Znaczniki bilansowe na potrzeby wysyłki plików JPK_PD od 2026 r.

3.1. Zasady ogólne dotyczące raportowania JPK_PD

Przypomnijmy, iż w 2026 r. za 2025 r. po raz pierwszy pliki JPK_PD, a właściwie JPK_KR_PD będą zobowiązane wysłać:

a) podatkowe grupy kapitałowe (tj. spółki wchodzące w ich skład),

b) podatnicy i spółki niebędące osobami prawnymi, których wartość przychodu uzyskanego w poprzednim odpowiednio roku podatkowym albo roku obrotowym przekroczyła równowartość 50 mln euro przeliczonych na złote według średniego kursu euro ogłaszanego przez NBP w ostatnim dniu roboczym poprzedniego odpowiednio roku podatkowego albo roku obrotowego.

Od 2027 r. strukturę JPK_KR_PD za 2026 r. do urzędu skarbowego będzie składała kolejna grupa podatników. Dotyczy to podatników i spółek niebędących osobami prawnymi, obowiązanych do przesyłania plików JPK_V7M, o których mowa w ustawie o VAT. Natomiast od 2028 r. obowiązek raportowania za 2027 r. będzie dotyczył pozostałych podatników i spółek niebędących osobami prawnymi, w tym podmiotów zobowiązanych do składania plików JPK_V7K. Już za 2026 r. będzie składana również druga struktura JPK_ST_KR, obejmująca środki trwałe i wartości niematerialne i prawne.

Planowane jest przesunięcie terminu wysyłki plików JPK za dany rok do końca siódmego miesiąca następnego roku (patrz: projekt ustawy nowelizującej, nr z wykazu prac legislacyjnych UD350).

W odniesieniu do wysyłki JPK_PD za 2025 r. realizowanej w 2026 r. przedstawiono również projekt rozporządzenia w tej sprawie (pisaliśmy o nim w BI nr 6 z 20 lutego 2026 r.).

Przypominamy, że z obecnych przepisów wynika, że wysyłka pliku JPK powinna mieć miejsce w tym samym terminie co wysyłka deklaracji CIT-8 czy CIT-8E, czyli na koniec trzeciego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego.

Nowe obowiązki sprawozdawcze dotyczą wszystkich podatników CIT, również tych rozliczających podatek w inny niż klasyczny sposób - takich jak np. estoński CIT czy fundacja rodzinna. Struktura JPK_KRD_PD powinna być wygenerowana w programie księgowym w formacie xml. Podstawą prawną niezbędną do właściwego przygotowania struktury JPK_KR_PD jest rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16 sierpnia 2024 r. w sprawie dodatkowych danych, o które należy uzupełnić prowadzone księgi rachunkowe podlegające przekazaniu na podstawie ustawy o PDOP (Dz. U. z 2024 r. poz. 1314 ze zm.). Załącznik nr 7 do ww. rozporządzenia wskazuje, jakie znaczniki do kont bilansowych powinien wprowadzić podatnik. Załącznik nr 7 jest właściwy zarówno dla dużych przedsiębiorców, ale również pozostałych: średnich, małych i mikro jednostek.

3.2. Znaczniki do kont bilansowych

Do kont bilansowych, które stosuje jednostka, obowiązkowe będzie zastosowanie jednego znacznika. Jednak w szczególnych przypadkach podatnik może zastosować maksymalnie dwa znaczniki identyfikujące konto ksiąg, np. do kont aktywno-pasywnych. Znaczniki widoczne będą w węźle struktury JPK_KR_PD o nazwie "Zestawienie Obrotów i Sald" (ZOiS). W tym węźle będą umieszczone kolumny od S_1 do S_12_3. Kolumny od S_1 do S_11 będą obrazować zapisy na kontach syntetycznych i analitycznych z uwzględnieniem bilansu otwarcia i obrotów po stronie Wn i Ma oraz salda na dzień bilansowy po stronie Wn i Ma. Pole S_12_1 jest polem obligatoryjnym, natomiast pole S_12_2 jest polem fakultatywnym.

