Czy w księdze rozlicza się różnice kursowe na rachunku walutowym?

Prowadzę działalność gospodarczą rozliczaną na podstawie księgi podatkowej. Czy muszę w takim przypadku ustalać i księgować różnice kursowe na rachunku walutowym? Czy wystarczy tylko przeliczać koszty i przychody według poszczególnych kursów na potrzeby ujęcia w księdze?

Przychody w walucie obcej należy przeliczyć na złote według kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu. Stanowi o tym art. 11a ust. 1 ustawy o pdof (Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.). Koszty uzyskania przychodów poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu. Wynika tak z art. 11a ust. 2 ustawy o pdof. Wstępne ujęcie przychodu i kosztu w księdze podatkowej według kursu średniego NBP nie jest jednak wystarczające - w ujęciu podatkowym rozlicza się wartość zapłaconą, tj. skorygowaną o zrealizowane różnice kursowe.

Podatników prowadzących księgę obowiązuje art. 24c ustawy o pdof. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu różnice kursowe zwiększają odpowiednio przychody jako dodatnie różnice kursowe albo koszty uzyskania przychodów jako ujemne różnice kursowe, w kwocie wynikającej z różnicy między wartościami określonymi w ust. 2 i ust. 3 (regulacje te wskazują, kiedy powstają dodatnie i ujemne różnice kursowe). Oznacza to, że koszty i przychody z tytułu różnic kursowych należy ewidencjonować w księdze po stronie przychodów (kolumna 10 "Pozostałe przychody") lub po stronie kosztów (kolumna 15 "Pozostałe wydatki"). Różnice kursowe wskazane w art. 24c ust. 2 i ust. 3 ustawy o pdof powstają m.in. pomiędzy wartością:

1) przychodu należnego w walucie obcej a wartością tego przychodu w dniu jego otrzymania,

2) poniesionego kosztu w walucie obcej a wartością tego kosztu w dniu zapłaty,

3) otrzymanych lub nabytych środków lub wartości pieniężnych w walucie obcej w dniu ich wpływu a ich wartością w dniu zapłaty.

Jeśli podatnik prowadzący księgę nie realizuje zapłat rozrachunków poprzez rachunek walutowy (ani kasę walutową), powinien ustalać i ewidencjonować w księdze różnice kursowe pomiędzy:

• wartością przychodu i kosztu wyrażonego w walucie w dniu ich powstania/poniesienia (przy czym ustalenia momentu powstania przychodu dokonać należy zgodnie z art. 14 ustawy o pdof, a moment poniesienia kosztu wyznacza data wystawienia faktury, rachunku albo innego dowodu, zgodnie z art. 24c ust. 7 ustawy o pdof) a
• wartością przychodu czy kosztu w dniu ich zapłaty.

Wartość waluty w dniu zapłaty za pośrednictwem rachunku złotówkowego ustala się na podstawie kursu faktycznie zastosowanego, tj. kursu kupna lub sprzedaży banku obsługującego rachunek złotówkowy (por. art. 24c ust. 4 ustawy o pdof).

Z kolei jeżeli do regulowania rozrachunków wykorzystywany jest rachunek walutowy, to mogą powstać różnice kursowe:

• na rozrachunku, ustalone między wartością przychodu/kosztu na dzień ich przeliczenia i wartością na dzień zapłaty, oraz
• na rachunku walutowym od własnych środków pieniężnych, między wartością waluty z dnia wpływu a jej wartością z dnia rozchodu - tylko przy zapłacie zobowiązań; wpływ należności na taki rachunek nie powoduje takich różnic kursowych.

Przy czym wartość przychodu/kosztu na dzień zapłaty ustala się wówczas według kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień zapłaty (por. art. 24c ust. 4 ustawy o pdof). Kolejność wyceny rozchodu waluty z rachunku walutowego należy ustalić zgodnie z jedną z metod: FIFO (pierwsze przyszło-pierwsze wyszło), LIFO (ostatnie przyszło-pierwsze wyszło) lub średniej ważonej kursów (art. 24c ust. 8 ustawy o pdof) - przykład.