Zwolnienie z opłacania składek na FP, FS i FGŚP po powrocie pracownicy z urlopu związanego z rodzicielstwem

1) Umowa o pracę pracownicy zatrudnionej na czas określony została przedłużona do dnia porodu (10 stycznia 2025 r.). Wypłatę zasiłku za pierwszy dzień urlopu macierzyńskiego, będący równocześnie ostatnim dniem zatrudnienia, przekazaliśmy do ZUS. Od 1 lutego 2026 r. zawarliśmy z tą pracownicą umowę o pracę na czas nieokreślony. Czy możemy skorzystać ze zwolnienia z opłacania za nią składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i FGŚP?

Pracodawca nie jest zwolniony z opłacania za pracownicę z pytania składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (dalej FGŚP).

Pracodawca nie opłaca składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz FGŚP za pracowników powracających z urlopu macierzyńskiego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego lub urlopu wychowawczego w okresie 36 miesięcy, począwszy od pierwszego miesiąca po powrocie z urlopu macierzyńskiego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego lub urlopu wychowawczego. Tak wynika z art. 263 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. poz. 620 z późn. zm.), art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1848) i art. 9a ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 2025 r. poz. 433 ze zm.).

Warunkiem skorzystania z omawianego zwolnienia jest powrót pracownika do pracy po ww. urlopie, który został mu udzielony przez tego pracodawcę, co nie występuje w omawianym przypadku. Pracodawca powinien więc za pracownicę opłacać składki na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i FGŚP.

Przypominamy, że składkę na Fundusz Pracy (i Fundusz Solidarnościowy) opłaca się od kwot stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe, bez stosowania rocznego ograniczenia, wynoszących w przeliczeniu na okres miesiąca co najmniej tyle, ile minimalne wynagrodzenie za pracę, tj. aktualnie 4.806 zł (art. 259 ust. 1 pkt 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia). Może być ona należna również od kwot niższych, jeżeli pracownik osiąga przychody podlegające obowiązkowo oskładkowaniu także z innych źródeł i łącznie wynoszą one co najmniej tyle, ile minimalne wynagrodzenie za pracę (art. 259 ust. 2 i art. 265 ust. 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia). Osoba, do której powyższe ma zastosowanie, składa stosowne oświadczenie każdemu pracodawcy lub w terenowej jednostce organizacyjnej ZUS, jeżeli sama opłaca składki na ubezpieczenia społeczne (art. 259 ust. 3 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia).

Z kolei składkę na FGŚP opłaca pracodawca objęty ustawą o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Ustala ją od wypłat stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bez stosowania rocznego ograniczenia (art. 29 ust. 1 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy).

2) Jeśli pracownica z poprzedniego pytania skorzysta z urlopu wychowawczego na dziecko urodzone 10 stycznia 2025 r., to czy po jej powrocie do pracy z tego urlopu pracodawca będzie miał prawo do zwolnienia z opłacania za nią składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i FGŚP?

Tak, przyjmując, że z tego uprawnienia wcześniej nie skorzysta pracodawca pracownika - ojca dziecka.

Zwolnienie z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i FGŚP przysługuje pracodawcy tylko w odniesieniu do tych pracowników, którzy wrócili do pracy po urlopie macierzyńskim, uzupełniającym urlopie macierzyńskim, urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopie rodzicielskim lub urlopie wychowawczym, jaki został im udzielony przez tego pracodawcę. Z reguły z tego uprawnienia korzysta pracodawca pracownicy - matki dziecka po jej powrocie do pracy z urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego udzielonego przez tego pracodawcę. Może jednak zdarzyć się, że z omawianego zwolnienia jako pierwszy skorzysta pracodawca pracownika - ojca dziecka. 

Jak czytamy w poradniku ZUS pt. "Zasady opłacania składek na Fundusz Pracy...", dostępnym na stronie internetowej www.zus.pl): "(...) W sytuacji, gdy z urlopów związanych z rodzicielstwem na to samo dziecko korzystają obydwoje rodzice, którzy są zatrudnieni u różnych pracodawców, uprawnienie do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy (także na FS i FGŚP - przypis redakcji) będzie przysługiwało wyłącznie jednemu pracodawcy. Prawo do takiego zwolnienia nabywa ten pracodawca, który jako pierwszy udzielił pracownikowi jednego z tych urlopów - o ile kontynuuje jego zatrudnienie (w większości przypadków będzie to więc pracodawca matki dziecka). Jeżeli ojciec dziecka wraca do pracy po jednym z tych urlopów, jego pracodawca może nabyć uprawnienie do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy jedynie w sytuacjach, gdy:

• na dzień powrotu pracownika (ojca dziecka) z jednego z tych urlopów stosunek pracy łączący pracodawcę z pracownicą (matką dziecka) już wygasł;
• pracodawca pracownicy (matki dziecka) nie nabył uprawnienia do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek na FP (matka nie wróciła do pracy). (...)".

Jeśli więc pracodawca pracownika - ojca dziecka wcześniej nie skorzysta ze zwolnienia z opłacania składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i FGŚP po jego powrocie do pracy z urlopu rodzicielskiego (albo urlopu wychowawczego) udzielonego na dziecko urodzone 10 stycznia 2025 r., to pracodawca pracownicy - matki dziecka będzie mógł skorzystać z omawianego zwolnienia po jej powrocie do pracy po urlopie wychowawczym (jego części) udzielonego przez tego pracodawcę.

