Sprzedaż środka trwałego w rocznej podstawie wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne

Przedsiębiorca opodatkowany według skali podatkowej w połowie 2025 r. sprzedał samochód osobowy, który został w całości zamortyzowany. Kwota zakupu netto to 72.475 zł, a kwota sprzedaży netto to 49.593,50 zł. W jaki sposób rozliczyć składkę zdrowotną za 2025 r. przy uwzględnieniu sprzedaży samochodu?

Przedsiębiorca opodatkowany według skali podatkowej za każdy miesiąc podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu wpłaca składkę na ubezpieczenie zdrowotne od miesięcznej podstawy wymiaru tej składki stanowiącej dochód z działalności gospodarczej uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który opłacana jest składka. Dochód ten ustala na zasadach określonych w art. 81 ust. 2c ustawy zdrowotnej. Przy czym miesięczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne nie może być niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego, z zastrzeżeniem że w roku składkowym 2025/2026 nie mogła być niższa niż 75% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego 1 lutego 2025 r. (czyli od kwoty 3.499,50 zł); w roku składkowym 2026/2027 nie może być niższa od kwoty 4.806 zł. Taki przedsiębiorca dokonuje rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. Roczną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne stanowi dochód z działalności gospodarczej ustalony za rok kalendarzowy jako różnica między osiągniętymi przychodami w rozumieniu ustawy o pdof a poniesionymi kosztami uzyskania tych przychodów w rozumieniu ustawy o pdof, z uwzględnieniem art. 14c, art. 22 ust. 4a i 4b oraz art. 24 ust. 1 i ust. 2 zd. 1 ustawy o pdof, pomniejszony o kwotę opłaconych w tym roku składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów (art. 81 ust. 2 zd. 1 ustawy zdrowotnej). Roczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne nie może być niższa od kwoty stanowiącej iloczyn liczby miesięcy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w danym roku kalendarzowym i minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego (za rok składkowy 2025/2026 w wysokości ustalonej poprzez pomnożenie kwoty stanowiącej 75% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego 1 lutego 2025 r. - 3.499,50 zł przez liczbę miesięcy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w 2025 r.).

Od 1 stycznia 2025 r. zmianie uległ przepis art. 81 ust. 2zd ustawy zdrowotnej. Na jego podstawie, ilekroć m.in. w art. 81 ust. 2 i 2c ustawy zdrowotnej jest mowa o przychodach lub kosztach ich uzyskania, w rozumieniu ustawy o pdof, nie uwzględnia się w tych przychodach i kosztach ich uzyskania przychodów wymienionych w pkt. 1-4 tego przepisu. Wśród nich w pkt. 3 wymienia się przychody, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1 i 19 ustawy o pdof, i koszty uzyskania przychodów, o których mowa w art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy o pdof. Zatem przedsiębiorcy opodatkowani według skali podatkowej, począwszy od roku składkowego 2025/2026, dla celów ustalania dochodu stanowiącego podstawę wymiaru składki zdrowotnej nie uwzględniają przychodów i kosztów uzyskania związanych ze sprzedażą składników majątku (np. środków trwałych), z zastrzeżeniem art. 81 ust. 2ze ustawy zdrowotnej.

Jak wyjaśniło Ministerstwo Finansów w stanowisku z 16 grudnia 2024 r.: "(...) przedsiębiorca co do zasady nie będzie zaliczał przychodów ze zbycia środków trwałych (i kosztów ich uzyskania) do podstawy wymiaru składki zdrowotnej. Ustalając dochód, o którym mowa w art. 81 ust. 2 i 2c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, nie będzie zatem stosował art. 24 ust. 2 zdanie 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (...), w konsekwencji czego nie będzie miał podstaw do stosowania art. 35 ustawy z 9 lutego 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw. Ten ostatni przepis prawa wyraźnie stanowi bowiem: »dochód ustalony z uwzględnieniem art. 24 ust. 2 zdanie drugie ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych nie jest powiększany o odpisy amortyzacyjne...«.

Jeżeli jednak przedsiębiorca skorzysta z możliwości złożenia oświadczenia o uwzględnianiu przychodów ze zbycia środków trwałych (i kosztów ich uzyskania) w wymiarze podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, to w przypadku sprzedaży w 2025 r. środka trwałego, dla którego odpisy amortyzacyjne zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów przed 1 stycznia 2022 r., obliczając dochód, o którym mowa w art. 81 ust. 2 i 2c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, będzie stosował art. 24 ust. 2 zdanie 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a zatem będzie mógł skorzystać z regulacji art. 35 ustawy z 9 lutego 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw.".

Jeśli przedsiębiorca opodatkowany według skali podatkowej zdecyduje się w rocznym rozliczeniu składki zdrowotnej uwzględnić przychody i koszty uzyskania przychodów związane ze sprzedażą środków trwałych, to wykazuje je w dokumencie rozliczeniowym (tj. w deklaracji ZUS DRA albo w raporcie ZUS RCA za kwiecień 2026 r. przykazywanych do ZUS w maju 2026 r.) wraz z oświadczeniem o uwzględnieniu tych przychodów i kosztów w rocznej podstawie wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. Oświadczenie, o którym mowa wyżej, to odpowiednio zaznaczenie:

• w raporcie ZUS RCA w bloku III.F. - "Roczne rozliczenie składki na ubezpieczenie zdrowotne" pola 06. - "Przy ustalaniu rocznej podstawy wymiaru składki zostały uwzględnione przychody i koszty uzyskania tych przychodów związane z odpłatnym zbyciem składników majątku (środki trwałe i wartości niematerialne i prawne)" albo
• w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA w bloku XII. - "Roczne rozliczenie składki na ubezpieczenie zdrowotne" pola 15. (opisane tak jak pole 06. w bloku III.F. raportu ZUS RCA).

Zwracamy uwagę! Z dniem 1 maja 2026 r. wejdą w życie przepisy § 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 grudnia 2025 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych... (Dz. U. poz. 1781). Powołane przepisy zmienią w rozporządzeniu Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 20 grudnia 2020 r. w tej sprawie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1036 ze zm.) wzory deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA i raportu ZUS RCA. W tych dokumentach przedsiębiorcy będą mogli zamieścić informację o uwzględnieniu przy ustalaniu rocznej podstawy wymiaru składki zdrowotnej przychodów i kosztów uzyskania tych przychodów związanych z odpłatnym zbyciem składników majątku (środki trwałe i wartości niematerialne i prawne).

Uwzględnienie przy ustalaniu rocznej podstawy wymiaru składki zdrowotnej tych przychodów i kosztów będzie opłacalne dla przedsiębiorcy, gdy rozliczenie sprzedaży środka trwałego obniży dochód stanowiący roczną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, co nie wystąpi w sytuacji przedstawionej w pytaniu.