Charakter i cel procedury uproszczonej
Procedura uproszczona została wprowadzona w celu ograniczenia obowiązków administracyjnych podmiotów uczestniczących w obrocie międzynarodowym. W klasycznym modelu rozliczeń podmiot pośredniczący musiałby zarejestrować się dla celów VAT w państwie, do którego trafia towar, rozliczyć tam wewnątrzwspólnotowe nabycie, a następnie wykazać krajową dostawę na rzecz ostatecznego nabywcy. Taka konstrukcja wiązałaby się z dodatkowymi obowiązkami sprawozdawczymi oraz kosztami administracyjnymi.
Zastosowanie uproszczenia powoduje, że drugi w kolejności podatnik nie rozlicza podatku w państwie przeznaczenia towaru. Obowiązek zapłaty VAT z tytułu dostawy realizowanej przez pośrednika przejmuje ostatni podatnik w łańcuchu, który traktuje nabycie jako wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów i rozlicza podatek zgodnie z mechanizmem odwrotnego obciążenia.
Możliwość zastosowania uproszczenia uzależniona jest jednak od spełnienia dodatkowych warunków ustawowych. Drugi podatnik nie może posiadać siedziby działalności gospodarczej w państwie zakończenia transportu, musi posługiwać się tym samym numerem identyfikacyjnym VAT wobec pierwszego i ostatniego kontrahenta, a ostatni podatnik musi zostać jednoznacznie wskazany jako zobowiązany do rozliczenia podatku.
|
Przykład W ramach sprzedaży towarów w łańcuchu dostaw, polska firma dokonuje dostawy towarów na rzecz firmy z Finlandii, przy czym towar wywozi na Węgry, gdzie znajduje się magazyn ich ostatecznego nabywcy. Wszystkie strony transakcji są zarejestrowane dla potrzeb transakcji wewnątrzwspólnotowych. Pośrednik z Finlandii podał jednak do tej transakcji swój polski numer VAT UE, ponieważ jest tu zarejestrowany dla potrzeb podatku VAT. Warunkiem uznania, że mamy do czynienia z procedurą uproszczoną jest to, aby drugi w kolejności podatnik, zastosował wobec pierwszego i ostatniego w kolejności podatnika VAT ten sam numer identyfikacyjny dla potrzeb VAT, który został mu przyznany przez państwo członkowskie inne niż to, w którym zaczyna się lub kończy transport lub wysyłka. Fińska firma, która jest drugim w kolejności podatnikiem posłużyła się polskim numerem VAT UE. Zatem wskazała numer nadany przez państwo, w którym rozpoczyna się transport towarów, co automatycznie wyklucza z możliwości zastosowania procedury uproszczonej do tej transakcji. |
3.1. Rozliczenie transakcji z perspektywy pierwszego podatnika w łańcuchu
Jeżeli polski podatnik występuje jako pierwszy uczestnik transakcji trójstronnej, jego rola sprowadza się do dokonania wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów na rzecz drugiego podatnika. Przy spełnieniu warunków dokumentacyjnych przewidzianych w ustawie o VAT dostawa ta może zostać opodatkowana stawką 0%. Podatnik wykazuje ją zarówno w ewidencji JPK_VAT, jak i w informacji podsumowującej VAT-UE jako wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
W tym przypadku polski dostawca nie stosuje oznaczeń właściwych dla podmiotu pośredniczącego, gdyż nie jest drugim w kolejności uczestnikiem łańcucha. Jego obowiązki nie odbiegają zasadniczo od standardowego rozliczenia WDT.
|
Przykład Polska spółka sprzedaje swoje wyroby na rzecz niemieckiego nabywcy, który odsprzedaje je włoskiej firmie. Towary są transportowane bezpośrednio z magazynu polskiej spółki do włoskiej firmy. Polski podatnik powinien wystawić fakturę na rzecz niemieckiej firmy, w której wykaże WDT z zastosowaniem 0% stawki VAT (przy zachowaniu warunków określonych w art. 42 ustawy, dotyczących udokumentowania WDT). Taką dostawę należy ująć w części ewidencyjnej pliku JPK_VAT w polu K_21 oraz w polu P_21 części deklaracyjnej. Dodatkowo należy ją uwzględnić w informacji podsumowującej w części C - "Informacja o wewnątrzwspólnotowych dostawach". Nie zaznaczamy w tym przypadku pola w kolumnie d, która przeznaczona jest dla drugiego uczestnika w łańcuchu. Ministerstwo Finansów w "Objaśnieniach do informacji podsumowującej o dokonanych wewnątrzwspólnotowych transakcjach i przemieszczeniach towarów w procedurze magazynu typu call-off stock (VAT-UE)" wyraźnie wskazało, że: "(...) w kolumnie d należy zaznaczyć X dla tych pozycji, w stosunku do których ma zastosowanie procedura uproszczona, zgodnie z art. 135-138 ustawy, i podmiot wypełniający informację jest w tej procedurze drugim w kolejności podatnikiem (...)". |
3.2. Opodatkowanie dostaw przez pośrednika
Sytuacja komplikuje się, gdy polski podatnik występuje jako drugi w kolejności uczestnik transakcji. W ramach procedury uproszczonej powinien on wykazać wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów od pierwszego podatnika oraz dostawę na rzecz ostatniego uczestnika. Nabycie to, choć formalnie rozpoznawane jako WNT, nie skutkuje obowiązkiem zapłaty podatku w Polsce, gdyż opodatkowanie następuje w państwie zakończenia transportu przez ostatniego podatnika.
