Stosowanie szczególnych regulacji w zakresie czasu pracy do pracownika z ustalonym prawem do renty z tytułu niezdolności do pracy

Zatrudniamy pracownika, który ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Pracownik ten nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Czy obowiązują go szczególne regulacje dotyczące czasu pracy, o których mowa w art. 15 ustawy o rehabilitacji?

Na mocy art. 15 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913 z późn. zm.), dalej ustawy o rehabilitacji, czas pracy osoby niepełnosprawnej nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo, a gdy została ona zaliczona do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności - nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Ponadto osoba niepełnosprawna nie może być zatrudniona w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych.

Powołanych wcześniej regulacji nie stosuje się:

• do osób zatrudnionych przy pilnowaniu oraz
• gdy, na wniosek osoby zatrudnionej, lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą wyrazi na to zgodę; koszty badań ponosi pracodawca (art. 16 ustawy o rehabilitacji).

Za osobę niepełnosprawną, zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji, uważa się osobę, której niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem:

• o lekkim, umiarkowanym bądź znacznym stopniu niepełnosprawności lub
• o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub
• o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16. roku życia.

W myśl art. 5 ustawy o rehabilitacji, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o:

• całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy emerytalnej, i niezdolności do samodzielnej egzystencji, ustalone na podstawie art. 13 ust. 5 ustawy emerytalnej, traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
• niezdolności do samodzielnej egzystencji, ustalone na podstawie art. 13 ust. 5 ustawy emerytalnej, traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
• całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy emerytalnej, traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności,
• częściowej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy emerytalnej, oraz celowości przekwalifikowania, o którym mowa w art. 119 ust. 2 i 3 ustawy emerytalnej, traktowane jest na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności.

Zwracamy uwagę! Orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy, wydane w okresie od 1 stycznia do 16 sierpnia 1998 r., traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast orzeczenia o częściowej niezdolności do pracy, wydane w okresie od 1 stycznia do 16 sierpnia 1998 r., traktowane są na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Powyższe wynika z art. 5 ustawy o rehabilitacji w brzmieniu obowiązującym w tym okresie.

Jeśli więc pracownik z pytania przedłożył pracodawcy orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o częściowej niezdolności do pracy (z wyłączeniem wydanych w okresie od 1 stycznia do 16 sierpnia 1998 r.), to jest ono traktowane tak jak orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności. Gdyby jednak orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o częściowej niezdolności do pracy zostało wydane w okresie od 1 stycznia do 16 sierpnia 1998 r., to jest ono traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W tych przypadkach do pracownika mają więc zastosowanie powołane na wstępnie przepisy art. 15 ustawy o rehabilitacji. Wyłączenie ich stosowania może nastąpić w okolicznościach wymienionych w art. 16 ustawy o rehabilitacji.