Wypłata zasiłku macierzyńskiego członkowi najbliższej rodziny w okresie hospitalizacji matki dziecka

Siostra pracownicy korzysta obecnie z zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego (jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą i samodzielnie wychowuje dziecko). W połowie września 2026 r. ma zaplanowany zabieg, co będzie wiązało się z jej pobytem w szpitalu. Pracownica zamierza w tym czasie "przejąć" od niej opiekę nad dzieckiem w ramach urlopu macierzyńskiego. Czy jest to możliwe, a jeśli tak, to w jakiej wysokości przysługuje wówczas zasiłek macierzyński?

Pracownica będzie mogła skorzystać z części urlopu/zasiłku macierzyńskiego przypadającej na okres pobytu siostry w szpitalu, o ile siostra wykorzystała po porodzie co najmniej 8 tygodni zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi tego urlopu.

W myśl art. 29 ust. 6 ustawy zasiłkowej, ubezpieczona - matka dziecka po wykorzystaniu zasiłku macierzyńskiego za okres co najmniej 8 tygodni po porodzie może przerwać pobieranie tego zasiłku, jeżeli przebywa w szpitalu ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. Warunkiem jest jednak, aby uprawnienia do urlopu macierzyńskiego w tym czasie przejął ubezpieczony - ojciec dziecka albo inny ubezpieczony członek najbliższej rodziny.

Zarówno przepisy ustawy zasiłkowej, jak i Kodeksu pracy nie zawierają definicji "członka najbliższej rodziny". Jedynie w art. 32 ust. 2 ustawy zasiłkowej dotyczącym uprawnień do zasiłku opiekuńczego jako "członków rodziny" wymienia się m.in. rodziców, ojczyma, macochę, teściów, dziadków, wnuki, rodzeństwo. W doktrynie przyjmuje się zatem, że wszystkie te osoby można zaliczyć do grona członków najbliższej rodziny. Oznacza to, że pracownicę z pytania, zwłaszcza z uwagi na sytuację życiową jej siostry (samodzielne rodzicielstwo), można uznać za członka najbliższej rodziny uprawnionego do urlopu i zasiłku macierzyńskiego w czasie hospitalizacji siostry.

Pracodawca jest związany wnioskiem o udzielenie części urlopu macierzyńskiego.

Wniosek pracownicy z pytania powinien zawierać jej imię i nazwisko, wskazanie daty, od której ma być udzielona część urlopu macierzyńskiego, odpowiadającej dacie, od której siostra przerwała zasiłek macierzyński za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego, oświadczenie o okresie zasiłku (urlopu) macierzyńskiego wykorzystanego przed porodem (jeśli miało to miejsce) oraz oświadczenie, w którym zobowiązuje się do poinformowania pracodawcy o dacie opuszczenia przez siostrę szpitala. Do wniosku powinna dołączyć:

• oświadczenie siostry, wskazujące datę, od której przerwała zasiłek macierzyński za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego na okres pobytu w szpitalu, ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem,
• zaświadczenie o terminie przyjęcia siostry do szpitala, wystawione przez tę placówkę,
• odpis skrócony aktu urodzenia dziecka albo jego kopię,
• zaświadczenie płatnika zasiłku o okresie przysługującego i wypłaconego siostrze zasiłku macierzyńskiego oraz o stawce procentowej, w jakiej zasiłek macierzyński jej przysługiwał, zawierające imię, nazwisko i numer PESEL matki dziecka albo serię i numer dokumentu stwierdzającego tożsamość, jeżeli nie nadano numeru PESEL,
• zaświadczenie o dacie wypisania siostry ze szpitala, wystawione w tej placówce.

Powyższe wynika odpowiednio z § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 marca 2025 r. w sprawie wniosków dotyczących uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem... (Dz. U. poz. 322) oraz z § 18 rozporządzenia z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie zakresu informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków lub ich wysokość oraz dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłków.

Jeśli chodzi o stawkę procentową zasiłku macierzyńskiego, to jest ona taka sama jak przysługująca matce dziecka, tj. odpowiednio 81,5% podstawy wymiaru bądź 100% podstawy wymiaru (art. 31 ust. 1 i 3 ustawy zasiłkowej). Podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego stanowi natomiast przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownicy co do zasady za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstało prawo do zasiłku macierzyńskiego (tu wrzesień 2026 r.) - art. 3 pkt 3 i art. 36 ust. 1 w zw. z art. 47 ustawy zasiłkowej.

Przyjmujemy założenia z pytania oraz dodatkowo zakładamy, że dziecko siostry pracownicy urodziło się 1 lipca 2026 r., zasiłek macierzyński przysługuje jej w wysokości 81,5% podstawy wymiaru, zostanie przyjęta do szpitala 16 września 2026 r. i będzie w nim przebywała do końca miesiąca (15 dni). Ponadto zakładamy, że pracownica jest wynagradzana w stałej miesięcznej wysokości 6.500 zł.

Matka dziecka złoży w ZUS wniosek o rezygnację z pobierania zasiłku macierzyńskiego w okresie od 16 do 30 września 2026 r. (na czas pobytu w szpitalu). Z kolei pracownica na początku września 2026 r. złoży u swojego pracodawcy wniosek o udzielenie jej części urlopu macierzyńskiego w okresie od 16 do 30 września 2026 r., załączając do niego wymagane dokumenty. Podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego przysługującego za ten okres będzie stanowiło przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres od września 2025 r. do sierpnia 2026 r. Wyniesie ona 5.608,85 zł, tj. [(6.500 zł - 891,15 zł) x 12 m-cy] : 12 m-cy = 5.608,85 zł. Za wskazany okres urlopu macierzyńskiego pracownica otrzyma zasiłek macierzyński w wysokości 2.285,55 zł, zgodnie z wyliczeniem: 5.608,85 zł : 30 = 186,96 zł; 186,96 zł x 81,5% = 152,37 zł (stawka dzienna); 152,37 zł x 15 dni = 2.285,55 zł.

Zwracamy uwagę! Pracodawca pracownicy z pytania po zakończeniu przez nią "przejętego" urlopu/zasiłku macierzyńskiego będzie zobowiązany do wystawienia zaświadczenia o okresie, za który zasiłek macierzyński został wypłacony, zawierające jej imię, nazwisko i numer PESEL (albo serię i numer dokumentu stwierdzającego tożsamość, jeżeli nie nadano numeru PESEL). Dokument ten będzie niezbędny do uzyskania przez siostrę pracownicy zasiłku macierzyńskiego za okres po przerwie w jego pobieraniu spowodowanej pobytem w szpitalu.