Dostawa realizowana przez polskiego pośrednika na rzecz trzeciego podmiotu nie podlega opodatkowaniu w Polsce, jednak musi zostać odpowiednio udokumentowana. Faktura powinna zawierać adnotację o zastosowaniu procedury uproszczonej oraz wskazanie, że podatek zostanie rozliczony przez ostatniego w kolejności uczestnika. Transakcje te należy właściwie oznaczyć w JPK_VAT oraz w informacji podsumowującej VAT-UE, w tym poprzez wskazanie, że mamy do czynienia z transakcją trójstronną.
|
Przykład Niemiecka spółka sprzedaje swoje wyroby na rzecz polskiego nabywcy, który odsprzedaje je czeskiej firmie. Towary są transportowane bezpośrednio z magazynu niemieckiej spółki do czeskiej firmy. Za organizację transportu odpowiada firma niemiecka. W powyższej sytuacji polska firma dokonała WNT, które rozliczy za nią czeski podatnik oraz dostawy opodatkowanej poza terytorium kraju. Polska firma, która jest pośrednikiem, w ramach procedury uproszczonej musi wykazać dwie transakcje: WNT od niemieckiej firmy i dostawę dla czeskiej firmy. WNT jest w tym przypadku opodatkowane na terytorium Czech i to właśnie czeski odbiorca towarów dokona rozliczenia zamiast polskiego pośrednika. Natomiast dostawa dla czeskiej firmy, to nic innego, jak transakcja niepodlegająca opodatkowaniu w Polsce. Na podstawie faktury otrzymanej od niemieckiej firmy, WNT należy ująć w części ewidencyjnej pliku JPK_VAT w polu K_23 (wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów - wartość netto) z oznaczeniem procedury TT_WNT. W części deklaracyjnej dokonane nabycie wykazuje się w polu P_23 - kwota netto wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. W informacji podsumowującej należy ująć to nabycie w części D formularza - informacja o wewnątrzwspólnotowych nabyciach towarów oraz oznaczyć w kolumnie d, że jest to transakcja trójstronna. Polski pośrednik powinien również wystawić fakturę dla czeskiego nabywcy, bez podatku VAT. Fakturę taką ujmujemy w części ewidencyjnej pliku JPK_VAT w pozycji K_11 - sprzedaż towarów/usług poza terytorium kraju z oznaczeniem procedury TT_D, oraz w części deklaracyjnej w polu P_11. W informacji podsumowującej taka dostawa jest wykazywana w części C - informacja o wewnątrzwspólnotowych dostawach towarów oraz oznaczyć w kolumnie d, że jest to transakcja trójstronna. Należy pamiętać także o zaznaczeniu pola 66 w części deklaracyjnej, informującym o uczestnictwie w wewnątrzwspólnotowej transakcji trójstronnej. |
3.3. Sposób rozliczenia transakcji przez ostatniego podatnika w łańcuchu
Jeżeli polski podatnik jest ostatnim uczestnikiem transakcji, wówczas to na nim spoczywa obowiązek rozliczenia podatku VAT. Otrzymując fakturę od drugiego podatnika, rozpoznaje on wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów i wykazuje zarówno podatek należny, jak i - przy spełnieniu ogólnych warunków - podatek naliczony do odliczenia. W praktyce mechanizm ten jest neutralny podatkowo, o ile nabycie służy czynnościom opodatkowanym.
