Zasady bieżącej ewidencji i wyceny towarów
W świetle art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o rachunkowości, przez rzeczowe aktywa obrotowe rozumie się materiały nabyte w celu zużycia na własne potrzeby, wytworzone lub przetworzone przez jednostkę produkty gotowe (wyroby i usługi) zdatne do sprzedaży lub w toku produkcji, półprodukty oraz towary nabyte w celu odprzedaży w stanie nieprzetworzonym. Rzeczowe aktywa obrotowe są przeznaczone do zbycia lub zużycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub w ciągu normalnego cyklu operacyjnego właściwego dla danej działalności, jeżeli trwa on dłużej niż 12 miesięcy (por. art. 3 ust. 1 pkt 18a ww. ustawy).
Towary na dzień ich nabycia ujmuje się w księgach rachunkowych w cenach nabycia. W ramach uproszczeń można je także ujmować w cenach zakupu, jeśli nie zniekształca to stanu aktywów oraz wyniku finansowego jednostki (por. art. 28 ust. 11 pkt 1 oraz art. 34 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości).
W odniesieniu do towarów można również stosować uproszczoną metodę ich ewidencji, polegającą na odpisywaniu ich w koszty w momencie zakupu, ustalaniu ich stanu niepóźniej niż na dzień bilansowy oraz korekcie kosztów o wartość tego stanu (por. art. 17 ust. 2 pkt 4 ustawy o rachunkowości).
Ustawa o rachunkowości dopuszcza także ujęcie w księgach rachunkowych towarów na dzień nabycia w cenach przyjętych do ewidencji, czyli w tzw. stałych cenach ewidencyjnych, z uwzględnieniem różnic pomiędzy tymi cenami a rzeczywistymi cenami ich nabycia albo zakupu, albo kosztami wytworzenia (por. art. 34 ust. 2 ustawy o rachunkowości). Podsumowanie zasad wyceny towarów na dzień ich nabycia przedstawia poniższa tabela.
| Lp. | Sposób wyceny/ewidencji towarów | Podstawa prawna (ustawa o rachunkowości) | Opis |
| 1. | Cena nabycia | Art. 28 ust. 11 pkt 1 | Towary wycenia się w cenie nabycia, obejmującej cenę zakupu powiększoną o koszty bezpośrednio związane z zakupem (np. transport, załadunek, ubezpieczenie), pomniejszoną o rabaty, opusty i inne zmniejszenia |
| 2. | Cena zakupu | Art. 34 ust. 1 pkt 1 | Towary wycenia się według ceny zakupu, czyli kwoty należnej sprzedawcy, łącznie z niepodlegającym odliczeniu VAT i podatkiem akcyzowym, a w przypadku importu powiększonej o obciążenia o charakterze publicznoprawnym, pomniejszonej o rabaty, opusty i inne zmniejszenia ceny, bez doliczania kosztów zakupu |
| 3. | Ceny ewidencyjne | Art. 34 ust. 2 | Towary mogą być ujmowane w cenach ewidencyjnych ustalonych przez jednostkę; różnice między cenami ewidencyjnymi a rzeczywistymi rozlicza się za pomocą odchyleń od cen ewidencyjnych |
| 4. | Uproszczona metoda ewidencji towarów | Art. 17 ust. 2 pkt 4 | Towary odpisuje się bezpośrednio w koszty w momencie zakupu, a następnie ustala się ich stan niepóźniej niż na dzień bilansowy i dokonuje korekty kosztów o wartość niesprzedanych towarów |
