Sprawozdanie z działalności i inne sporządzane wraz ze sprawozdaniem finansowym

Niektóre jednostki wraz z rocznym sprawozdaniem finansowym mają obowiązek przygotować inne sprawozdania. Do najczęściej sporządzanego dodatkowego sprawozdania należy sprawozdanie z działalności. Poza tym jednostka może być zobligowana do sporządzenia m.in. sprawozdania z płatności na rzecz administracji publicznej i sprawozdania o podatku dochodowym.

Sprawozdanie z działalności

W sprawozdaniu z działalności dołączanym do rocznego sprawozdania finansowego, które przygotowuje kierownik jednostki, prezentowane są dodatkowe informacje, które mogą pomóc zrozumieć jej sytuację przedstawioną w sprawozdaniu finansowym. Przygotowując sprawozdanie z działalności, można korzystać z Krajowego Standardu Rachunkowości nr 9 "Sprawozdanie z działalności" (Dz. Urz. MRiF z 2018 r. poz. 4).

Obowiązek sporządzenia sprawozdania z działalności, na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy o rachunkowości (Dz. U. z 2023 r. poz. 120 ze zm.), mają następujące podmioty:

• spółki kapitałowe,
• spółki komandytowo-akcyjne,
• te spółki jawne i komandytowe, których wszystkimi wspólnikami ponoszącymi nieograniczoną odpowiedzialność są spółki kapitałowe, spółki komandytowo-akcyjne lub spółki z innych państw o podobnej do tych spółek formie prawnej,
• spółdzielnie,
• przedsiębiorstwa państwowe,
• towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, towarzystwa reasekuracji wzajemnej,
• specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte, fundusze inwestycyjne zamknięte oraz alternatywne spółki inwestycyjne.

Przy czym jednostki mikro lub małe, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1a i odpowiednio art. 3 ust. 1 pkt 1b ustawy o rachunkowości, mogą nie sporządzać sprawozdania z działalności, pod warunkiem że ich organ zatwierdzający podjął taką decyzję do dnia sporządzenia rocznego sprawozdania finansowego (por. art. 49c ustawy o rachunkowości).

W sprawozdaniu z działalności jednostki należy zamieścić istotne informacje o stanie majątkowym i sytuacji finansowej, w tym ocenę uzyskiwanych efektów oraz wskazanie czynników ryzyka i opis zagrożeń, a w szczególności informacje o:

1) zdarzeniach istotnie wpływających na działalność jednostki, jakie nastąpiły w roku obrotowym, a także po jego zakończeniu, do dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego,

2) przewidywanym rozwoju jednostki,

3) ważniejszych osiągnięciach w dziedzinie badań i rozwoju,

4) aktualnej i przewidywanej sytuacji finansowej,

5) udziałach własnych, w określonym ustawą zakresie,

6) posiadanych przez jednostkę oddziałach (zakładach),

7) instrumentach finansowych w zakresie:

a) ryzyka: zmiany cen, kredytowego, istotnych zakłóceń przepływów środków pieniężnych oraz utraty płynności finansowej, na jakie narażona jest jednostka,

b) przyjętych przez jednostkę celach i metodach zarządzania ryzykiem finansowym, łącznie z metodami zabezpieczenia istotnych rodzajów planowanych transakcji, dla których stosowana jest rachunkowość zabezpieczeń.

Ponadto, jeżeli jest to istotne dla oceny rozwoju, wyników i sytuacji jednostki, w sprawozdaniu z działalności należy poinformować o kluczowych finansowych wskaźnikach efektywności związanych z działalnością jednostki oraz o kluczowych niefinansowych wskaźnikach efektywności związanych z działalnością jednostki, a także przedstawić dane dotyczące zagadnień pracowniczych i środowiska naturalnego.

Jednostka mikro lub mała sporządzająca sprawozdanie z działalności, na podstawie art. 49 ust. 6 ustawy o rachunkowości, może w nim pominąć dane dotyczące kluczowych niefinansowych wskaźników efektywności związanych z działalnością oraz informacji dotyczących zagadnień pracowniczych i środowiska naturalnego.

Zgodnie z art. 49 ust. 3a ustawy o rachunkowości, w przypadku gdy istnieje powiązanie pomiędzy wartościami wykazanymi w rocznym sprawozdaniu finansowym a informacjami zawartymi w sprawozdaniu z działalności jednostki, sprawozdanie z działalności jednostki powinno zawierać odniesienia do kwot wykazanych w sprawozdaniu finansowym, a także dodatkowe wyjaśnienia dotyczące tych kwot. Przy czym w sprawozdaniu z działalności nie należy kopiować danych zawartych w sprawozdaniu finansowym ani ich powielać. Nie ujawnia się w nim danych wrażliwych lub będących tajemnicą przedsiębiorstwa.

Art. 52 ust. 2 ustawy o rachunkowości dotyczący podpisania sprawozdania finansowego stosuje się także do sprawozdania z działalności jednostki, z tym że sprawozdania z działalności nie podpisuje osoba, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych i nie składa odmowy jego podpisania (por. art. 52 ust. 3 pkt 2 tej ustawy). Zatem jeśli kierownikiem jednostki jest organ wieloosobowy, to sprawozdanie z działalności podpisują wszyscy członkowie tego organu albo co najmniej jedna osoba wchodząca w skład tego organu w sposób, o którym mowa w art. 52 ust. 2b ustawy o rachunkowości.