Transakcja powinna zostać wykazana w ewidencji JPK_VAT oraz w informacji podsumowującej jako WNT. W przeciwieństwie do podmiotu pośredniczącego, ostatni podatnik nie oznacza tej transakcji jako trójstronnej w części dotyczącej dostaw.
|
Przykład Francuska spółka sprzedaje swoje wyroby na rzecz holenderskiego nabywcy, który odsprzedaje je polskiej firmie. Towary są transportowane bezpośrednio z magazynu francuskiej spółki do polskiej firmy. Za organizację transportu odpowiada firma holenderska. Polski podatnik dokonuje nabycia od firmy holenderskiej ale towar jest transportowany z Francji. W tej sytuacji, przy zastosowaniu procedury uproszczonej, polski nabywca rozliczy VAT z tytułu dokonania na jego rzecz dostawy towarów przez holenderską firmę. W tym celu, na podstawie faktury otrzymanej od firmy z Holandii, w części ewidencyjnej pliku JPK_VAT w polach K_23 i K_24 (wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, wartość netto i podatek VAT) powinien wykazać wartość netto dokonanego zakupu naliczyć podatek VAT od tej transakcji. Dodatkowo, jeśli dokonany zakup ma związek z czynnościami opodatkowanymi, może ująć WNT w ewidencji zakupu w polach K_40 i K_41 (zakup środków trwałych) lub K_42 i K_43 (zakup pozostałych towarów). W części deklaracyjnej pliku JPK_VAT polska firma powinna ująć WNT w poz. 23 i 24 oraz może uwzględnić je po stronie podatku naliczonego w poz. 40 i 41 (środki trwałe) lub 42 i 43 (zakupy pozostałe). Zakup powinien być również wykazany w informacji podsumowującej w części D - informacja o wewnątrzwspólnotowych nabyciach towarów (bez zaznaczania kolumny d). |
3.1. Rozliczenie transakcji z perspektywy pierwszego podatnika w łańcuchu
Jeżeli polski podatnik występuje jako pierwszy uczestnik transakcji trójstronnej, jego rola sprowadza się do dokonania wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów na rzecz drugiego podatnika. Przy spełnieniu warunków dokumentacyjnych przewidzianych w ustawie o VAT dostawa ta może zostać opodatkowana stawką 0%. Podatnik wykazuje ją zarówno w ewidencji JPK_VAT, jak i w informacji podsumowującej VAT-UE jako wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
W tym przypadku polski dostawca nie stosuje oznaczeń właściwych dla podmiotu pośredniczącego, gdyż nie jest drugim w kolejności uczestnikiem łańcucha. Jego obowiązki nie odbiegają zasadniczo od standardowego rozliczenia WDT.
|
Przykład Polska spółka sprzedaje swoje wyroby na rzecz niemieckiego nabywcy, który odsprzedaje je włoskiej firmie. Towary są transportowane bezpośrednio z magazynu polskiej spółki do włoskiej firmy. Polski podatnik powinien wystawić fakturę na rzecz niemieckiej firmy, w której wykaże WDT z zastosowaniem 0% stawki VAT (przy zachowaniu warunków określonych w art. 42 ustawy, dotyczących udokumentowania WDT). Taką dostawę należy ująć w części ewidencyjnej pliku JPK_VAT w polu K_21 oraz w polu P_21 części deklaracyjnej. Dodatkowo należy ją uwzględnić w informacji podsumowującej w części C - "Informacja o wewnątrzwspólnotowych dostawach". Nie zaznaczamy w tym przypadku pola w kolumnie d, która przeznaczona jest dla drugiego uczestnika w łańcuchu. Ministerstwo Finansów w "Objaśnieniach do informacji podsumowującej o dokonanych wewnątrzwspólnotowych transakcjach i przemieszczeniach towarów w procedurze magazynu typu call-off stock (VAT-UE)" wyraźnie wskazało, że: "(...) w kolumnie d należy zaznaczyć X dla tych pozycji, w stosunku do których ma zastosowanie procedura uproszczona, zgodnie z art. 135-138 ustawy, i podmiot wypełniający informację jest w tej procedurze drugim w kolejności podatnikiem (...)". |
3.2. Opodatkowanie dostaw przez pośrednika
Sytuacja komplikuje się, gdy polski podatnik występuje jako drugi w kolejności uczestnik transakcji. W ramach procedury uproszczonej powinien on wykazać wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów od pierwszego podatnika oraz dostawę na rzecz ostatniego uczestnika. Nabycie to, choć formalnie rozpoznawane jako WNT, nie skutkuje obowiązkiem zapłaty podatku w Polsce, gdyż opodatkowanie następuje w państwie zakończenia transportu przez ostatniego podatnika.
