Sprzedaż towarów transportowanych przez nabywcę do Irlandii

Prowadzę jednoosobową działalność gospodarczą i korzystam ze zwolnienia z VAT z uwagi na wartość sprzedaży. Dokonałem sprzedaży towarów na rzecz osoby fizycznej z Irlandii, niebędącej podatnikiem. Towary zostały przetransportowane do Irlandii przez kuriera, którego zamówił nabywca. W jaki sposób rozliczyć tę transakcję? Czy muszę zarejestrować się w Irlandii dla celów VAT?

Na wstępie wyjaśnijmy, że na podstawie protokołu irlandzkiego Irlandia Północna podlega zharmonizowanym unijnym przepisom o VAT w zakresie towarów. Oznacza to, że dostawa towarów do tego państwa oraz ich zakup z tego terytorium, traktowane są jako transakcje wewnątrzwspólnotowe.

Z uwagi na to, że nabywcą towarów sprzedawanych przez polską firmę jest osoba fizyczna z Irlandii, nie można mówić o WDT. Należy przeanalizować, czy nie mamy do czynienia z WSTO.

W myśl art. 2 pkt 22a ustawy o VAT wewnątrzwspólnotowa sprzedaż towarów na odległość to dostawa towarów wysyłanych lub transportowanych przez dostawcę lub na jego rzecz, w tym wtedy, gdy dostawca uczestniczy pośrednio w transporcie lub wysyłce towarów - z terytorium państwa członkowskiego innego niż terytorium państwa członkowskiego zakończenia wysyłki lub transportu towarów do nabywcy, który jest:

a) podatnikiem podatku od towarów i usług lub osobą prawną niebędącą podatnikiem podatku od towarów i usług, którzy nie mają obowiązku rozliczania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, o którym mowa w art. 9 ustawy o VAT, lub

b) podatnikiem podatku od wartości dodanej lub osobą prawną niebędącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, którzy nie mają obowiązku rozliczania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów odpowiadającego wewnątrzwspólnotowemu nabyciu towarów, o którym mowa w art. 9 ustawy o VAT, lub

c) podmiotem niebędącym podatnikiem

- przy czym dostarczane towary nie są nowymi środkami transportu ani towarami, o których mowa w art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT (towarami instalowanymi lub montowanymi z próbnym uruchomieniem lub bez niego).

WSTO wystąpi tylko wtedy, gdy transakcja będzie dokonana na rzecz osoby niebędącej podatnikiem VAT (konsumenta), albo na rzecz podatnika lub osoby prawnej niebędącej podatnikiem, którzy nie mają obowiązku rozliczania WNT.

W art. 22 ust. 1 pkt 1a ustawy wskazano, że miejscem dostawy towarów w przypadku WSTO jest miejsce, w którym towary znajdują się w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu.

Jedno z odstępstw od powyższej reguły zostało uregulowane w art. 22a ust. 1 ustawy. Przepis ten wymienia warunki, jakie muszą być spełnione łącznie, aby wykluczyć zastosowanie zasady opodatkowania WSTO w miejscu zakończenia transportu towarów. Zgodnie z tym przepisem opodatkowanie WSTO nie ma zastosowania w przypadku, gdy:

1) dostawca posiada siedzibę działalności gospodarczej, stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu, tylko na terytorium jednego państwa członkowskiego;

2) towary są wysyłane lub transportowane do państwa członkowskiego innego niż państwo członkowskie siedziby, stałego miejsca zamieszkania lub zwykłego miejsca pobytu podatnika;

3) całkowita wartość dostaw towarów dokonywanych w ramach WSTO, jak i usług telekomunikacyjnych, nadawczych i elektronicznych (TBE) świadczonych transgranicznie na rzecz konsumentów nie przekroczyła u podatnika w trakcie roku podatkowego ani w poprzednim roku podatkowym kwoty 10.000 euro lub jej równowartości wyrażonej w walucie krajowej państwa członkowskiego (wyrażona w złotych równowartość kwoty w euro wynosi 42.000 zł).

Po spełnieniu ww. warunków dostawa opodatkowana jest w kraju dostawcy, czyli w Polsce.