Przyjmujemy założenia z pytania i dodatkowo, że pracownica skorzysta z urlopu wychowawczego w okresie od 1 lipca 2026 r. do 30 czerwca 2027 r. oraz że pracodawca pracownika - ojca dziecka nie skorzystał ze zwolnienia z opłacania składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i FGŚP. Pracodawcy pracownicy będzie przysługiwało to zwolnienie w okresie od 1 lipca 2027 r. do 30 czerwca 2030 r. (36 m-cy).

Przyjmujemy założenia z poprzedniego przykładu, z tym że w okresie od 1 marca do 2 maja 2025 r. pracownik - ojciec dziecka skorzystał z 9 tygodni urlopu rodzicielskiego. Po jego powrocie do pracy pracodawca korzysta ze zwolnienia z opłacania za niego składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i FGŚP w okresie od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2028 r. Pracodawca pracownicy po jej powrocie z urlopu wychowawczego nie będzie mógł skorzystać ze zwolnienia z opłacania składek na ww. Fundusze, gdyż z tego uprawnienia korzysta już pracodawca pracownika - ojca dziecka.

3) Jak ustalić okres 36-miesięcy zwolnienia z opłacania składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i FGŚP, jeżeli pracownica wykorzystuje urlop rodzicielski w częściach?

Do 36-miesięcznego okresu zwolnienia z opłacania składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i FGŚP wlicza się wszystkie okresy zwolnienia z opłacania składek, które nastąpią po powrocie pracownika z urlopu związanego z rodzicielstwem udzielonego mu z tytułu urodzenia dziecka lub dzieci podczas jednego porodu. Okres tego zwolnienia rozpoczyna się po powrocie pracownika lub pracownicy z urlopu macierzyńskiego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub urlopu rodzicielskiego - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym urlop się zakończył, do miesiąca, w którym rozpoczyna się urlop wychowawczy lub jego część. Okres ten zaczyna się także po powrocie pracownika lub pracownicy z każdej części wykorzystanego urlopu wychowawczego - trwa od pierwszego dnia miesiąca następującego po powrocie do miesiąca rozpoczęcia kolejnej części urlopu wychowawczego, aż do wyczerpania w wyniku sumowania 36-miesięcznego okresu zwolnienia z opłacania tych składek (por. powołany już wcześniej poradnik ZUS pt. "Zasady opłacania składek na Fundusz Pracy..."). Na analogicznych zasadach należy ustalać okres zwolnienia z opłacania składek na ww. Fundusze, gdy urlop rodzicielski jest wykorzystywany w częściach.

Pracownica urodziła dziecko 8 kwietnia 2024 r. Od dnia porodu do 25 sierpnia 2024 r. korzystała z urlopu macierzyńskiego, a od 26 sierpnia do 27 października 2024 r. z 9 tygodni urlopu rodzicielskiego, bezpośrednio po którym do 30 listopada 2024 r. korzystała z zaległego urlopu wypoczynkowego. W okresie od 1 grudnia 2024 r. do 15 lutego 2025 r. pracownik - ojciec dziecka skorzystał z 2 tygodni urlopu ojcowskiego oraz z 9 tygodni urlopu rodzicielskiego na to dziecko. Z kolei od 16 lutego do 26 lipca 2025 r. pracownica wykorzystała pozostałą część urlopu rodzicielskiego w wymiarze 23 tygodni.

Pracodawca pracownicy był/jest zwolniony z opłacania za nią składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i FGŚP w okresach: od 1 listopada 2024 r. do 28 lutego 2025 r. (4 m-ce); od 1 sierpnia 2025 r. do 31 marca 2028 r. (32 m-ce).

Przyjmujemy założenia z poprzedniego przykładu i dodatkowo, że pracownica od 1 grudnia 2025 r. do 30 listopada 2026 r. przebywa na urlopie wychowawczym na dziecko urodzone 8 kwietnia 2024 r.

Pracodawca pracownicy był/będzie zwolniony z opłacania za nią składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i FGŚP:

• od 1 listopada 2024 r. do 28 lutego 2025 r. (4 m-ce),
• od 1 sierpnia do 30 listopada 2025 r. (4 m-ce),
• od 1 grudnia 2026 r. do 31 marca 2029 r. (28 m-cy).

Zwracamy uwagę! Okoliczność powrotu z urlopu ojcowskiego pracownika - ojca dziecka nie zwalnia pracodawcy z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i FGŚP.

4) Pracodawca był zwolniony z opłacania składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i FGŚP za pracownicę, która po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego udzielonego przez tego pracodawcę wróciła do pracy z dniem 21 października 2024 r. Umowa o pracę rozwiązała się z dniem 31 grudnia 2024 r. Obecnie zamierza ponownie zawrzeć z nią umowę o pracę na czas nieokreślony. Czy możemy kontynuować zwolnienie z opłacania składek na ww. Fundusze?

Nie, jeżeli pracodawca ponownie (po przerwie) zatrudni pracownicę, za którą przed rozwiązaniem poprzedniej umowy o pracę był zwolniony z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i FGŚP w związku z powrotem tej pracownicy z urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego, to pracodawca nie ma prawa do kontynuowania tego zwolnienia. Tylko gdy kolejna umowa o pracę zawierana jest bezpośrednio po zakończeniu poprzedniej (bez dnia przerwy w zatrudnieniu pracownicy), pracodawca jest uprawniony do kontynuowania zwolnienia, aż do wyczerpania 36-miesięcznego okresu.