Co prawda w ustawie o rachunkowości nie ma mowy o zatwierdzeniu sprawozdania z działalności (art. 53 ust. 1 tej ustawy dotyczy obowiązku zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego jednostki przez organ zatwierdzający), to obowiązek zatwierdzenia sprawozdania z działalności spółek kapitałowych wynika z przepisów Kodeksu spółek handlowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 18).

Sprawozdanie z płatności na rzecz administracji publicznej

Regulacje dotyczące sprawozdania z płatności na rzecz administracji zostały określone w rozdziale 6a ustawy o rachunkowości. Na podstawie art. 63f ustawy o rachunkowości jednostka działająca w przemyśle wydobywczym lub jednostka zajmująca się wyrębem lasów pierwotnych sporządza na dzień bilansowy, wraz ze sprawozdaniem finansowym, sprawozdanie z płatności, jeżeli jest:

1) jednostką, o której mowa w art. 3 ust. 1h ustawy o rachunkowości, będącą spółką kapitałową, spółką komandytowo-akcyjną albo taką spółką jawną albo spółką komandytową, której wszystkimi wspólnikami ponoszącymi nieograniczoną odpowiedzialność są spółki kapitałowe, spółki komandytowo-akcyjne lub spółki z innych państw o podobnej do tych spółek formie prawnej, lub

2) jednostką dużą będącą spółką kapitałową, spółką komandytowo-akcyjną albo taką spółką jawną albo spółką komandytową, której wszystkimi wspólnikami ponoszącymi nieograniczoną odpowiedzialność są spółki kapitałowe, spółki komandytowo-akcyjne lub spółki z innych państw o podobnej do tych spółek formie prawnej

- oraz jeżeli pojedyncza płatność lub suma płatności powiązanych dokonanych przez tę jednostkę stanowiła w roku obrotowym co najmniej równowartość kwoty 424.700 zł.

W sprawozdaniu z płatności wykazuje się, w odniesieniu do danego roku obrotowego:

1) łączną kwotę płatności dokonanych na rzecz administracji publicznej danego państwa, z podziałem na płatności na rzecz odpowiednich szczebli administracji publicznej,

2) łączną kwotę płatności z podziałem na tytuły wskazane w art. 63e pkt 6 ustawy dokonanych na rzecz odpowiedniego szczebla administracji publicznej danego państwa,

3) w przypadku gdy płatności zostały przypisane przez jednostkę do określonego projektu - łączną kwotę dokonanych płatności z tytułu poszczególnych projektów wraz z podziałem na tytuły płatności wskazane w art. 63e pkt 6 ustawy.

Sprawozdanie o podatku dochodowym

Niektóre jednostki są zobligowane, na podstawie art. 63m ustawy o rachunkowości, do sporządzenia, publikacji i udostępnienia sprawozdania o podatku dochodowym za rok obrotowy. Obowiązek ten spoczywa m.in. na jednostce samodzielnej, jeżeli przychody ujęte w rocznym sprawozdaniu finansowym tej jednostki przekraczają dla każdego z 2 ostatnich lat obrotowych kwotę 3.500.000.000 zł. Dotyczy to jednostki samodzielnej będącej:

• spółką kapitałową,
• spółką komandytowo-akcyjną,
• spółką jawną lub komandytową, której wszystkimi wspólnikami ponoszącymi nieograniczoną odpowiedzialność są spółki kapitałowe, spółki komandytowo-akcyjne lub spółki z innych państw o podobnej do tych spółek formie prawnej.

Przy czym sprawozdania o podatku dochodowym nie sporządza się m.in. w przypadku gdy jednostka samodzielna i jej oddziały mają siedzibę lub stałe miejsce prowadzenia działalności wyłącznie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub gdy jednostka samodzielna ujawnia w sprawozdaniu z działalności informacje zgodnie z art. 111a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 Prawa bankowego (Dz. U. z 2026 r. poz. 38), pod warunkiem że informacje te dotyczą całej działalności jednostki samodzielnej.

Sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju (ESG)

Przepisy o sprawozdawczości równoważonego rozwoju wprowadzono do rozdziału 6c ustawy o rachunkowości. Sprawozdawczość dotyczącą zrównoważonego rozwoju po raz pierwszy w 2025 r. za rok obrotowy 2024 sporządzić powinny największe jednostki zainteresowania publicznego, zatrudniające ponad 500 pracowników i przekraczające co najmniej jeden z progów finansowych dla jednostki dużej, a także jednostki zainteresowania publicznego stojące na czele grupy, w której zatrudnienie przekracza 500 osób oraz która przekracza co najmniej jeden z progów finansowych dla dużej grupy. Obowiązek dotyczący sporządzania sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju, po uwzględnieniu dyrektywy tzw. stop-the-clock, miałby dotyczyć:

1) w 2028 r. za rok obrotowy 2027 pozostałych jednostek dużych i pozostałych dużych grup,

2) w 2029 r. za rok obrotowy 2028 małych i średnich emitentów z rynku regulowanego.

Jednak obecnie (stan na dzień oddania GP do druku) w Sejmie znajduje się projekt ustawy o zmianie ustawy o rachunkowości (druk nr 2277). Planowane w nim zmiany mają na celu zawężenie zakresu jednostek zobowiązanych do sporządzania sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju już za 2025 r. do jednostek, w których zatrudnienie przekracza 1.000 osób, a przychody netto ze sprzedaży przekraczają 450 mln euro. Pisaliśmy o tym m.in. w GP nr 10 z br., na str. 2.