Warto również dodać, że w przypadku dostawy towarów używanych opodatkowanych VAT w procedurze VAT marża nie ma zastosowania szczególna metoda identyfikacji miejsca opodatkowania WSTO, w konsekwencji nie można opodatkować dostaw w Polsce ze względu na wartość dostarczanych towarów (art. 22 ust. 1a ustawy). Dostawy takie nie podlegają opodatkowaniu w procedurze OSS.

Dostawa na rzecz unijnych niepodatników oraz podatników, którzy nie mają obowiązku rozliczania WNT, będzie stanowiła WSTO, które polski dostawca może rozliczać poprzez OSS. Jednak do momentu, w którym wartość WSTO oraz usług TBS nie przekroczy limitu 42.000 zł, dostawy, o których mowa będą opodatkowane w Polsce. Przy czym, w sytuacji gdy polski dostawca korzysta ze zwolnienia podmiotowego, dostawy towarów nie będą obciążone podatkiem VAT.

Wróćmy jednak do pytania Czytelnika, który wskazał, że towary są transportowane do Irlandii za pośrednictwem kuriera, którego zamówił nabywca. Z art. 2 pkt 22a ustawy wynika, że WSTO to dostawa towarów wysyłanych lub transportowanych przez dostawcę lub na jego rzecz, w tym wtedy, gdy dostawca uczestniczy pośrednio w transporcie lub wysyłce towarów - z terytorium państwa członkowskiego innego niż terytorium państwa członkowskiego zakończenia wysyłki lub transportu towarów do nabywcy. Nie każdy przypadek transportu czy dostawy towarów spełnia przesłanki pozwalające na zakwalifikowanie transakcji jako WSTO. Aby możliwe było uznanie sprzedaży za wewnątrzwspólnotową sprzedaż towarów na odległość, sprzedawca musi brać udział w organizacji transportu - bezpośrednio albo pośrednio. Oznacza to, że jego rola nie może ograniczać się wyłącznie do wydania towaru, lecz musi on w określony sposób uczestniczyć w procesie jego dostarczenia do nabywcy. Przyjmuje się, że sprzedawca uczestniczy pośrednio w dostawie w szczególności wtedy, gdy:

• zleca realizację dostawy lub transportu sprzedawanych towarów podmiotowi trzeciemu, np. firmie kurierskiej lub przewoźnikowi,
• ponosi w całości albo w części odpowiedzialność za dostarczenie towaru do nabywcy przez podmiot trzeci,
• nie organizuje transportu osobiście, jednak wystawia nabywcy fakturę obejmującą koszty wysyłki lub transportu oraz pobiera z tego tytułu należność, mimo że faktyczną realizacją przewozu zajmuje się inny podmiot,
• promuje lub rekomenduje nabywcy usługi konkretnego podmiotu odpowiedzialnego za transport bądź dostawę towarów albo umożliwia kupującemu nawiązanie kontaktu z takim podmiotem w celu zorganizowania przewozu.

Jednocześnie należy uwzględnić regulację zawartą w art. 5a rozporządzenia wykonawczego Rady UE nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r. ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L nr 77/1 ze zm.), zgodnie z którą towarów nie uznaje się za wysłane lub przetransportowane przez dostawcę lub na jego rzecz w sytuacji, gdy nabywca samodzielnie organizuje transport tych towarów albo zleca jego realizację osobie trzeciej, a dostawca nie uczestniczy ani bezpośrednio, ani pośrednio w organizowaniu lub wspieraniu organizacji wysyłki czy transportu tych towarów.

Oznacza to, że jeżeli kupujący całkowicie przejmuje inicjatywę w zakresie organizacji przewozu, a sprzedawca nie bierze udziału w żadnym etapie jego planowania ani realizacji, wówczas warunek dotyczący transportu w ramach WSTO nie zostaje spełniony. W takiej sytuacji uznajemy, że jest to klasyczna dostawa towarów wysyłanych lub transportowanych, dla której miejsce opodatkowania ustala się w oparciu o art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy, czyli jest to miejsce, w którym towary znajdują się w momencie rozpoczęcia ich transportu lub wysyłki. W rozpatrywanej przez nas sprawie, będzie to terytorium Polski.