Środek trwały użytkowany bez udokumentowania
W przypadku gdy jednostka ustali, że środek trwały jest użytkowany bez udokumentowania, stanowiąc w ewidencji środek trwały w budowie, wówczas uznaje go, nadaje mu cechy obiektu inwentarzowego i ujmuje w wartości początkowej, jaką ten składnik aktywów miałby, gdyby był poprawnie wprowadzony do ewidencji księgowej środków trwałych. Wartość początkowa ujawnionego środka trwałego pomniejsza w tym przypadku koszty środków trwałych w budowie (por. pkt 6.30 KSR nr 11).
Przykład
I. Założenia:
- Spółka z o.o. zakupiła w 2025 r. budynek wraz z gruntem. W akcie notarialnym widniała jedna cena transakcji: 800.000 zł bez wyszczególnienia wartości budynku i gruntu. Budynek wymagał remontu, by dostosować go do potrzeb spółki. Na dzień bilansowy 31 grudnia 2025 r. remont nie został jeszcze zakończony. Dotychczasowe koszty remontu budynku wynosiły: 300.000 zł.
- W wyniku inwentaryzacji środków trwałych w budowie okazało się, iż pomyłkowo wprowadzono na konto 08 "Środki trwałe w budowie" wartość budynku wraz z gruntem. Saldo konta 08 na 31 grudnia 2025 r. wynosiło: 800.000 zł + 300.000 zł = 1.100.000 zł.
- Grunt i budynek powinny być odrębnymi obiektami inwentarzowymi. Dokonana przez rzeczoznawcę wycena nieruchomości wykazała, iż procentowy udział wartości budynku w ogólnej wartości nieruchomości wynosi 63%. Zatem wartość budynku wprowadzona do ewidencji powinna wynosić: 800.000 zł × 63% = 504.000 zł. Z kolei procentowy udział wartości gruntu w ogólnej wartości nieruchomości wynosi 37%. Zatem wartość gruntu wprowadzona do ewidencji powinna wynosić: 800.000 zł × 37% = 296.000 zł.
- Spółka dokonała ujawnienia gruntu w ewidencji środków trwałych w grudniu 2025 r. Wartość początkowa gruntu wynosi: 296.000 zł.
II. Dekretacja:
| Opis operacji | Kwota | Konto | |
| Wn | Ma | ||
| 1. OT - wprowadzenie środka trwałego ujawnionego podczas inwentaryzacji do ewidencji bilansowej (nadwyżka inwentaryzacyjna) | 296.000 zł | 01 | 24-1/1 |
| 2. PK - rozliczenie nadwyżki środka trwałego przez zmniejszenie kosztów środka trwałego w budowie | 296.000 zł | 24-1/1 | 08 |
III. Księgowania:





