Wakacje składkowe dla przedsiębiorcy opłacającego składki na ubezpieczenia społeczne od podwyższonej podstawy wymiaru składek

Przedsiębiorca w kwietniu 2026 r. chciałby skorzystać z wakacji składkowych. Składki na ubezpieczenia społeczne opłaca od podwyższonej podstawy wymiaru składek. Czy wakacjami składkowymi objęte zostaną składki na ww. ubezpieczenia obliczone od tej podwyższonej podstawy?

Nie, zwolnieniem z opłacenia składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, ewentualnie dobrowolne ubezpieczenie chorobowe objęte są składki na ww. ubezpieczenia obliczone od najniższej podstawy obowiązującej przedsiębiorcę.

Zgodnie z art. 17a ust. 1 ustawy o sus, na wniosek płatnika składek prowadzącego działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480 z późn. zm.) lub innych przepisów szczególnych zwalnia się go z opłacenia należnych składek z tego tytułu na jego własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, za wskazany we wniosku miesiąc kalendarzowy, jeżeli:

• w miesiącu kalendarzowym poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku miał zgłoszonych do ubezpieczeń emerytalnego, rentowych i wypadkowego lub ubezpieczenia zdrowotnego nie więcej niż dziesięciu ubezpieczonych,
• w ostatnich 2 latach kalendarzowych poprzedzających rok złożenia wniosku nie osiągnął przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej lub w co najmniej jednym roku z 2 ostatnich lat kalendarzowych poprzedzających rok złożenia wniosku osiągnął roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej nieprzekraczający równowartości w złotych 2 milionów euro; równowartość oblicza się według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roboczym roku kalendarzowego poprzedzającego rok złożenia wniosku,
• jako ubezpieczony w roku kalendarzowym poprzedzającym rok złożenia wniosku oraz w okresie od początku roku kalendarzowego złożenia wniosku do dnia złożenia tego wniosku nie wykonywał pozarolniczej działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego w roku kalendarzowym rozpoczęcia działalności gospodarczej lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej,
• w miesiącu kalendarzowym poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku jako ubezpieczony podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Omawiane zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe zwane jest potocznie wakacjami składkowymi. Dotyczy ono także składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, jeżeli przedsiębiorca podlegał temu ubezpieczeniu w miesiącu złożenia wniosku oraz w miesiącu go poprzedzającym (art. 17a ust. 3 ustawy o sus).

Zgodnie z art. 18d zd. 1 ustawy o sus, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za miesiąc kalendarzowy objęty wakacjami składkowymi stanowi najniższa obowiązująca danego przedsiębiorcę podstawa wymiaru składek, o której mowa w art. 18 ust. 8 albo art. 18a ust. 1 ustawy o sus, lub podstawa wymiaru składek ustalona zgodnie z art. 18c ust. 1 i 2 ustawy o sus. Jak wynika z powołanego przepisu, za miesiąc korzystania ze zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne podstawę wymiaru tych składek stanowi kwota odpowiednio 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe, albo 30% minimalnego wynagrodzenia, albo ustalona od dochodu, w ramach małego ZUS plus. 

Potwierdza to wyjaśnienie ZUS, dostępne na stronie internetowej www.zus.pl, w którym czytamy: "(...) Intencją ustawodawcy było to, by obniżyć obciążenia z tytułu obowiązkowych ubezpieczeń społecznych poprzez zwolnienie takich osób z obowiązku odprowadzania składek przez jeden miesiąc kalendarzowy w każdym roku kalendarzowym - przy zachowaniu ciągłości ubezpieczenia. Oznacza to, że przepisy nie przewidują możliwości zadeklarowania wyższej podstawy wymiaru za miesiąc objęty tzw. wakacjami składkowymi niż wskazana w art. 18d (nie mogą rozliczyć dodatkowych składek finansowanych przez siebie od nadwyżki). (...)".

W uzasadnieniu do projektu ustawy wprowadzającej wakacje składkowe projektodawca wyjaśnił, że: "(...) Dodawany art. 18d wskazuje na sposób określania podstawy wymiaru składek za miesiąc kalendarzowy, w którym osoba korzystać będzie z projektowanego rozwiązania. Przewiduje się, że będzie to najniższa obowiązująca danego ubezpieczonego podstawa wymiaru, jeżeli osoba ta odprowadza składki zgodnie z art. 18 ust. 8 (tzw. ryczałt) albo art. 18a ust. 1 (tzw. preferencyjne składki) u.s.u.s. Przykładowo, jeżeli dany ubezpieczony zadeklarował podstawę wymiaru wyższą niż ryczałtowa (do czego jest uprawniony na mocy art. 18 ust. 8 u.s.u.s.), w jego przypadku podstawa wymiaru zostanie zredukowana w miesiącu kalendarzowym korzystania z »wakacji składkowych« do wysokości właściwej dla »ryczałtu«.

Natomiast w przypadku osób korzystających z tzw. Małego ZUS Plus (art. 18c u.s.u.s.) podstawa wymiaru zostanie ustalona zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 18c ust. 1 i 2 u.s.u.s., nawet jeżeli dana osoba zadeklarowała kwotę wyższą. (...)".

Zwolnienie z opłacenia składek na ww. ubezpieczenia przysługuje wyłącznie za jeden miesiąc kalendarzowy w danym roku kalendarzowym. Stanowi ono pomoc de minimis udzielaną w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis. Zwolniony z opłacenia składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe może być płatnik składek, który dysponuje limitem pomocy de minimis co najmniej w wysokości sumy obowiązujących go we wskazanym miesiącu kalendarzowym składek na ubezpieczenia społeczne podlegających zwolnieniu.

Za miesiąc korzystania z wakacji składkowych przedsiębiorca nie opłaca za siebie składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy (art. 259 ust. 1 pkt 4 lit. o ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia).