Przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego w związku z wypadkiem przy pracy w razie wystąpienia przerwy w niezdolności do pracy
Pracownik 4 sierpnia 2026 r. wrócił do pracy po długiej chorobie (182 dni). Lekarz medycyny pracy uznał go za zdolnego do pracy. W dniu 10 sierpnia 2026 r. pracownik uległ wypadkowi przy pracy i ponownie stał się niezdolny do pracy. Czy możemy otworzyć nowy okres zasiłkowy?
W okolicznościach z pytania wypadek przy pracy nie otwiera nowego okresu zasiłkowego. Pracownik może wystąpić do ZUS o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego, jednakże z uwagi na wystąpienie przerwy w niezdolności do pracy decyzja może być odmowna.
Pracownikowi niezdolnemu do pracy z powodu choroby świadczenia chorobowe, tj. wynagrodzenie chorobowe i zasiłek przysługują łącznie nie dłużej niż przez 182 dni lub 270 dni, gdy niezdolność do pracy została spowodowana gruźlicą lub występuje w trakcie ciąży (art. 8 ust. 1 ustawy zasiłkowej). Jest to tzw. okres zasiłkowy, do którego wlicza się wszystkie okresy nieprzerwanej niezdolności do pracy, a także poprzedniej niezdolności do pracy, jeżeli przerwa pomiędzy ustaniem poprzedniej a powstaniem ponownej niezdolności do pracy nie przekraczała 60 dni (z wyjątkiem niemającym znaczenia w okolicznościach z pytania).
| Ważne: Przy ustalaniu okresu zasiłkowego nie ma znaczenia rodzaj schorzenia będący przyczyną niezdolności do pracy (wlicza się do niego także dni niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy). |
W praktyce okres zasiłkowy nie zawsze jest wystarczający dla odzyskania zdolności do pracy. Dlatego też jeśli po wyczerpaniu tego okresu pracownik jest nadal niezdolny do pracy, to może ubiegać się w ZUS o świadczenie rehabilitacyjne. Zostanie ono przyznane pod warunkiem, że dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy (w przeciwnym razie pracownik może wystąpić o rentę z tytułu niezdolności do pracy). Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, niedłużej jednak niż przez 12 miesięcy. O okolicznościach uzasadniających jego przyznanie orzeka lekarz orzecznik ZUS. Orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie wniesiono zarzutu wadliwości (albo orzeczenie komisji lekarskiej ZUS - w II instancji) stanowi podstawę do wydania przez ZUS decyzji w sprawie świadczenia rehabilitacyjnego. Powyższe wynika z art. 18 ust. 1-3 i 6 ustawy zasiłkowej. Jeśli niezdolność do pracy została spowodowana "zwykłą" chorobą, świadczenie rehabilitacyjne wypłacane jest w ramach ubezpieczenia chorobowego, a gdy jest skutkiem wypadku przy pracy - w ramach ubezpieczenia wypadkowego.
Pracownik, o którym mowa w pytaniu, wyczerpał pełny 182-dniowy okres zasiłkowy, a następnie odzyskał zdolność do pracy. Po kilku dniach wykonywania pracy uległ wypadkowi przy pracy, wskutek którego ponownie stał się niezdolny do pracy. Przerwa w niezdolności do pracy może stanowić podstawę odmowy prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.
Z literalnego brzmienia art. 18 ust. 1 ustawy zasiłkowej wynika, że warunkiem nabycia prawa do świadczenia rehabilitacyjnego jest ciągłość niezdolności do pracy po wyczerpaniu okresu zasiłkowego, na co wskazuje użyte w tym przepisie słowo "nadal". Gdyby więc wypadek przy pracy miał miejsce bezpośrednio po zakończeniu poprzedniej niezdolności do pracy, pracownik mógłby nabyć prawo do świadczenia rehabilitacyjnego z ubezpieczenia wypadkowego. Bez znaczenia przy tym byłoby, że kolejna niezdolność do pracy została spowodowana innym schorzeniem niż poprzednia absencja.
Na konieczność zachowania ciągłości niezdolności do pracy wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 5 lipca 2023 r. (sygn. akt I USKP 7/23), wyjaśniając, że: "Uprawnienie do świadczenia rehabilitacyjnego nie jest uzależnione od istnienia tej samej choroby po wyczerpaniu zasiłku chorobowego, ale jest zależne od dalszego, nieprzerwanego występowania niezdolności do pracy, spowodowanej tą samą lub inną chorobą, albo też kilkoma współistniejącymi chorobami. Stosownie do art. 18 ust. 2 ustawy (...) o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy. Wykładnia gramatyczna tego przepisu wyraźnie (bez wątpienia) przemawia więc za uznaniem, że świadczenie rehabilitacyjne jest kontynuacją zasiłku chorobowego (przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy) w tym znaczeniu, że prawo do tego świadczenia można nabyć tylko wówczas, gdy ustawowy okres pobierania zasiłku chorobowego został już wyczerpany a osoba pobierająca dotychczas zasiłek chorobowy jest nadal niezdolna do pracy. Użycie przez ustawodawcę w tym przepisie słowa »nadal« oznacza przy tym, że pomiędzy okresem pobierania zasiłku chorobowego a okresem pobierania świadczenia rehabilitacyjnego musi istnieć ciągłość. Innymi słowy, niezdolność do pracy jako stan uzasadniający prawo do zasiłku chorobowego a następnie prawo do świadczenia rehabilitacyjnego, nie może zostać przerwany. Uprawnienie do świadczenia rehabilitacyjnego jest więc uzależnione od dalszego, nieprzerwanego występowania niezdolności do pracy. Po upływie maksymalnego terminu pobierania zasiłku chorobowego musi »nadal« (czyli bez przerwy, ciągle) występować niezdolność do pracy. (...)". Podobnie Sąd Najwyższy orzekł w wyroku z 19 stycznia 2009 r. (sygn. akt II UK 149/08).
Od decyzji ZUS odmawiającej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego pracownikowi przysługuje odwołanie do Sądu Rejonowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia decyzji. Odwołanie to wnosi się do oddziału ZUS na piśmie lub do protokołu sporządzonego przez ten oddział. Pouczenie dotyczące zasad składania odwołania od decyzji znajduje się w pouczeniu do decyzji.
