Usługa wykonana przez osobę prowadzącą działalność nierejestrową na rzecz przedsiębiorcy a składki ZUS - interpretacja ZUS

(interpretacja indywidualna ZUS Oddział w Lublinie z 16 stycznia 2026 r., znak: DI/200000/43/1309/2025)

Stan faktyczny

Przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą (wpis do CEIDG) skorzystał jednorazowo z usługi świadczonej przez osobę prowadzącą tzw. działalność nierejestrową (niewpisaną do CEIDG). Osoba ta w ramach ww. działalności nierejestrowej wykonała na rzecz przedsiębiorcy usługę w zakresie prania wykładziny. Usługa została rozliczona na podstawie rachunku wystawionego przez osobę prowadzącą działalność nierejestrową.

Przedsiębiorca zapytał organ rentowy, czy osobę prowadzącą działalność nierejestrową powinien traktować równorzędnie z osobą określoną w art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. m.in. osobą wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia) i zgłosić ją do ubezpieczeń w ZUS na czas wykonywania ww. usługi oraz naliczyć za nią składki do ZUS.

W ocenie przedsiębiorcy, osoba prowadząca działalność nierejestrową, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców, z uwagi na wysokość osiąganych przychodów, nie jest traktowana jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, w związku z czym nie podlega ubezpieczeniom z tego tytułu. Wskazał, iż osoby świadczące usługi w ramach działalności nierejestrowej nie zostały wymienione w katalogu podmiotów podlegających obowiązkowi ubezpieczeń społecznych, określonym w art. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Uważał, że pomiędzy nim a ww. osobą nie została zawarta umowa o świadczenie usług, a wykonana usługa odbyła się jedynie w ramach stosunku usługodawca - klient. W sytuacji zatem, gdy nie jest zawarta umowa o świadczenie usług, wówczas osoba prowadząca działalność nierejestrową nie powinna być traktowana równorzędnie z osobą, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a w konsekwencji osoby tej przedsiębiorca nie powinien zgłaszać do ubezpieczeń społecznych i nie powinien naliczać za nią składek ZUS od wartości usługi.

Stanowisko ZUS

Organ rentowy nie zgodził się ze stanowiskiem przedsiębiorcy. Przypomniał, iż na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców, nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym kwartale 225% kwoty minimalnego wynagrodzenia, i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.

Organ rentowy wskazał, iż ww. działalność nieewidencjonowana - na gruncie przepisów o ubezpieczeniach społecznych - nie stanowi tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczeń społecznych. Natomiast fakt niepodlegania ww. ubezpieczeniom w związku z prowadzeniem działalności nierejestrowej nie oznacza, że taka osoba nie podlega ubezpieczeniom z innych tytułów rodzących obowiązek ubezpieczeń społecznych. Tytuły rodzące ww. obowiązek zostały określone w art. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W katalogu tym ustawodawca wymienił wszystkie podmioty objęte obowiązkiem ubezpieczeń emerytalno-rentowych. W art. 6 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy wskazano, iż obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz osoby z nimi współpracujące.

Organ rentowy zwrócił uwagę, że przepisy Kodeksu cywilnego nie przewidują konieczności zawierania umowy o świadczenie usług na piśmie. Dlatego też brak pisemnej umowy nie świadczy o tym, że usługa nie została wykonana. W omawianej sprawie wykonaną usługą było wypranie wykładziny.

W konsekwencji organ rentowy uznał, że:

"(...) osoba wykonująca tzw. działalność nieewidencjonowaną (...) nie podlega wpisowi do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, tym samym nie jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą (...), co powoduje obowiązek podlegania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu zawartej z ww. osobą umowy o świadczenie usług, w myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Powyższe oznacza, że w sytuacji opisanej w złożonym wniosku, dla Przedsiębiorcy powstanie obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne. (...)"

Od redakcji:

Takie stanowisko zajęło również Ministerstwo Rozwoju i Technologii (MRiT) w piśmie udostępnionym naszemu Wydawnictwu w dniu 14 marca 2023 r., w którym czytamy:

"(...) można przyjąć, że osoba prowadząca działalność nierejestrową będzie dążyła do zawarcia jednej z tzw. umów cywilnoprawnych. Tym samym (...), jeśli dana osoba wykonuje pracę na podstawie np. umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, to umowa taka stanowi już tytuł do ubezpieczeń (...). Odpłatne świadczenie usług jest zawsze związane z zawarciem przez strony umowy cywilnoprawnej, nawet jeśli nie ma ona formy pisemnej (tzn. jest zawarta ustnie).

(...) Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń spoczywa na płatniku składek i powstaje w sytuacji objęcia danej osoby ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem zdrowotnym. (...)"

W piśmie tym MRiT wskazało również, że zawarcie ww. umowy nie zawsze powoduje obowiązek ubezpieczeń społecznych. Jak wyjaśniło:

"(...) Istnieją przypadki, kiedy w związku ze zbiegiem różnych tytułów do ubezpieczeń społecznych, nie opłaca się składek z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej. W szczególności, jeżeli osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o świadczenie usług jest jednocześnie pracownikiem zatrudnionym na podstawie stosunku pracy u innego pracodawcy i ma z tego tytułu zagwarantowane co najmniej minimalne wynagrodzenie, to umowa cywilnoprawna nie rodzi obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. (...)"

Należy dodać, że w ww. sytuacji będzie jednak istniał obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.