Ustalanie rezydencji podatkowej na podstawie oświadczenia złożonego przez cudzoziemca

W myśl art. 3 ust. 1a updof, za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tj. polskiego rezydenta podatkowego) uważa się osobę fizyczną, która:

• posiada na terytorium RP centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub
• przebywa na terytorium RP dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Użycie przez ustawodawcę spójnika "lub" przesądza, że dla uznania podatnika za polskiego rezydenta podatkowego wystarczające jest spełnienie przynajmniej jednej z dwóch wymienionych przesłanek, tj. posiadania ośrodka interesów życiowych w Polsce lub przebywania w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Zasadniczo kwestię rezydencji cudzoziemca najłatwiej rozstrzygnąć, jeżeli posiada on certyfikat rezydencji wydany przez stosowny organ administracji podatkowej. Może to być również kopia certyfikatu rezydencji, pod warunkiem, że informacje wynikające z niej nie budzą uzasadnionych wątpliwości co do zgodności ze stanem faktycznym (art. 41 ust. 9e updof).

Szczególne regulacje mają zastosowanie w odniesieniu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ich przypadku - w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2026 r. - możliwe jest ustalanie rezydencji podatkowej w Polsce na podstawie pisemnego oświadczenia o posiadaniu na terytorium Polski centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodka interesów życiowych). Tak wynika z art. 52zr updof. Złożenie oświadczenia płatnikowi (np. zleceniodawcy) przez osobę objętą zakresem tej regulacji powoduje, że od pierwszego dnia przybycia do Polski podatnik zostaje uznany za polskiego rezydenta podatkowego.

Jednak organy podatkowe uznają w interpretacjach indywidualnych, że również cudzoziemcy nieobjęci zakresem art. 52zr updof mogą składać stosowne oświadczenie, które będzie wystarczającym dokumentem, na podstawie którego płatnik może ustalić rezydencję podatkową podatnika.

W oświadczeniu cudzoziemca o rezydencji podatkowej powinny znaleźć się najważniejsze informacje mające wpływ na jego status podatnika, a mianowicie, że:

• przebywa w Polsce ponad 183 dni w roku podatkowym lub
• centrum jego interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) znajduje się w Polsce, lub
• jest obywatelem Ukrainy, który przybył do Polski z Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa lub jest obywatelem Ukrainy posiadającym Kartę Polaka, który wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Na przykład Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 5 czerwca 2024 r., nr 0115-KDIT1.4011.254.2024.2.MN uznał, że: "(...) w przypadku gdy zleceniobiorcy z Ukrainy, Gruzji, Mołdawii, Turkmenistanu, Uzbekistanu, Etiopii i Białorusi złożą oświadczenia, w których oświadczą, że:

• w okresie wykonywania zlecenia na Państwa rzecz ich centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) mieści się w Polsce (pierwszy rodzaj oświadczenia) lub
• w danym roku podatkowym przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym (drugi rodzaj oświadczenia),

jako płatnik, działający w zaufaniu do treści ww. oświadczeń, będą Państwo mogli traktować ich od początku jako polskich rezydentów podatkowych, a tym samym będą Państwo obowiązani do poboru zaliczek na poczet podatku dochodowego na zasadach ogólnych, o czym stanowi (...) art. 41 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

(...) w momencie wypłaty wynagrodzenia płatnik może posłużyć się jedynie faktycznymi informacjami, które są w jego posiadaniu (posiadanie ośrodka interesów życiowych przez zleceniobiorcę, czy potwierdzony fakt przebywania na terytorium Polski powyżej 183 dni) i na ich podstawie pobierać zaliczki na podatek dochodowy na zasadach ogólnych (art. 41 ust. 1 ustawy). Informacje takie płatnik ocenia w każdym przypadku indywidualnie, działając w dobrej wierze i wyłącznie na podstawie dostępnych mu danych".

Reasumując, płatnik posiadający oświadczenie podatnika o posiadaniu ośrodka interesów życiowych w Polsce, może traktować go jako rezydenta podatkowego Polski i wypełniając obowiązki płatnika, pobierać zaliczki na podatek dochodowy na zasadach określonych w art. 41 ust. 1 updof.