyrobu A: 1.000 szt. oraz wyrobu B: 4.000 szt., co wymaga zużycia 5.000 mg. Planowana stawka pośrednich stałych kosztów produkcji - dla normalnych zdolności produkcyjnych - zostanie zatem skalkulowana w wysokości: 30 zł/mg (tj. planowane koszty stałe dzielone przez normalny poziom zdolności produkcyjnych, czyli: 150.000 zł : 5.000 mg = 30 zł/mg). Natomiast planowana stawka pośrednich kosztów zmiennych wyniesie: 5 zł/mg. Zatem łączna stawka kosztów pośrednich wyniesie: 35 zł/mg. |
Według pkt 8.11 KSR nr 13, stałe koszty pośrednie produkcji mogą być także ustalane na podstawie informacji o planowanych kosztach mpk obejmujących zasoby produkcyjne powodujące te koszty. Do zasobów zaangażowanych powodujących koszty stałe należą np.:
- budynki,
- maszyny i urządzenia bądź długookresowe umowy ich najmu (leasingu),
- pracownicy zatrudnieni na czas nieokreślony,
- dostawy mediów energetycznych objęte umowami długookresowymi.
W przypadku nabycia budynków, maszyn i urządzeń przedsiębiorstwo ponosi przez okres ich użytkowania koszty odpisów amortyzacyjnych, remontów, konserwacji i ochrony, które są w dużej mierze niezależne od stopnia wykorzystania środków trwałych a zwłaszcza budynków, maszyn czy urządzeń. W przypadku zatrudniania pracowników na umowę za stałą pensję lub na dniówkę - przedsiębiorstwo ponosi przez okres zatrudnienia koszty wynagrodzeń, ubezpieczeń społecznych i innych świadczeń bez względu na wahania zapotrzebowania na pracę określonego pracownika. Długookresowe umowy na dostawę mediów, np. energetycznych, wiążą się z ponoszeniem stałych opłat z tytułu przesyłu czy abonamentu. Do czasu podjęcia decyzji o wyzbyciu się tych zasobów, koszty spowodowane ich zaangażowaniem utrzymują się na względnie stałym poziomie.
