Zasiłek za okres opieki sprawowanej nad chorym dzieckiem legitymującym się niepełnosprawnością

Dziecko pracownicy (w wieku 15 lat) legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. W ostatnim czasie przeszło operację i po wypisaniu ze szpitala będzie wymagało dłuższej opieki. Czy niepełnosprawność dziecka ma wpływ na przysługujący pracownicy wymiar zasiłku opiekuńczego?

Odpowiedź na pytanie Czytelnika jest uzależniona od tego, czy orzeczenie o niepełnosprawności dziecka zawiera wskazania wymienione w art. 32 ust. 1 pkt 2a ustawy zasiłkowej.

Zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki m.in. nad chorym dzieckiem w wieku:

• do ukończenia 14 lat - w wymiarze do 60 dni w roku kalendarzowym,
• do ukończenia 18 lat legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji - w wymiarze do 30 dni w roku kalendarzowym,
• w wieku powyżej 14 lat w ramach opieki nad innym chorym członkiem rodziny (o ile pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z ubezpieczonym w okresie sprawowania opieki) - w wymiarze do 14 dni w roku kalendarzowym.

Wskazane wyżej limity zasiłku opiekuńczego są niezależne od liczby osób uprawnionych do tego zasiłku oraz liczby osób wymagających opieki. Co istotne zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli poza ubezpieczonym są inni członkowie rodziny pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym, mogący zapewnić opiekę dziecku lub choremu członkowi rodziny (nie dotyczy chorego dziecka w wieku do 2 lat).

W pytaniu Czytelnik nie podał informacji, czy orzeczenie o niepełnosprawności dziecka zawiera wskazania dotyczące konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz stałego współudziału opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jeżeli takie wskazania zostały zawarte w orzeczeniu, pracownicy przysługuje zasiłek opiekuńczy przez okres do 30 dni w roku kalendarzowym, a w przeciwnym razie - nie dłużej niż przez 14 dni.

Zwracamy uwagę! Aby w pełni wykorzystać przysługujący limit zasiłku opiekuńczego, pracownica może wnioskować o niego wyłącznie na dni, w których powinna świadczyć pracę, z pominięciem np. sobót i niedziel, jeżeli są one dla niej dniami wolnymi. Okres sprawowania opieki, za który ubiega się o świadczenie, wskazuje we wniosku, np. na formularzu Z-15A. Do wniosku niezbędne będzie dołączenie orzeczenia o niepełnosprawności lub jego kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez ubezpieczonego, płatnika składek albo ZUS (§ 29a rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie zakresu informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub ich wysokość oraz dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłków, Dz. U. z 2026 r. poz. 890).

Zakładamy, że pracownica z pytania otrzyma zwolnienie lekarskie na okres od 3 do 24 września 2026 r. (22 dni) z tytułu sprawowania osobistej opieki nad chorym dzieckiem w wieku 15 lat oraz że orzeczenie o niepełnosprawności dziecka zawiera wskazania dotyczące konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Za cały wskazany w zwolnieniu lekarskim okres pracownicy przysługuje zasiłek opiekuńczy, o ile w czasie sprawowania opieki nie ma innego domownika mogącego zaopiekować się dzieckiem. Do wykorzystania w 2026 r. pozostanie jej jeszcze 8 dni (30 dni - 22 dni).

Pracownica może też wnioskować o wypłatę zasiłku opiekuńczego tylko za dni robocze, tj. od 3 do 4 (2 dni), od 7 do 11 (5 dni), od 14 do 18 (5 dni), od 21 do 24 września 2026 r. (4 dni). W takim przypadku z puli 30 dni zasiłku opiekuńczego wykorzysta 16 dni, a do wykorzystania w 2026 r. rodzinie pozostanie jeszcze 14 dni (30 dni - 16 dni).

Przyjmujemy założenia z poprzedniego przykładu oraz dodatkowo, że pracownica w marcu 2026 r. korzystała z 10 dni opieki nad chorą matką. Z zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad chorym niepełnosprawnym dzieckiem w wieku 15 lat pracownica może korzystać tylko przez 20 dni (30 dni - 10 dni). Jeśli więc wystąpi o zasiłek na wszystkie dni, na które zostało wystawione zwolnienie lekarskie (22 dni), to pracodawca wypłaci jej zasiłek opiekuńczy tylko za 20 dni, a pozostałe 2 dni uzna jako nieobecność usprawiedliwioną bez prawa do wynagrodzenia lub zasiłku. Z kolei gdy zawnioskuje o zasiłek tylko za dni robocze (łącznie 16 dni), to otrzyma zasiłek za cały ten okres, a do wykorzystania w 2026 r. rodzinie pozostaną jeszcze 4 dni (20 dni - 16 dni).