Większość programów księgowych posiada funkcje nadawania automatycznie znaczników bilansowych. Każdy zespół w zakładowym planie kont musi mieć przypisane swoje znaczniki. Nie mają znaczenia numery kont w planie kont przedsiębiorstwa, tylko ich nazewnictwo i sposób ujęcia danego konta w bilansie. Symbole znaczników w rozporządzeniu nie są przypadkowe, ich numeracja jest odzwierciedleniem ich pozycji w bilansie. Przykładowo, znacznik BAAI3_U - to znacznik konta bilansowego wskazujący na pozycję w aktywach, w części A, w pozycji I.3 dotyczący umorzenia danej pozycji.

Znaczniki bilansowe są podzielone w zależności od tego, czy występują transakcje z jednostkami powiązanymi, czy jednostkami pozostałymi. Definicje jednostek powiązanych zaprezentowane są w ustawie o rachunkowości w art. 3 ust. 1 pkt od 37 do 44. Nie można mylić tej definicji z definicją podmiotów powiązanych w ustawach podatkowych. Można mieć podmiot powiązany w rozumieniu ustawy CIT czy PIT (np. udziałowiec spółki posiadający jednocześnie działalność gospodarczą, która dokonuje transakcji ze spółką - powiązanie kapitałowe), a nie mieć jednostki powiązanej w rozumieniu ustawy o rachunkowości. Jednostkami powiązanymi są grupy kapitałowe krajowe lub zagraniczne, stosowane są wówczas znaczniki dla kont bilansowych z symbolem JPOW.

Zespół nr 0 "Środki trwałe" ma znaczniki przypisane osobno do gruntów KŚT 0 (BAAII1a_W), budynków i lokali KŚT 1 i 2 (BAAII1b_W), urządzeń technicznych i maszyn KŚT 3,4,5,6 (BAAII1c_W), środków transportu KŚT 7 (BAAII1d_W) oraz innych środków trwałych KŚT 8 (BAAII1e_W). Podobne znaczniki mają być przypisane do wartości niematerialnych i prawnych (WNiP) oraz umorzeń środków trwałych i WNiP. Dla środków trwałych i WNiP do struktury JPK_KR_PD uzupełniającą strukturą będzie JPK_ST_KR, zawierająca szczegółowe zapisy odnośnie wartości początkowej, metody i stawki amortyzacji czy przyczyny likwidacji środka trwałego czy WNiP.

W przypadku konta syntetycznego (np. o nazwie "Środki trwałe"), które składa się z kont analitycznych o różnych znacznikach, nie ma możliwości przypisania kilku znaczników, należy wówczas przypisać znacznik "INNE". Przykładowo, konto syntetyczne 011 "Środki Trwałe" składa się z pięciu analityk 011-01 "Grunty", 011-02 "Budynki i budowle" itp. Każda z analityk ma inny znacznik: 011-01 BAAII1a_W, a 011-02 BAAII1b_W, więc konto syntetyczne musi mieć znacznik "INNE", gdyż nie można mu przypisać znacznika bilansowego, który by odpowiadał każdej analityce.

Podstawowe zasady przypisywania znaczników bilansowych to:

1) znacznik przypisywany jest do konta syntetycznego, jeśli nie ma utworzonej analityki, przykładowo konto 10 "Kasa" powinno posiadać znacznik bilansowy BABIII1c1_SPKR,

2) znacznik przypisywany jest do konta analitycznego, jeśli zostało utworzone, przykładowo konto 22 "Rozrachunki publicznoprawne" zawiera analityki 22-01 "Rozrachunki z tytułu podatku CIT" oraz kolejne 22-02 "Rozrachunki z tytułu podatku VAT" itp. ze znacznikami BABII3b po stronie WN oraz BPBIII3g po stronie Ma.

