Niepracująca matka dziecka a prawo jego ojca do zasiłku opiekuńczego

Na nasz profil płatnika składek wpłynęło zaświadczenie lekarskie wystawione pracownikowi na okres 2 dni potwierdzające konieczność sprawowania opieki nad chorym 16-letnim synem. We wniosku o przyznanie zasiłku opiekuńczego (Z-15A) pracownik zaznaczył, że matka dziecka nie pracuje, ale nie ma domownika, który może zapewnić opiekę choremu dziecku (ponoć zakończyła zatrudnienie i zakładała swoją własną działalność, a w tych dwóch dniach była na jakimś szkoleniu). Czy w tej sytuacji, jako płatnik zasiłków, powinniśmy wypłacić pracownikowi zasiłek opiekuńczy? (pytanie nr 1557269)

Jeśli chodzi o warunek braku innego domownika, który mógłby zaopiekować się chorym dzieckiem, to w przedstawionym przypadku wydaje się on być spełniony, choć - moim zdaniem - najlepiej by było, aby pracownik uzupełnił swój wniosek o zasiłek opiekuńczy o wskazane w pytaniu informacje o przyczynie nieobecności matki dziecka we wnioskowanym okresie, wpisując je w pozycji "UWAGI" na druku Z-15A.

Uprawnienia do zasiłku z tytułu opieki nad chorym dzieckiem w wieku powyżej 14 lat uzależnione są jednak jeszcze od innych czynników, tj.:

• potwierdzenia faktu pozostawania pracownika z chorym 16-letnim synem, uznawanego za innego niż dziecko członka rodziny, we wspólnym gospodarstwie domowym w okresie sprawowania nad nim opieki oraz
• niewykorzystania jeszcze w 2026 r. limitu należnego świadczenia, wynoszącego w tym przypadku 14 dni w ciągu roku kalendarzowego oraz łącznie na opiekę nad dziećmi i innymi członkami rodziny 30 lub 60 dni w roku kalendarzowym, niezależnie od liczby osób uprawnionych do zasiłku opiekuńczego oraz bez względu na liczbę dzieci i innych członków rodziny wymagających opieki.

Wszystkie te okoliczności powinny wynikać ze złożonego przez pracownika wniosku o zasiłek opiekuńczy.

Mowa o tym odpowiednio w:

• art. 32 ust. 1 pkt 3 i ust. 2, art. 33 i art. 34 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2026 r. poz. 854), zwanej ustawą zasiłkową oraz
• § 27 rozporządzenia MRPiPS w sprawie zakresu informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub ich wysokość oraz dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłków (Dz. U. z 2026 r. poz. 890).

Warto dodać, iż:

• płatnik składek wypłacający zasiłki swoim ubezpieczonym oraz ZUS są uprawnieni do przeprowadzania kontroli ubezpieczonych co do prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy zgodnie z ich celem, na zasadach określonych w art. 68a-68e ustawy zasiłkowej, co dotyczy także zasiłku opiekuńczego (patrz ramka),
• zarówno sam ubezpieczony, jak i płatnik składek mogą wystąpić do ZUS z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie ustalenia prawa do zasiłku (art. 63 ustawy zasiłkowej).