Kompensata pracy w godzinach nadliczbowych pracownika zatrudnionego w podmiocie leczniczym

Pracownik jest zatrudniony w podmiocie leczniczym w 1-miesięcznym okresie rozliczeniowym, a obowiązująca go dobowa norma czasu pracy wynosi 7 godzin 35 minut. W styczniu 2026 r. wystąpiło 7 nadgodzin średniotygodniowych (praca w dniu wolnym w związku z planowaniem pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy) oraz 5 nadgodzin dobowych w porze dziennej. Jak należało obliczyć wynagrodzenie i dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych?

Rekompensata finansowa za pracę w godzinach nadliczbowych i analogicznie za czas pełnienia dyżuru medycznego jest dwuskładnikowa, a zasady jej obliczania nie odbiegają od tych obowiązujących ogół pracowników. Jego podstawą jest tzw. normalne wynagrodzenie, które w orzecznictwie Sądu Najwyższego definiuje się jako wynagrodzenie otrzymywane przez pracownika stale i systematycznie w przyjętych terminach wypłaty. Oznacza to, że poza płacą zasadniczą obejmuje ono również inne stałe składniki wynagrodzenia określone w stawce miesięcznej, również jako określony procent wynagrodzenia zasadniczego. W podmiocie leczniczym mogą to być w szczególności dodatki: stażowe (za wieloletnią pracę), funkcyjne, za stopień lub tytuł naukowy oraz za pracę w szkodliwych lub specjalnych warunkach, np. przysługujący w związku z bezpośrednim kontaktem z pacjentami pozbawionymi wolności. Wysokość tych dodatków jest przeważnie określona jako pewien procent wynagrodzenia zasadniczego, w związku z czym stanowią one składowe normalnego wynagrodzenia za pracę w nadgodzinach.

Drugim elementem rekompensaty finansowej za nadgodziny jest dodatek, którego wysokość ustala się na podstawie wynagrodzenia wynikającego z osobistego zaszeregowania pracownika określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania, podstawą obliczeń jest 60% wynagrodzenia (art. 151¹ § 3 K.p.). W podmiotach leczniczych nie stosuje się systemów prowizyjnych czy akordowych, w których pracownicy nie mają określonej miesięcznej płacy zasadniczej, można więc założyć, że podstawą wyliczeń będzie tu stawka wynagrodzenia zasadniczego określona w kwocie miesięcznej. Do podstawy obliczania dodatku wchodzi wyłącznie wynagrodzenie zasadnicze, bez dodatku stażowego, funkcyjnego czy za stopień naukowy, gdyż tylko wynagrodzenie zasadnicze stanowi bezpośrednią odpłatność za pracę określonego rodzaju. Drugim czynnikiem wpływającym na wysokość dodatku jest rodzaj i termin wystąpienia pracy nadliczbowej, którą należy w ten sposób zrekompensować. I tak 100% dodatek przysługuje za nadgodziny:

• dobowe występujące w porze nocnej,
• w niedziele i święta, które nie są dla pracownika dniami pracy zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,
• w dniu wolnym od pracy udzielonym za pracę w niedzielę lub święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy (art. 151¹ § 1 pkt 1 K.p.).

W tej samej wysokości dodatek przysługuje za nadgodziny średniotygodniowe, czyli za te przekroczenia, których nie sposób zaliczyć do żadnej doby pracowniczej (art. 151¹ § 2 K.p.).

Pozostałe nadgodziny dobowe rekompensuje się 50% dodatkiem do normalnego wynagrodzenia (art. 151¹ § 1 pkt 2 K.p.).

Obliczenie normalnego wynagrodzenia i dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych wymaga podzielenia odpowiednio podstawy wymiaru normalnego wynagrodzenia, oraz podstawy wymiaru dodatku przez wymiar czasu pracy przypadający do przepracowania w danym miesiącu (nadgodziny dobowe) lub w ostatnim miesiącu okresu rozliczeniowego (nadgodziny średniotygodniowe). Tu pojawia się istotna różnica w porównaniu do pracowników podlegających pod ogólne normy Kodeksu pracy, gdyż w przypadku części pracowników podmiotu leczniczego te normy są niższe od powszechnie obowiązujących. Fakt, iż dobowa norma czasu pracy w podmiocie leczniczym wynosi 7 godzin 35 minut, a przeciętna tygodniowa norma czasu pracy to 37 godzin 55 minut (art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, Dz. U. z 2025 r. poz. 450 z późn. zm.) powoduje, że stawki godzinowe normalnego wynagrodzenia i dodatku za nadgodziny będą wyższe niż w przypadku identycznie wynagradzanego pracownika, do którego stosuje się normy ogólne, co przedstawiamy na przykładzie.

Lekarz i pracownik obsługi (informatyk) przepracowali w styczniu 2026 r. (1-miesięczny okres rozliczeniowy) po 7 nadgodzin średniotygodniowych (praca w dniu wolnym w związku z planowaniem pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy) oraz po 5 nadgodzin dobowych w porze dziennej. Obaj pracownicy są wynagradzani stałą stawką miesięczną w wysokości 12.000 zł i otrzymują 2.000 zł stałych dodatków.

Normalne wynagrodzenie i dodatki będą się jednak różniły, skoro lekarza obowiązuje wymiar czasu pracy obejmujący w styczniu 151 godzin 40 minut, a informatyka 160 godzin. Normalne wynagrodzenie za 12 nadgodzin wynosi odpowiednio w przypadku:

• lekarza: 12.000 zł + 2.000 zł = 14.000 zł; 14.000 zł : 151,67 godz. = 92,31 zł; 92,31 zł x 12 godz. = 1.107,72 zł,
• informatyka: 12.000 zł + 2.000 zł = 14.000 zł; 14.000 zł : 160 godz. = 87,50 zł; 87,50 zł x 12 godz. = 1.050 zł.

Natomiast dodatki wynoszą odpowiednio w przypadku:

• lekarza: w wysokości 100% - 553,84 zł (12.000 zł : 151,67 godz. = 79,12 zł; 79,12 zł x 7 godz. = 553,84 zł), w wysokości 50% - 197,80 zł (79,12 zł x 50% = 39,56 zł; 39,56 zł x 5 godz. = 197,80 zł), razem 751,64 zł,
• informatyka: w wysokości 100% - 525 zł (12.000 zł : 160 godz. = 75 zł; 75 zł x 7 godz. = 525 zł), w wysokości 50% - 187,50 zł (75 zł x 50% = 37,50 zł; 37,50 zł x 5 godz. = 187,50 zł), razem 712,50 zł.

W efekcie, choć pracownicy zarabiają dokładnie tyle samo i pracowali w nadgodzinach w analogicznym wymiarze, lekarz z uwagi na niższe normy czasu pracy otrzyma wynagrodzenie za nadgodziny łącznie 1.859,36 zł (1.107,72 zł + 751,64 zł), a informatyk 1.762,50 zł (1.050 zł + 712,50 zł), czyli o 96,86 zł mniej od lekarza.