Jeśli księgowania na danym koncie dokonywane są zarówno po stronie Wn, jak i po stronie Ma, tak jak ma to miejsce przy rozliczeniach podatkowych, to wówczas nie można wykluczyć, że konto rozrachunkowe będzie miało na dzień bilansowy albo saldo Wn (nadpłata w podatku) albo saldo Ma (zobowiązanie w podatku), dlatego znaczniki bilansowe w tym przypadku muszą być tzw. aktywno-pasywnymi.

W przypadku lokat znaczniki zależą od długości trwania lokaty. Jeżeli jednostka sporządza bilans według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości, to lokaty terminowe środków pieniężnych w banku o charakterze krótkoterminowym wykazuje się w pozycji B.III.1 lit. c) jako "Inne środki pieniężne", właściwy znacznik to BABIII1c1_SPKR.

Dla krótkoterminowych kredytów w walucie polskiej, jak i w walutach obcych, które księgowane są na kontach zespołu numer 1 przewidziano znacznik pasywny BPBIII3a. Natomiast dla długoterminowych kredytów przewidziano znaczniki z podziałem na: długoterminowe kredyty bankowe - jednostki powiązane znacznik BPBII1 oraz długoterminowe kredyty bankowe - jednostki pozostałe znacznik BPBII3a.

W zespole kont 2 jednostki mają nadane analityki dla każdego kontrahenta z podziałem na odbiorców i dostawców. Jednak znaczniki nie będą przypisywane do każdego z kontrahentów odrębnie. Znaczniki przypisywane będą do grupy/kartoteki o określonej nazwie, pod którą znajdują się kontrahenci. Przykładowo, kartoteka "Należności krótkoterminowe" - jednostki powiązane do 12 m-cy - będzie miała znacznik BABII1a_D12 dla każdego kontrahenta podpiętego pod tą grupę, czy "Zobowiązania" - jednostki pozostałe do 12 m-cy - będzie miała znacznik BABII3a_D12 dla zapisów po stronie Wn oraz znacznik BPBIII3d_D12 dla zapisów po stronie Ma, dla każdego kontrahenta podpiętego pod tą grupę. Specjalne znaczniki przewidziano dla odpisów aktualizujących należności osobno dla jednostek powiązanych i pozostałych z podziałem na krótko- i długoterminowe. Są też znaczniki dla odpisów aktualizacyjnych rozrachunków publicznoprawnych.

Grupa zespołu 3 w planie kont dotyczy materiałów, towarów oraz rozliczenia zakupu, np. transakcji dotyczących zaliczek czy operacji na przełomie roku. Osobno są utworzone znaczniki dla kont materiałów i towarów jako wartość (znacznik "Materiały" - BABI1, czy "Towary" - BABI4), osobno znacznik przypisany jest do odpisów aktualizujących ("Materiały" - BABI1_A, a "Towary" - BABI4_A) i odchyleń ("Odchylenia Materiały" - BABI1_O, a "Odchylenia Towary" - BABI4_O).

Grupa zespołu 6 w planie kont podzielona jest na znaczniki przypisane do wyrobów gotowych (znacznik BABI3), półproduktów i produkcji w toku (znacznik BABI2) oraz rozliczeń międzyokresowych (znacznik BABIV). Jeśli jednostka nie prowadzi działalności produkcyjnej, wytwórczej czy budowlanej/deweloperskiej, najczęściej będzie ograniczała się do przypisania znaczników do tzw. RMK, na których ewidencjonuje np. polisy ubezpieczeniowe, podatek od nieruchomości itp.

