Korekta przychodu wynikająca z przyznanego rabatu za sprzedaż towarów dokonaną w 2025 r.

W styczniu 2026 r. nasza spółka wystawiła kontrahentowi fakturę korygującą, dotyczącą sprzedanych w listopadzie 2025 r. towarów. Korekta spowodowana jest rabatem cenowym, przyznanym w związku z zakupem przez kontrahenta określonej w umowie ilości towarów. W którym roku dla celów bilansowych należy skorygować przychód?

Moment ujęcia w księgach rachunkowych korekty przychodów nie został jednoznacznie wskazany w ustawie o rachunkowości. Z regulacji bilansowych nie wynika więc, czy taka korekta powinna być ewidencjonowana na dzień wystawienia faktury korygującej, czy też odniesiona do okresu, w którym pierwotnie powstał przychód. Uwzględniając nadrzędne zasady rachunkowości, w szczególności zasadę współmierności przychodów i kosztów, o której mowa w art. 6 ust. 2 ustawy o rachunkowości, przyjmuje się, że korekty przychodów ze sprzedaży ujmuje się dla celów bilansowych w księgach okresu sprawozdawczego (np. miesiąca, kwartału lub roku), w którym został rozpoznany pierwotny przychód, a nie w dacie wystawienia faktury korygującej. Korektę przychodu spółka powinna zatem ująć w księgach grudnia 2025 r. (przy założeniu, że księgi listopada 2025 r. są już zamknięte).

Dla zapewnienia prawidłowego ujęcia rabatu w księgach rachunkowych, jednostka może zastosować rozwiązanie przyjęte w stanowisku Komitetu Standardów Rachunkowości w sprawie rozrachunków z kontrahentami oraz w Krajowym Standardzie Rachunkowości nr 15 "Przychody ze sprzedaży wyrobów, półproduktów, towarów i materiałów" (KSR nr 15). Stanowisko dzieli rabaty na rabaty transakcyjne, potransakcyjne oraz prerabaty. Z pytania wynika, że spółka udzieliła kontrahentowi rabatu po spełnieniu określonego warunku, tj. zakupu danej ilości towarów. Zgodnie z ww. stanowiskiem, udzieliła zatem rabatu potransakcyjnego. W takim przypadku sprzedawca dokumentuje przyznanie rabatu dowodem korygującym i zmniejsza początkową wartość należności w swoich księgach rachunkowych. Jeżeli pierwotna należność została już spłacona, to przyznanie rabatu potransakcyjnego może również powodować powstanie u sprzedawcy zobowiązania wobec nabywcy. Drugostronnie, na podstawie dokumentu korygującego, należy w księgach sprzedawcy zmniejszyć przychód.

Zasady ujmowania rabatów i opustów zostały analogicznie sformułowane w KSR nr 15. Standard podkreśla, że na mocy zasady współmierności przychodów i kosztów, rabaty i opusty ujmowane są w okresie, w którym zostały ujęte przychody, których te rabaty i opusty dotyczą. Z tego względu, jeżeli dokumenty korygujące nie zostały jeszcze sporządzone, konieczne jest obliczenie lub wiarygodne oszacowanie kwot rabatów i opustów należnych nabywcom i ich ujęcie w okresie sprawozdawczym, którego dotyczą. W myśl postanowień standardu, oszacowania można dokonać w oparciu o informacje o zrealizowanej w danym roku sprzedaży, a także o dane szacunkowe, dane prognozowane lub inne wiarygodne dane (por. pkt 6.3.3 KSR nr 15).

Trzeba mieć na uwadze, że w myśl art. 29a ust. 13 ustawy o VAT (w stanie prawnym obowiązującym do 31 stycznia 2026 r.) sprzedawca dokonuje obniżenia podstawy opodatkowania, w stosunku do podstawy określonej w wystawionej fakturze z wykazanym podatkiem, za okres rozliczeniowy, w którym podatnik wystawił fakturę korygującą, pod warunkiem że z posiadanej przez tego podatnika dokumentacji wynika, że uzgodnił on z nabywcą towaru lub usługobiorcą warunki obniżenia podstawy opodatkowania dla dostawy towarów lub świadczenia usług określone w fakturze korygującej oraz warunki te zostały spełnione, a faktura ta jest zgodna z posiadaną dokumentacją. W przypadku gdy w okresie rozliczeniowym, w którym została wystawiona faktura korygująca, podatnik nie posiada dokumentacji, o której mowa w zdaniu pierwszym, obniżenia podstawy opodatkowania dokonuje za okres rozliczeniowy, w którym dokumentację tę uzyskał.

Należy również zaznaczyć, że jeżeli korekta przychodu dotyczy sprzedaży dokonanej w ubiegłym roku obrotowym, za który zostało już sporządzone sprawozdanie finansowe, to trzeba uwzględnić regulacje zawarte w art. 54 ustawy o rachunkowości. W myśl tego przepisu, jeżeli po sporządzeniu rocznego sprawozdania, a przed jego zatwierdzeniem, jednostka otrzymała informacje o zdarzeniach, które mają istotny wpływ na to sprawozdanie, powinna ona odpowiednio je zmienić, dokonując jednocześnie odpowiednich zapisów w księgach rachunkowych roku obrotowego, którego sprawozdanie finansowe dotyczy. Jedynie informacje (w tym wywołujące korekty) dotyczące lat objętych sprawozdaniem finansowym otrzymane po jego zatwierdzeniu, podlegają bieżącemu ujęciu w księgach rachunkowych. Przy czym w przypadku korekt istotnych, kwotę korekty odnosi się na kapitał (fundusz) własny i wykazuje jako zysk (stratę) z lat ubiegłych.

Dodajmy, że dla celów podatkowych zasady korekty przychodów zostały określone w art. 12 ust. 3j-3m updop oraz art. 14 ust. 1m-1p updof. Z przepisów tych wynika m.in., że jeżeli korekta przychodu nie jest spowodowana błędem rachunkowym lub inną oczywistą omyłką, korekty dokonuje się poprzez zmniejszenie lub zwiększenie przychodów osiągniętych w okresie rozliczeniowym, w którym została wystawiona faktura korygująca lub inny dokument potwierdzający przyczyny korekty (w przypadku braku faktury). Jeśli faktura korygująca została wystawiona w związku z udzieleniem nabywcy rabatu od obrotu, to nie można mówić o błędzie rachunkowym, czy innej oczywistej omyłce. W związku z powyższym sprzedawca, który udzielił nabywcy rabatu od obrotów, koryguje przychody podatkowe na bieżąco, tj. w okresie rozliczeniowym, w którym wystawił fakturę korygującą (tu: w styczniu 2026 r.).