Notarialny akt poświadczenia dziedziczenia
Dwa miesiące temu zmarł mój ojciec. Spadek po ojcu z mocy ustawy przypadł mojej mamie, rodzeństwu oraz mnie. Jeden ze spadkobierców (brat) nie mieszka na stałe w Polsce. Jak tylko brat przyjedzie do kraju, chcemy przeprowadzić sprawę spadkową i formalnie potwierdzić nasze prawa do spadku. Czy to prawda, że nie ma konieczności wszczynać sprawy sądowej, a stosownych formalności można dopełnić niemal od ręki u notariusza?
TAK, choć pod pewnymi warunkami. Notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia ustawowego lub testamentowego, z wyłączeniem dziedziczenia na podstawie testamentów szczególnych. Przed sporządzeniem aktu poświadczenia dziedziczenia notariusz spisuje protokół dziedziczenia przy udziale wszystkich osób zainteresowanych. Przystępując do spisania protokołu dziedziczenia notariusz poucza osoby biorące udział w spisywaniu protokołu o obowiązku ujawnienia wszelkich okoliczności objętych treścią protokołu oraz o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych oświadczeń. Jeżeli od dnia otwarcia spadku nie upłynęło sześć miesięcy, w protokole dziedziczenia należy zamieścić oświadczenia spadkobierców o prostym przyjęciu spadku lub przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza albo o odrzuceniu spadku, chyba że oświadczenia tej treści zostały już przez spadkobierców uprzednio złożone. W takim przypadku należy zamieścić wzmiankę o dacie, miejscu i treści złożonych przez poszczególnych spadkobierców oświadczeń.
Po spisaniu protokołu dziedziczenia notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia, jeżeli nie ma wątpliwości m.in. co do osoby spadkobiercy i wysokości udziałów w spadku, a w przypadku gdy spadkodawca uczynił zapis windykacyjny - także co do osoby, na której rzecz spadkodawca uczynił zapis windykacyjny, i przedmiotu zapisu. Tak wskazuje art. 95e § 1 Prawa o notariacie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1001 ze zm.). Notariusz odmawia sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia, m.in. gdy w stosunku do spadku został już uprzednio sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia lub wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Notariusz niezwłocznie po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia dokonuje jego wpisu do Rejestru Spadkowego. Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
Za sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia, a także inne czynności, które są z tym związane, notariusz pobiera wynagrodzenie (tzw. taksę notarialną), którego wysokość zależy od rodzaju czynności notarialnej. Przykładowo taksa maksymalna w sprawie sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia ustawowego lub testamentowego wynosi 50 zł, protokołu dziedziczenia, jak również aktu poświadczenia dziedziczenia testamentowego z zapisem windykacyjnym - 100 zł, a protokołu otwarcia i ogłoszenia testamentu maksymalna - 50 zł. Powyższe kwoty to stawki netto, do których należy doliczyć podatek VAT.