Jednostki, które tworzą rezerwy krótko bądź długoterminowe, będą stosować dla tych kont w zespole numer 6 znaczniki BPBIV2_K oraz BPBIV2_D. Szczegółowe zasady tworzenia i rozliczania biernych rozliczeń międzyokresowych określa KSR nr 6 "Rezerwy, bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów, zobowiązania warunkowe". Są to rezerwy związane bezpośrednio z działalnością operacyjną, a więc z wytwarzaniem, sprzedażą (handlem) i fazą posprzedażową, a także ogólnym zarządem. Do biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów będących rezerwami nie zalicza się biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów, o których mowa w art. 39 ust. 2 pkt 1 ustawy o rachunkowości. Są to w szczególności:

a) koszty wykonania jeszcze niezakończonych umów o usługi, w tym budowlane, o których mowa w KSR nr 3 "Niezakończone usługi budowlane",

b) zobowiązania wynikające z przyjętych przez jednostkę niefakturowanych dostaw i usług. Zalicza się je do zobowiązań z tytułu dostaw i usług i to także wtedy, gdy ustalenie przez jednostkę dokładnej ilości i/lub ceny dostawy/usługi może wymagać szacunków.

Jeśli jednostka mała lub mikro stosuje uproszczenia wynikające z ustawy o rachunkowości (np. nie wylicza podatku odroczonego, a leasing finansowy w ujęciu rachunkowym rozlicza tak jak podatkowy w ramach leasingu operacyjnego), to może dostosować znaczniki do swojego planu kont, bez dodawania nowych kont, na których nie występują u niej zapisy. Przykładowo, w załączniku numer 7 do rozporządzenia są przygotowane znaczniki dla podatku dochodowego odroczonego (RPJ_RKM_O) oraz aktywów i rezerw z tytułu podatku odroczonego (aktywa znacznik BAAV1_W, a rezerwy BPBI1). Są one niezbędne do przygotowania tylko przez te jednostki, które rozliczają podatek odroczony, a więc najczęściej średnie i duże.

Dla zespołu 8 w planie kont przygotowano znaczniki pod kapitał podstawowy (znacznik BPAI), kapitały zapasowe, rezerwowe czy kapitał z aktualizacji wyceny, ale również dla uniwersalnego konta rozliczeń międzyokresowych przychodów (RMP). Na koncie RMP księgowane są m.in. sprzedażowe faktury zaliczkowe, rezerwy, ujemna wartość firmy, czy otrzymane dotacje. Inny znacznik przewidziano dla Funduszy specjalnych (np. ZFŚS) - znacznik BPBIII4. Przewidziano również odrębny znacznik BPAVII dla odpisów z zysku netto w ciągu roku obrotowego (wielkość ujemna) - stosowany przy wypłatach zaliczek na poczet dywidendy w ciągu roku.

3.3. Znaczniki szczególne ze względu na formę opodatkowania

Szczególne znaczniki dla zespołu nr 8 "Kapitały" przygotowano dla podatników stosujących tzw. estoński CIT. Zgodnie z art. 7aa ust. 1 pkt 2 ustawy o PDOP, podatnik, który wybrał opodatkowanie estońskim CIT, jest obowiązany na ostatni dzień roku podatkowego poprzedzającego pierwszy rok opodatkowania estońskim CIT wyodrębnić w kapitale własnym spółki:

a) kwotę zysków niepodzielonych i kwotę zysków podzielonych odniesione na kapitały, wypracowanych w latach poprzedzających pierwszy rok opodatkowania estońskim CIT oraz

b) kwotę niepokrytych strat poniesionych w latach poprzedzających pierwszy rok opodatkowania estońskim CIT.

W związku z powyższym do analityki konta kapitał zapasowy, jak i kapitał rezerwowy oraz wynik finansowy przygotowano znaczniki z dodatkowym symbolem ES. Przykładowo, konto analityczne niepodzielone zyski wypracowane w latach opodatkowania ryczałtem powinno mieć znacznik BPAV_ES_NPR.

W strukturze logicznej JPK_KR_PD w węźle ZOiS należy wykazywać konta księgowe, na których w raportowanym okresie występują obroty, salda. Konta, które nie mają salda na bilansie otwarcia (BO) i nie wykazują zapisów w raportowanym okresie - nie wymagają oznaczenia.