Pierwszy urlop wypoczynkowy pracownika będącego absolwentem szkoły wyższej
1) Od 17 sierpnia 2026 r. zatrudniliśmy absolwenta szkoły wyższej na 3-miesięczny okres próbny, dla którego jest to pierwsza w życiu praca na podstawie umowy o pracę. Pracownik przedłożył dokumenty potwierdzające ponad 2-letni okres wykonywania umowy zlecenia, przypadający przed podjęciem studiów. Czy przysługuje mu urlop cząstkowy, czy też urlop proporcjonalny do okresu zatrudnienia w bieżącym roku, ustalony z wyższego wymiaru?
Pracownikowi przysługuje urlop cząstkowy.
Pracownik podejmujący pracę po raz pierwszy, w roku kalendarzowym, w którym podjął pracę, uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku, tj. 1,66 dnia (1/12 z 20 dni) lub 2,16 dnia (1/12 z 26 dni). Tak wynika z art. 153 § 1 w zw. z art. 154 § 1 K.p. W praktyce kadrowej urlop ten jest nazywany urlopem cząstkowym. Przy ustalaniu prawa do tego urlopu przyjmuje się miesiąc obliczeniowy, a nie kalendarzowy. Prawo do kolejnych urlopów pracownik nabywa w każdym następnym roku kalendarzowym (art. 153 § 2 K.p.).
Na dzień 17 sierpnia 2026 r. staż urlopowy pracownika z pytania przekraczał 10 lat, obejmując ponad 2-letni okres wykonywania umowy zlecenia oraz 8 lat z tytułu ukończenia szkoły wyższej (art. 155 § 1 pkt 6 K.p.). W związku z tym z upływem każdego miesiąca pracy pracownik nabywa prawo do urlopu w wymiarze 1/12 z 26 dni, czyli 2,16 dnia. Pierwszy urlop cząstkowy pracownik nabędzie z upływem 16 września 2026 r., a kolejne - odpowiednio z upływem 16 października i 16 listopada. Jeżeli po okresie próbnym strony zawrą umowę o pracę na czas określony, trwającą np. do 31 grudnia 2027 r., kolejna część urlopu będzie przysługiwała z upływem 16 grudnia 2026 r. Natomiast 1 stycznia 2027 r. pracownik nabędzie prawo do kolejnego urlopu wypoczynkowego za ten rok w wymiarze 26 dni.
2) Pracodawca prywatny od 1 marca 2026 r. zatrudnia absolwenta szkoły wyższej. Ponieważ jest to jego pierwsza w życiu praca na podstawie umowy o pracę ustalamy mu urlop cząstkowy, dotychczas obliczany z niższego wymiaru. Jednak na początku sierpnia 2026 r. pracownik ten przedłożył pracodawcy zaświadczenie z ZUS potwierdzające 2,5-letni okres prowadzenia działalności gospodarczej niepokrywający się z okresem nauki, za który opłacał składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Czy od 1 marca 2026 r. powinniśmy przeliczyć jego urlop?
Uprawnienia pracownicze wynikające z wliczenia okresów wymienionych w art. 3021 § 1-7 K.p. do okresu zatrudnienia przysługują od dnia nabycia prawa do tych uprawnień, z tym że u pracodawcy niebędącego jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy o finansach publicznych - nie wcześniej niż 1 maja 2026 r. Tak wynika z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1423). Pracownik z pytania przedłożył w sierpniu 2026 r. zaświadczenie z ZUS potwierdzające okres prowadzenia działalności gospodarczej, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Po jego uwzględnieniu staż urlopowy pracownika 1 maja br. wyniósł co najmniej 10 lat. Począwszy od maja 2026 r. pracodawca powinien zatem przeliczyć części urlopu wypoczynkowego przysługujące pracownikowi z upływem kolejnych miesięcy. Oznacza to, że z dniem 31 maja 2026 r. pracownik nabył prawo do urlopu cząstkowego w wymiarze 1/12 z 26 dni.
