Laptopy otrzymane w nieodpłatne użytkowanie
Otrzymaliśmy od spółki matki w tymczasowe nieodpłatne użytkowanie na okres kilku miesięcy laptopy dla swoich pracowników. Po upływie określonego czasu laptopy te zwrócimy do spółki (nie będzie przeniesienia ich własności). Laptopy te są mocno zużyte. Czy przekazanie laptopów rodzi jakiekolwiek skutki podatkowe dla któregoś z podmiotów powiązanych: spółki matki lub córki? Jeśli tak, to w jaki sposób powinniśmy to rozliczyć na gruncie CIT lub VAT?
Skutki w CIT
Jak należy wnosić z pytania, wskazane w nim spółki (spółka matka i spółka córka) zawarły umowę użyczenia, o której jest mowa w art. 710 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy. Jeżeli umowa nie określa sposobu używania rzeczy, biorący może rzeczy używać w sposób odpowiadający jej właściwościom i przeznaczeniu. Jednakże bez zgody użyczającego biorący nie może oddać rzeczy użyczonej osobie trzeciej do używania (art. 712 K.c.).
Na gruncie przepisów ustawy o PDOP, skutki zawarcia umowy użyczenia rzeczy zasadniczo występują tylko po stronie podmiotu, który na podstawie takiej umowy otrzymał bezpłatnie rzecz do używania. Stosownie bowiem do art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o PDOP, do przychodów podlega zaliczeniu m.in. wartość rzeczy i praw otrzymanych nieodpłatnie, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń. Taki przychód ustala się na podstawie cen rynkowych stosowanych przy udostępnianiu rzeczy tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.
Należy jednak zauważyć, że jeżeli wartość takiego nieodpłatnego świadczenia byłaby znacząca (istotna), a jednocześnie między podmiotem użyczającym a biorącym występowałyby powiązania, o których mowa w art. 11a ustawy o PDOP (np. takie jak opisane w pytaniu), to wówczas przychód będący następstwem takiego użyczenia mógłby zostać przez organy podatkowe "przypisany" także podmiotowi użyczającemu rzecz. Podstawą do określenia takiego przychodu (oraz w konsekwencji korekty dochodu) u podmiotu użyczającego byłaby w tym przypadku treść art. 11c ust. 2 ustawy o PDOP. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w wyniku powiązań istniejących między podmiotami powiązanymi zostaną ustalone lub narzucone warunki różniące się od warunków, które ustaliłyby między sobą podmioty niepowiązane, i w wyniku tego podatnik wykazuje dochód niższy (stratę wyższą) od tego, jakiego należałoby oczekiwać, gdyby wymienione powiązania nie istniały, to wówczas organ podatkowy może określić dochód (stratę) podatnika bez uwzględnienia warunków wynikających z tych powiązań.
W opisanej sytuacji organ podatkowy mógłby uznać, iż podmiot użyczający - w wyniku istniejących powiązań - świadomie zrezygnował z należnego mu wynagrodzenia za przekazaną innemu podmiotowi rzecz do używania.
W przypadkach, gdy użyczone rzeczy mają być przez biorącego wykorzystywane do wykonywania usług na rzecz użyczającego, to w zgodnej ocenie organów podatkowych wskazany wyżej przychód nie wystąpi. Potwierdzenie tego stanowiska znajdziemy w szeregu wydawanych przez Dyrektora KIS interpretacji indywidualnych, w tym w interpretacji z dnia 24 kwietnia 2024 r., nr 0113-KDIPT2-1.4011.175.2024.1.AP, która - choć dotyczy przepisów ustawy o PDOF - analogicznie jak ustawa o PDOP reguluje kwestie podatkowe związane z nieodpłatnymi świadczeniami. Warto jednak w takiej sytuacji zamieścić w dokumentach informację o tym, iż fakt nieodpłatnego użyczenia miał wpływ np. na jakość takiej usługi, czy bezpieczeństwo jej wykonania, a także został uwzględniony w kalkulacji ceny za wykonaną/otrzymaną usługę.
Trudno ocenić na podstawie przedstawionej w pytaniu sytuacji, jaką wartość "nieodpłatnego świadczenia", w związku z otrzymaniem przez spółkę córkę do używania laptopów, spółka ta powinna przyjąć jako swój przychód z tytułu otrzymanych nieodpłatnie świadczeń. Zaznaczamy jedynie, iż wpływ na taką wartość ma nie tylko stan fizyczny (zużycie) otrzymanych laptopów, lecz także zainstalowane na nich oprogramowanie.
Skutki w VAT
Oddanie towarów (tu: laptopów) do nieodpłatnego używania innemu podmiotowi zobowiązuje podatnika (tu: spółkę matkę) do wykazania VAT należnego, jeżeli ww. czynność nie ma związku z działalnością gospodarczą tego podatnika, a od nabycia (importu, wytworzenia) tych towarów podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia VAT. Jeżeli natomiast nieodpłatne przekazanie towarów ma związek z celami firmowymi podatnika (np. towary te kontrahent będzie wykorzystywał w celu wykonania określonych czynności dla podatnika), takie przekazanie nie jest opodatkowane VAT. Tak wynika z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT.
Natomiast po stronie podmiotu, który otrzymał towar do nieodpłatnego użytkowania, żadne skutki w VAT nie wystąpią.
