Refakturowanie usług budowlanych - moment powstania obowiązku podatkowego

Dokonując rozliczeń z inwestorem dokonujemy refakturowania usług budowlanych. Kiedy powstaje u nas obowiązek podatkowy z tego tytułu?

Podatnik, który dokonuje refakturowania (odsprzedaży) usług budowlanych, powinien przede wszystkim ustalić datę wykonania usługi (części usługi). W przypadku bowiem świadczenia usług budowlanych dla innych przedsiębiorców obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, pod warunkiem, że faktura ta zostanie wystawiona nie później niż 30. dnia od dnia wykonania usługi. Jeżeli podatnik nie wystawi faktury lub wystawi ją z opóźnieniem, obowiązek podatkowy powstaje 30. dnia od wykonania usługi (art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a) i ust. 7 w związku z art. 106i ust. 3 pkt 1 ustawy o VAT). Jeśli jednak przed wykonaniem usługi podatnik otrzyma całość lub część zapłaty (np. przedpłatę, zaliczkę), obowiązek podatkowy od otrzymanej kwoty powstaje z chwilą jej otrzymania. Tak wynika z art. 19a ust. 8 ustawy o VAT. Przepis ten ma zastosowanie m.in. do zaliczek otrzymanych na poczet usługi budowlanej.

Ustawodawca nie określił jednak szczegółowo, w którym momencie można uznać dla celów VAT, że usługa budowlana została wykonana na rzecz innego podatnika VAT. Organy podatkowe w aktualnie wydawanych interpretacjach indywidualnych wskazują, że w przypadku usług budowlanych i budowlano-montażowych dla celów powstania obowiązku podatkowego wykonanie czynności następuje z chwilą faktycznego jej dokonania. W tym zakresie powołują się na wyrok TSUE z dnia 2 maja 2019 r. w sprawie C-224/18, z którego można wywnioskować, że formalny odbiór usług budowlanych lub budowlano-montażowych, uznany jest za moment, w którym zostały one wykonane, jednakże po łącznym spełnieniu następujących warunków:

• formalność odbioru została uzgodniona przez strony w umowie z postanowieniami odzwierciedlającymi rzeczywistość gospodarczą i handlową w dziedzinie, w której usługa jest wykonywana,
• formalność ta stanowi materialne zakończenie usługi i
• formalność ta ustala ostatecznie wysokość należnego świadczenia wzajemnego.

Na temat momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu odsprzedaży usług budowlanych wypowiedział się Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z dnia 5 lipca 2024 r., nr 0112-KDIL1-1.4012.282.2024.2.HW. W rozpatrywanej sprawie gmina pierwotnie sfinansowała 50% kosztów w związku z realizacją obiektów inżynierskich powstałych w latach 2022-2023, które to koszty następnie przeniosła na podmiot "B" za pomocą wystawionych refaktur. W konsekwencji, ostatecznie podmiot "B" poniósł 100% kosztów związanych z ww. realizacją obiektów inżynierskich (tj. 50% bezpośrednio w trakcie realizacji inwestycji oraz 50% w formie zapłaty refaktur wystawionych przez gminę).

Zdaniem organu podatkowego:

"(...) W zaistniałych okolicznościach zdarzeniem powodującym wykonanie usługi jest dzień, w którym usługa została faktycznie wykonana. W przypadku refakturowania uznaje się, że Państwa gmina (podmiot refakturujący) jest traktowana jako usługodawca, który nabywa daną usługę na rzecz B, co oznacza, że moment wykonania usługi jest jeden, niezależnie od faktu, że usługa taka podlega refakturowaniu. Dniem wykonania usługi jest zatem dzień, w którym została wykonana dana czynność, ponieważ w tym przypadku nie mamy do czynienia z nowym momentem wykonania usługi (...).

(...) Obowiązek podatkowy z tytułu odsprzedaży usług dokumentowanych refakturami powstaje - jak już wskazano - na zasadach właściwych dla odsprzedawanych usług, a moment powstania obowiązku podatkowego przy refakturowaniu usług pokrywa się z momentem powstania obowiązku podatkowego dla usług udokumentowanych fakturą pierwotną. Z uwagi na fakt, że aneks do umowy zawarto w grudniu 2023 r., gmina nie wystawiła refaktur zgodnie z art. 106i ust. 3 pkt 1 ustawy, gdyż każdorazowo przekroczyła termin 30 dni od dnia wykonania usługi.

Zatem skoro w tym czasie nie wystawili Państwo faktury (refaktury), to obowiązek podatkowy z tytułu refakturowania wykonania usług budowlanych powstał z chwilą upływu terminu na wystawienie faktury, określonego w art. 106i ust. 3 pkt 1 ustawy, tj. 30. dnia od dnia wykonania usługi (podkreślenie redakcji) (...)".