Dostawa realizowana przez polskiego pośrednika na rzecz trzeciego podmiotu nie podlega opodatkowaniu w Polsce, jednak musi zostać odpowiednio udokumentowana. Faktura powinna zawierać adnotację o zastosowaniu procedury uproszczonej oraz wskazanie, że podatek zostanie rozliczony przez ostatniego w kolejności uczestnika. Transakcje te należy właściwie oznaczyć w JPK_VAT oraz w informacji podsumowującej VAT-UE, w tym poprzez wskazanie, że mamy do czynienia z transakcją trójstronną.
|
Przykład Niemiecka spółka sprzedaje swoje wyroby na rzecz polskiego nabywcy, który odsprzedaje je czeskiej firmie. Towary są transportowane bezpośrednio z magazynu niemieckiej spółki do czeskiej firmy. Za organizację transportu odpowiada firma niemiecka. W powyższej sytuacji polska firma dokonała WNT, które rozliczy za nią czeski podatnik oraz dostawy opodatkowanej poza terytorium kraju. Polska firma, która jest pośrednikiem, w ramach procedury uproszczonej musi wykazać dwie transakcje: WNT od niemieckiej firmy i dostawę dla czeskiej firmy. WNT jest w tym przypadku opodatkowane na terytorium Czech i to właśnie czeski odbiorca towarów dokona rozliczenia zamiast polskiego pośrednika. Natomiast dostawa dla czeskiej firmy, to nic innego, jak transakcja niepodlegająca opodatkowaniu w Polsce. Na podstawie faktury otrzymanej od niemieckiej firmy, WNT należy ująć w części ewidencyjnej pliku JPK_VAT w polu K_23 (wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów - wartość netto) z oznaczeniem procedury TT_WNT. W części deklaracyjnej dokonane nabycie wykazuje się w polu P_23 - kwota netto wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. W informacji podsumowującej należy ująć to nabycie w części D formularza - informacja o wewnątrzwspólnotowych nabyciach towarów oraz oznaczyć w kolumnie d, że jest to transakcja trójstronna. Polski pośrednik powinien również wystawić fakturę dla czeskiego nabywcy, bez podatku VAT. Fakturę taką ujmujemy w części ewidencyjnej pliku JPK_VAT w pozycji K_11 - sprzedaż towarów/usług poza terytorium kraju z oznaczeniem procedury TT_D, oraz w części deklaracyjnej w polu P_11. W informacji podsumowującej taka dostawa jest wykazywana w części C - informacja o wewnątrzwspólnotowych dostawach towarów oraz oznaczyć w kolumnie d, że jest to transakcja trójstronna. Należy pamiętać także o zaznaczeniu pola 66 w części deklaracyjnej, informującym o uczestnictwie w wewnątrzwspólnotowej transakcji trójstronnej. |
3.3. Sposób rozliczenia transakcji przez ostatniego podatnika w łańcuchu
Jeżeli polski podatnik jest ostatnim uczestnikiem transakcji, wówczas to na nim spoczywa obowiązek rozliczenia podatku VAT. Otrzymując fakturę od drugiego podatnika, rozpoznaje on wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów i wykazuje zarówno podatek należny, jak i - przy spełnieniu ogólnych warunków - podatek naliczony do odliczenia. W praktyce mechanizm ten jest neutralny podatkowo, o ile nabycie służy czynnościom opodatkowanym.
Transakcja powinna zostać wykazana w ewidencji JPK_VAT oraz w informacji podsumowującej jako WNT. W przeciwieństwie do podmiotu pośredniczącego, ostatni podatnik nie oznacza tej transakcji jako trójstronnej w części dotyczącej dostaw.
|
Przykład Francuska spółka sprzedaje swoje wyroby na rzecz holenderskiego nabywcy, który odsprzedaje je polskiej firmie. Towary są transportowane bezpośrednio z magazynu francuskiej spółki do polskiej firmy. Za organizację transportu odpowiada firma holenderska. Polski podatnik dokonuje nabycia od firmy holenderskiej ale towar jest transportowany z Francji. W tej sytuacji, przy zastosowaniu procedury uproszczonej, polski nabywca rozliczy VAT z tytułu dokonania na jego rzecz dostawy towarów przez holenderską firmę. W tym celu, na podstawie faktury otrzymanej od firmy z Holandii, w części ewidencyjnej pliku JPK_VAT w polach K_23 i K_24 (wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, wartość netto i podatek VAT) powinien wykazać wartość netto dokonanego zakupu naliczyć podatek VAT od tej transakcji. Dodatkowo, jeśli dokonany zakup ma związek z czynnościami opodatkowanymi, może ująć WNT w ewidencji zakupu w polach K_40 i K_41 (zakup środków trwałych) lub K_42 i K_43 (zakup pozostałych towarów). W części deklaracyjnej pliku JPK_VAT polska firma powinna ująć WNT w poz. 23 i 24 oraz może uwzględnić je po stronie podatku naliczonego w poz. 40 i 41 (środki trwałe) lub 42 i 43 (zakupy pozostałe). Zakup powinien być również wykazany w informacji podsumowującej w części D - informacja o wewnątrzwspólnotowych nabyciach towarów (bez zaznaczania kolumny d). |
